Nederland is vast van plan om in 2040 te kunnen spreken van de eerste ‘rookvrije generatie’. Europa wil dat moment zelfs in 2030 al bereiken. Tot voor kort wezen alle cijfers de goede kant op, maar de laatste jaren is de daling gestagneerd. Onder 16-jarigen stijgt het aantal rokers weer.
Onder deze cijfers is een zorgwekkender trend zichtbaar. Jongeren ruilen de verslaving aan tabak massaal in voor de verslaving aan vapen, waarbij verdampte vloeistof met nicotine wordt ingeademd.
De e-sigaret en het vapen werden aanvankelijk in de markt gezet als alternatieven voor roken. Rokers konden zo nog wel hun nicotine binnenkrijgen maar kregen er niet allerlei andere kankerverwekkende smerigheid bij. Wat methadon was voor de heroïneverslaafden, is de e-sigaret voor nicotinejunks, een minder schadelijk alternatief.
Sluipenderwijs is de e-sigaret van middel om de sigaret te vervangen en rookverslaving te beëindigen verworden tot middel om met roken te beginnen. De vapedamp is dankzij allerlei vrolijke smaakstoffen en een minder vieze – maar verslavender – nicotinevariant, veel minder afstotend dan de eerste trek van een sigaret. De sigaret heet een ‘pen’, de opgeloste nicotine heet ‘juice’.
De marketing van de tabaksindustrie behoort al decennia tot de meest geraffineerde. Het is niet voor het eerst dat de tabaksindustrie door het ontwikkelen van een op het eerste gezicht gezondere variant het roken juist een nieuwe impuls geeft. Dat was al zo toen de filtersigaret werd ontwikkeld in 1925 – wat achteraf de opmaat bleek tot een enorme groei van het aantal rokers. Dat was zo toen de light-sigaret in de markt werd gezet, en dat dreigt ook nu weer te gebeuren.
Tabaksfabrikanten blijken elke keer een meester in reclame en lobbyen. Ze laten hun gebruikers geloven dat ze door te roken of te vapen onafhankelijk en autonoom zijn, terwijl die hun autonomie juist opgeven. Een verslaving tast de hersenen aan en maakt de vrije wil kapot. De politiek wordt bewerkt met de boodschap dat de overheid vooral niet moet betuttelen en haar burgers zelf moeten laten kiezen. Een boodschap die vooral bij liberalen goed resoneert.
De overheid doet tot nu toe indrukwekkend weinig om de vapedemie aan banden te leggen. Bij het ontstaan van nieuwe verslaving, hobbelt de wetgever er altijd achteraan. Op het moment dat de omvang van de verslaving en de schadelijke effecten voor de Volksgezondheid goed zichtbaar zijn en wetenschappelijk zijn aangetoond, is het meestal te laat. Dat was zo toen de wereld na de oorlog massaal aan de sigaret ging en dat was onlangs weer zo toen de Sacklerfamilie zijn superverslavende pijnstillers over Amerika verspreidde.
De wetgevingsmachine werkt te traag om de geoliede marketing- en lobbymachine van de tabaksindustrie bij te houden, zeker in Brussel, waar de belangrijkste anti-tabakswetgeving wordt gemaakt. Tekenend is dat het verbod op vapesmaakjes dat op 1 januari zou ingaan, er nog steeds niet is.
Het ontwikkelen van nieuwe zwaar verslavende producten zou eenvoudigweg verboden moeten worden. Nicotine behoort met cocaïne en heroïne tot de allerverslavendste producten, dus zou een verbod daar heel goed kunnen beginnen. Als de tabaksfabrikanten dan toch graag een gezonder alternatief willen ontwikkelen voor de sigaret, dan moet dat als een medicijn worden beschouwd en dus alleen op doktersrecept worden verstrekt. In Australië is dit al zo.
De situatie is te ernstig om te wachten op Brussel. Als er niet snel EU-wetten tegen het vapen komen, zit er voor de Nederlandse overheid niets anders op dan de accijnzen te verhogen en de verkoop aan banden te leggen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant