Wie haar even is vergeten, wordt om de zoveel tijd aan Billie Jean King (79) herinnerd. Op kleurrijke posters op het terrein van de US Open kijkt een geïllustreerde versie van de Amerikaanse de bezoekers aan, kinderen dragen groengele brilletjes in de stijl van ‘BJK’ en op bewegende reclameborden verschijnt zo nu en dan haar naam. Het tenniscomplex in het New Yorkse stadsdeel Queens werd in 2006 al naar haar vernoemd: het Billie Jean King National Tennis Center.
De vrouw uit Califoniё, voormalig nummer één van de wereld, staat in het middelpunt vanwege een bijzonder jubileum. Een halve eeuw geleden kreeg King voor elkaar wat op dat moment nog ondenkbaar leek, en door sommigen werd tegengewerkt: gelijke betaling voor mannen en vrouwen bij een groot tennistoernooi. In 1973 had de US Open de primeur, met name dankzij de inspanningen van King.
Over de auteur
Koen van der Velden schrijft voor de Volkskrant over sport in de Verenigde Staten. Hij woont in New York.
De viering van het jubileum begint bij aanvang van het toernooi in het grote Arthur Ashe Stadium met een lofzang van voormalig first lady Michelle Obama, een goede vriendin. Als King zelf het woord neemt, klinkt ze nog altijd strijdbaar. ‘Ons werk zit er nog lang niet op’, zegt de viervoudig US Open-winnares.
De kenmerkende bril van weleer heeft een felroze montuur gekregen, haar stem is nog altijd luid en helder. In vijftig jaar lijkt weinig veranderd, bewijst de ceremonie: als King spreekt, wordt er geluisterd.
Het werk begon in de jaren zeventig, toen King op de toppen van haar kunnen meer en meer gefrustreerd raakte over de financiële verschillen in haar sport. Toen ze in 1972 de US Open won, ontving ze tienduizend dollar aan prijzengeld, terwijl Illie Nastase bij de mannen een cheque voor 25 duizend dollar kreeg. King gooide de knuppel in het hoenderhok door te dreigen met een boycot: als het zo moest, kwamen de vrouwen een jaar later niet meer terug.
De vrouw uit Californiё kon bijzonder overtuigend zijn, weet Marcella Mesker. De oud-tennisster maakte King in de jaren tachtig mee in haar nadagen. Op de baan was het beste er vanaf, maar haar uitstraling had ze nog. Mesker herinnert hoe ze bij een toernooi in Australië met haar collega’s rondom een kleine tv in de kleedkamer zat en er lacherig werd gedaan over een tennisster die op een belangrijk moment blokkeerde. ‘Toen kregen we toch een donderpreek’, zegt Mesker. ‘We stonden er allemaal een beetje van te bibberen.’
Tot een boycot liet King het in 1973 niet komen. Op eigen houtje vond de activiste een sponsor, een deodorantmerk dat bereid was met 55 duizend dollar het gat in prijzengeld tussen mannen en vrouwen te dichten.
Het was geen eenmalige stunt: in New York werd gelijke betaling een blijvend kenmerk. ‘Ik weet nog dat je op een gegeven moment zesduizend dollar kreeg na verlies in de eerste ronde’, zegt Mesker. ‘Nou, dat was een bedrag voor ons, hoor. Bij andere toernooien kregen we een paar honderd dollar.’
King was een idool, zegt Mesker. In het najaar van 1973 zat ze net als 48 miljoen Amerikanen voor de televisie voor de ‘Battle of the Sexes’, een demonstratiepartij tussen King en de 55-jarige Bobby Riggs. De oud-prof was een uitgesproken, weinig subtiele tegenstander van vrouwentennis. ‘Vrouwen horen in de slaapkamer en in de keuken, in die volgorde’, zei de provocerende Amerikaan. De overwinning van King was volgens haarzelf broodnodig voor de beeldvorming rondom vrouwentennis.
Bij de huidige jubileumeditie van de US Open is het prijzengeld van recordhoogte. In totaal wordt er 65 miljoen dollar verdeeld, de winnaars, man en vrouw, krijgen 3 miljoen dollar mee naar huis. Met het opsplitsen van het prijzengeld was het toernooi in New York zijn tijd in de jaren zeventig lichtjaren vooruit. Het duurde decennia voor de andere grandslamtoernooien zouden volgen. De Australian Open deed dat in 2001, Roland Garros in 2006 en Wimbledon als laatste in 2007.
Bij de viering van King gaat het in New York over de vooruitgang die nog te boeken valt. Bij de vier grandslamtoernooien mag het prijzengeld dan gelijk zijn, bij andere, ook grotere toernooien is dat nog niet het geval. ‘Dat is een heikel punt’, zegt voormalig tennisster Kristie Boogert. ‘De leek die alleen naar de grandslamtoernooien kijkt, denkt dat wij het hele jaar door gelijk prijzengeld krijgen. Maar dat is niet zo, terwijl tennissters dezelfde opofferingen doen.’
Eerder deze zomer kondigde de WTA plannen aan om het prijzengeld in 2027 gelijk te trekken bij toernooien waar mannen en vrouwen tegelijkertijd in actie komen. Toernooien met louter vrouwen zouden pas in 2033 volgen. ‘Het zou geweldig zijn’, reageerde King. ‘Ik hoop dat ik het nog mee kan maken.’
Als openlijk lesbische voorvechter van lhbti- en transrechten wekte de twaalfvoudig grandslamwinnares onlangs verbazing toen ze zich voorstander toonde van WTA-toernooien in Saoedi-Arabië, een scenario dat steeds dichterbij lijkt te komen. ‘Ik ben voor verbinden’, zei King. ‘Het is belangrijk om geld te hebben om de speelsters te blijven steunen.’ Het is een complex thema, zegt Mesker, maar verrast over het standpunt van King was ze niet. ‘Ze is van de dialoog en ruikt altijd haar kansen, zeker ook financieel.’
Boogert leerde als speelster over King via haar coach Betty Stöve, die ook een pionier was. De Nederlandse was in 1973 samen met de Amerikaanse een van de grondleggers van de WTA. Als pupil van Stöve kwam Boogert de tennislegende zo nu en dan tegen. ‘Zonder haar standpunten was de damestour niet geweest wat die nu is’, zegt de voormalig nummer 29 van de wereld. ‘Mede door haar heb ik van tennis mijn beroep kunnen maken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden