Emma Stone is gesignaleerd. Niet op het eiland Lido di Venezia, waar haar nieuwe film Poor Things unaniem wordt bejubeld na de wereldpremière op het grote filmfestival. Wel ergens aan de andere kant van de wereld: het nogal kleine festival Telluride, hoog in de bergen van Colorado. Ze kocht daar gewoon zelf een bezoekerspas, om wat films te gaan zien. Want wat moet je anders, als stakende steractrice?
‘Het is een schande dat Emma er niet bij kan zijn vandaag’, merkt de Griekse cineast Yorgos Lanthimos (49) op tegenover de pers van het Italiaanse festival. ‘Nu kom ik alleen maar aan het woord.’
Over de auteur
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld
Poor Things, naar de in 1992 verschenen komische en seksueel vrijpostige roman van Alasdair Gray, volgt de belevenissen van Bella Baxter (Stone), een à la Frankenstein door een zonderlinge wetenschapper (Willem Dafoe) uit de dood opgewekte en van een pril brein voorziene jonge vrouw, die vrolijk breekt met alle Victoriaanse mores van de tijd.
Iets waarmee met name de mannen in haar omgeving worstelen. Mark Ruffalo speelt een hilarische charmeur en heimelijk bekrompen ‘man van de wereld’, die haar wegwijs wil maken maar het aflegt tegen haar waarlijk vrije geest.
Het is een verplichting op het festival van Venetië, dat sinds jaar en dag geldt als de ideale springplank naar het komende filmprijzenseizoen: al tijdens het eerste weekend móét er iets of iemand worden benoemd als ‘Oscarkandidaat’. En de zinderende, 34-jarige Stone vult die positie met gemak, ondanks haar afwezigheid.
‘Seks is een 'wezenlijk onderdeel van de roman’, verklaart Lanthimos, die de Griekse cinema in 2009 nieuw leven inblies met zijn donkere komedie Dogtooth, die een Oscarnominatie in de wacht sleepte. Tegenwoordig giet hij zijn fascinatie voor verwrongen sociale codes en hang naar het absurde in Engelstalige films (The Lobster en The Favourite, ook met Stone).
Daarmee is de keer op keer succesvolle Lanthimos toegetreden tot het Amerikaanse studiosysteem en worden zijn films steeds groter. Maar de regisseur lijkt erin te slagen zijn vrijheid te behouden, iets wat met hem slechts een beperkt aantal regisseurs kan zeggen. Vanwege de hoeveelheid naakt kreeg Poor Things voor de Verenigde Staten wel alvast een R-stempel: enkel geschikt voor 17 jaar en ouder.
Lanthimos: ‘Ik vond het belangrijk om een film te maken die niet preuts is, want dat zou verraad zijn aan de hoofdpersoon. Emma moest schaamteloos zijn in al die scènes, ook over haar naakte lichaam. En dat begreep ze meteen. Het hielp ook dat we al vaker met elkaar hebben gewerkt. ‘Ja natuurlijk’ , zei ze toen ik over de seks begon, ‘dit is Bella, we doen wat we moeten doen.’’
Op haar ontdekkingsreis door de fraai gestileerde plaatjesboekenwereld van Poor Things, die zowel victoriaans als futuristisch oogt, zoekt Bella ook, enthousiast, emplooi in een Frans bordeel. Er was een intimiteitscoördinator aanwezig op de set, benadrukt de regisseur. ‘Aanvankelijk voelde dat nieuwe beroep ietwat bedreigend voor de meeste filmmakers, maar volgens mij werkt het zoals met vrijwel alles: als je een goeie hebt, is het geweldig. En dan zie je in dat je zo iemand ook echt nodig hebt. Het maakte alles zo veel makkelijker, voor iedereen.’
Poor Things is een productie van Searchlight Pictures, dat deel uitmaakt van de Disney-studio. De baas daarvan, Bob Iger, maakte de Amerikaanse vakbond afgelopen zomer hels toen hij de salariseisen van de stakende acteurs ‘niet realistisch’ noemde – zelf ontvangt de directeur 25 miljoen euro per jaar. Zolang de staking voortduurt zal Stone geen promotiewerk verrichten voor haar nieuwe film, die halverwege het festival in Venetië vooralsnog de grootste kans lijkt te maken op de hoofdprijs, de Gouden Leeuw.
De vervorming van de mens, door gebruik van wetenschap, machinerie en techniek blijkt een van de terugkerende thema’s in de 80ste editie van het festival. Van de sensatie in Poor Things tot Michael Manns biografische speelfilm Ferrari, waarin onfortuinlijke coureurs soms even een lijken met het blik, om te eindigen als een verwrongen hoop staal en vlees. Of in het droomachtige La bête van de Franse cineast Bertrand Bonello, met steractrice Léa Seydoux, een naargeestig toekomstvisioen waarin de mens zich van ‘onnodige’ gevoelens kan laten ontdoen, op advies van kunstmatige intelligentie waarmee de samenleving vol werkloze mensen wordt aangestuurd.
De enige voor Venetië geselecteerde Nederlandse speelfilm is Melk, die draait in het bijprogramma Giornate degli autori. En ook die film, van regisseur Stefanie Kolk, valt in zekere zin onder het overkoepelende thema te scharen: hoe de moeder van een doodgeboren kind haar rouw vormgeeft door de melkproductie machinaal voort te zetten; hele ijskasten vol. Een invoelende en trefzeker geregisseerde studie naar een jonge vrouw (gespeeld door Frieda Barnhard) die nog niet toe is aan de rouwrituelen van haar goedbedoelende naaste omgeving, waarna ze haar eigen pad kiest.
Kolk (37) kwam op het idee toen ze zelf ophield met kolven, voor haar eerste kind. De regisseur, net terug van een vertoning van haar film in de binnenstad van Venetië: ‘Ze was al 11 maanden, maar het voelde toch vreemd om af te bouwen. Je loopt dertig jaar met dit lichaam, dan komt er ineens melk uit en dan stop je dat weer. Waarom raakt me dit zo? Ik dacht aan mijn oudere zus, die is bevallen van een stilgeboren kind, alweer een tijd geleden. Zij moest daarna haar borsten laten afbinden. Wat als iemand dat niet doet?’
Ze voerde voor haar speelfilmdebuut gesprekken met moeders van doodgeboren kinderen. ‘Ook moeders die hun melkproductie hadden voortgezet voor donatie. Eén vrouw zei: het idee dat deze melk geen enkel nut heeft, vond ik ondraaglijk. Dat ontroerde me, de kalmte ook waarmee ze het zei.’
Kolk strikte echte medici voor de bijrollen in Melk. ‘Als arts ben je natuurlijk ook een soort acteur. Niet in de zin dat je gevoelens nep zijn – dat zijn de gevoelens van acteurs overigens ook niet – maar je hebt wel een bepaalde rol. Veel artsen zijn goeie acteurs, dat viel me echt op.’
De scenarist met wie ze het script schreef zit naast haar in het festivalpaleis. Nena van Driel (33) was ook betrokken bij drie films die eerder dit jaar op het filmfestival van Berlijn draaiden: de korte films Magma en Ma mère et moi en de speelfilm Kiddo. ‘Wel absurd’, zegt ze er zelf over. ‘Ik heb het een beetje opgespaard: dit zijn de eerste scripts die ik schreef, en ze gaan allemaal in één jaar uit.’
Al die films gingen, op een of andere manier, over ouder-kindrelaties. Van Driel: ‘Dat onderwerp heb ik nu wel helemaal uitgespeeld.’
De première van Melk, in de grote zaal van het statige palazzo del casinò di Venezia, zat een dag eerder bomvol. ‘Ik had wel echt kippenvel’, zegt Kolk. ‘Hoe mensen die vooraan zitten je dan na afloop recht in de ogen kijken, tijdens het applaus.’ Vandaag zijn er de interviews met buitenlandse pers, onder meer uit Iran, Duitsland en Roemenië. ‘Die Iraniër stelde mijn favoriete vraag: is het een symbool, die melk? Hij keek me schalks aan, zo van: kom maar met een goed antwoord.’
Dat antwoord is nee, zeggen Kolk en Van Driel vrijwel tegelijk. ‘Ja, natuurlijk is het dat óók wel, voor moederschap, of het verlies van een kind. Maar waar het om gaat is dat die melk ook echt is. Iets fysieks en niet symbolisch.’
‘Dat directe ervan’, zegt Kolk, ‘dat interesseert mij. Dat die melk er gewoon is, dat het steeds méér melk wordt als je ingrijpt en het melkproces op gang houdt. Trouwens: ik heb een bloedhekel aan films waarin symbolen eenduidig worden opgevoerd.’
Kolk regisseerde na haar studie biofysica meerdere door internationale festivals opgepikte korte films (waaronder Eyes On the Road en Clan). ‘Een behoorlijk exacte studie. Daarna heb ik twee jaar in een lab gestaan, maar nu doe ik er niks meer mee.’
Ze ziet vooral overeenkomsten tussen het beoefenen van wetenschap en het maken van films. ‘Je verzint iets, wat dan niet zo blijkt te werken, en dan zoek je verder. En wetenschappers hebben óók een ego. Ze willen allemaal een idee hebben dat nog niemand heeft gehad. Net als filmmakers.’
[Balkon]
Anders dan de stakende regisseur en hoofdrolspeler Bradley Cooper was Kazuhiro Tsuji wél aanwezig bij de presentatie van Maestro in Venetië. Hij ontwierp de in opspraak geraakte neusprotheses voor Coopers personage, de componist Leonard (Lenny) Bernstein. Hij zei niemand te hebben willen kwetsen: ‘Lenny had een iconisch uiterlijk dat iedereen kent, hij was heel fotogeniek. We wilden trouw blijven aan dat uiterlijk.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wi
Source: Volkskrant