Samenvatting gemaakt met behulp van AI. Deel je mening hier.
De laatste tijd is er veel te doen rondom het Dordtse chemiebedrijf Chemours (voorheen DuPont). Met de massa-aangifte legt Ficq weer de vinger op de zere plek: duizenden mensen willen opheldering van het bedrijf over de lozing van gevaarlijke stoffen die onder pfas vallen. Hoe zit het precies? We zetten de vijf belangrijkste vragen en antwoorden voor je op een rij.
Pfas is een verzamelnaam voor chemische verbindingen die door mensen zijn gemaakt, zoals pfoa en genX. De stoffen houden water, brand en vuil tegen. Daarom worden pfas veel gebruikt in de productie van bijvoorbeeld antiaanbaklagen van pannen, maar ook in verpakkingsproducten, kleding en make-up.
Het probleem met deze stoffen is dat ze niet afbreken: ze blijven eeuwig bestaan. Deze 'forever chemicals' kunnen volgens het RIVM grote gezondheidsschade aanrichten bij mensen, dieren en het milieu. Wanneer de stoffen in een lichaam komen, kunnen deze de vruchtbaarheid, de ontwikkeling van ongeboren kinderen en het immuunsysteem aantasten. Ook kunnen pfas kanker veroorzaken.
Daarom werkt de Europese Unie momenteel aan een verbod op pfas, maar dat staat nog in kinderschoenen.
In de Chemours-fabriek worden sinds 1962 pfas gebruikt om onder meer antiaanbaklagen voor pannen te maken. Afgelopen juni onthulden onderzoeksjournalisten in Zembla dat DuPont (nu dus Chemours) al sinds de jaren negentig weet dat de stoffen waarmee in de fabriek wordt gewerkt extreem schadelijk zijn.
Bovendien heeft de fabriek deze stoffen langdurig in de omgeving geloosd. Zo bleek het grondwater in de buurt van de fabriek al in 1993 ernstig vervuild: een onderzoeker noemde het water onder het gebouw toen "een stortplaats". De pfas-concentraties waren daar vele malen hoger dan de eigen normen van het bedrijf.
Zo zijn er meer interne onderzoeken geweest die het gevaar van de stoffen duidelijk lieten zien, maar daarvan zijn de resultaten nooit met medewerkers of de buitenwereld gedeeld. In de uitzending van Zembla komen verschillende oud-medewerkers aan het woord. Allemaal zijn ze ernstig ziek en allemaal wijzen ze naar hun voormalig werkgever.
Strafrechtadvocaat Ficq zou in eerste instantie namens vijf omwonenden aangifte doen. Inmiddels hebben zo'n 2.600 anderen zich achter hen geschaard. De advocaat wil dat het Openbaar Ministerie (OM) een strafrechtelijk onderzoek instelt naar alle "feitelijk leidinggevenden" sinds 1962. Die moeten volgens Ficq worden aangeklaagd voor het opzettelijk verspreiden van onder meer pfoa in de bodem, lucht en oppervlaktewater rondom de fabriek.
"Grote vervuilers denken maar dat ze onschuldige mensen ziek kunnen maken. Het is belangrijk dat het besef doordringt dat dit strafbare feiten zijn", zegt Ficq daarover tegen NU.nl.
Ficq is geen kleine naam in de advocatuur. Eerder leidde ze namens elfhonderd mensen en meerdere stichtingen een soortgelijke zaak tegen Tata Steel in IJmuiden. Het OM doet nu onderzoek in die zaak.
Chemours heeft de beschuldigingen van Zembla altijd ontkend. In een schriftelijke reactie heeft het bedrijf laten weten dat de bevindingen van het programma zijn gebaseerd op "oude beweringen die jaren geleden zijn opgeworpen en ontkracht, veelal vóór de oprichting van Chemours in 2015."
Het bedrijf zegt de uitstoot te hebben verminderd en zich juist in te zetten voor de gezondheid van zijn medewerkers. Die worden volgens het bedrijf opgeleid om veilig met de stoffen te werken.
Mocht het OM inderdaad overgaan tot vervolging, dan zal een strafrechtelijk onderzoek dat helemaal teruggaat naar de jaren zestig heel wat tijd in beslag nemen. Wel is duidelijk dat er in het geval van vervolging veel op het spel staat voor het bedrijf. Het strafbare feit waar Ficq de directie van DuPont/Chemours van beschuldigt, kan leiden tot gevangenisstraffen van tientallen jaren.
Intussen is Chemours ook nog verwikkeld in een civiele zaak die is aangespannen door Dordrecht en de omliggende gemeenten Sliedrecht, Papendrecht en Molenlanden. Zij stellen Chemours aansprakelijk voor schade en gevolgen door de uitstoot van pfas.
Ook heeft de milieudienst van provincie Zuid-Holland het bedrijf afgelopen week een dwangsom van 125.000 euro opgelegd voor illegale lozing. Het afvalwater van de fabriek wordt de komende tijd geanalyseerd door een onafhankelijk laboratorium.
Milieuwethouder Tanja de Jonge van Dordrecht zegt in het AD dat sluiting "de laatste optie is". Volgens de wethouder zou het probleem zich dan alleen maar verplaatsen. Wel zegt De Jonge dat als de uitstoot van deze schadelijke stoffen niet snel stopt, "we afscheid moeten nemen van deze bedrijven".
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch