N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Iedere week schrijft wetenschapper Rosanne Hertzberger over de raakvlakken tussen wetenschap en het dagelijks leven.
Iedere week schrijft wetenschapper Rosanne Hertzberger over de raakvlakken tussen wetenschap en het dagelijks leven.
Ze is initiatiefnemer en bestuursvoorzitter van Stichting Crispatus, waar een vrouwenonderzoekscollectief een vaginaal probioticum ontwikkelt. Sinds 2017 doet ze onderzoek naar het metabolisme van vaginale melkzuurbacteriën in het Systems Biology Lab aan de VU Amsterdam.
Eerder was ze als postdoctoraal onderzoeker werkzaam bij de afdeling moleculaire microbiologie van Washington University (St. Louis, Missouri, USA) en deed ze in samenwerking met Nestle Research Center promotie-onderzoek bij SILS, UvA & NIZO Food Research. Ze publiceerde twee boeken: ‘Het Grote Niets – waarom we te veel vertrouwen hebben in de wetenschap’ (2019) en ‘Ode aan de E-nummers -Waarom e-nummers, kant-en-klaar-maaltijden en conserveermiddelen ons leven beter maken‘ (2017).
Meer over Rosanne Hertzberger is te lezen op haar site.
Meer artikelen van Rosanne Hertzberger
Bij de start van het politieke seizoen en de aanzwellende golf van verkiezingsnieuws is het goed om alles even in perspectief te plaatsen. Hierbij een soort disclaimer. Het is een goed idee je de komende tijd te realiseren dat onze volksvertegenwoordigers, die zoveel in het nieuws zijn, steeds minder in de melk te brokkelen hebben. Het regent voldongen feiten in Den Haag. Een heleboel knopjes waar zij aan kunnen draaien zijn kapot of in handen gegeven van rechters, Brussel of de wetenschap.
Ook deze week bleek dat weer. Er verscheen een nieuw Wagenings rapport waarin de stikstofnormen in dit land naar beneden werden bijgesteld. Verschillende natuurtypes bleken nog gevoeliger te zijn dan eerder gedacht en daarmee werd onze stikstoflockdown nog wat uitzichtlozer. U kunt stemmen tot u een ons weegt maar de realiteit is dat de resultaten van dit soort wetenschappelijke studies zonder politiek proces letterlijk worden overgenomen in ons beleid. Geen debat, geen interpretatie of belangenafweging, geen genade – gewoon pech.
Dat is niet de schuld van de wetenschap maar van de manier waarop we het hebben ingericht. Net als toen we tijdens corona het bestuur van ons land klakkeloos in handen gaven van het Outbreak Management Team hanteren we nu nieuwe wetenschappelijke inzichten als dictaat over wie wat waar mag doen in ons land.
Dat is niet alleen onwerkbaar, omdat je geen betrouwbaar beleid kunt maken op basis van voortdurend veranderende waarden, het is ook onrechtvaardig voor de boeren die nu weer opnieuw moeten gaan kijken of de nachtmerrie van piekbelasting realiteit wordt. Maar soms is het ook gewoon oliedom.
Demissionair minister van Klimaat en Energie Rob Jetten (D66) moet zich steeds weer in duizend bochten wringen om noodzakelijke infrastructurele werken voor de elektrificatie van dit land vergund te krijgen. Die elektrificatie levert een behoorlijke stikstofreductie op, maar dat wordt niet meegenomen in de juridische werkelijkheid. De CO2-winst rekenen we überhaupt niet mee, want dat is een ander element, een ander ministerie en een andere rechtszaak.
Het resultaat is dat zonder politieke prioritering de lokale natuurbescherming nu vaak prevaleert boven het globale klimaatprobleem. Het land ligt niet stil vanwege het globale CO2-probleem maar vanwege het lokale stikstofprobleem. Het zou leuk zijn als de groene staalfabriek van Tata of het netwerk voor windenergie met spoed straks kan worden gebouwd maar de nabijheid van gevoelige natuur maakt het allemaal uiterst onzeker. De wereld staat in de fik, maar het blussen stellen we in Nederland even uit omdat de nauwe korfslak en de Groenknolorchis daar last van hebben.
Penny wise, pound foolish. Nog een voorbeeld hiervan zagen we bij een recente uitspraak van de Raad van State over de bescherming van vleermuizen in spouwmuren. Het isoleren van de holle ruimtes was hét laaghangend fruit van de energietransitie. Terugverdienkosten nog geen vier jaar, een behoorlijke CO2-reductie en warme voeten als bonus.
Maar spouwmuurisolatie bleek een bedreiging voor vleermuizen. En de Raad van State was weer uitermate streng: alleen met een cameraatje zoeken naar vleermuissporen volstond niet. Er moest een volledig ecologisch onderzoek plaatsvinden. In de uitspraak zeggen onze hoogste bestuurlijke rechters dat zij zich heus realiseren dat dat betekent dat muurisolatie duurder en omslachtiger wordt, de belangrijkste en betaalbaarste verduurzamingsmaatregel zo uit handen van de burger werd geslagen, en onze klimaatdoelstellingen weer onrealistischer zijn geworden maar ja, pech. Over klimaat mag de volgende rechter weer keihard oordelen.
Iedereen is op zijn eigen vierkante meter supergoed bezig en mag tevreden zijn met weer een beschermende habitat, of zoogdier. En iedereen roept vanaf die vierkante meter dat die andere doelen ook heus heel belangrijk zijn. De zoogdiervereniging wijst er bij navraag op dat zij het belang van verduurzaming ook inzien en het echt onnodig is dat bij elke particulier die zijn muur wil isoleren een bioloog een paar maanden op de stoep bivakkeert om potentiële slachtoffers te spotten. Maar dat soort redelijkheid wordt uit de wetenschap nooit meevertaald naar de juridisch-bureacratische werkelijkheid. Het meest realistische gevolg van deze uitspraak is dat we gewoon weer wat langer broeikasgassen blijven uitstoten in Nederland, vanwege de vleermuis.
Het zou mooi zijn als na deze verkiezingen iemand prioriteiten stelt, de hoofd- van de bijzaken scheidt, een redelijke belangenafweging maakt. Een beetje politiek, dat zou leuk zijn. Maar ik vrees dat het nog lang zal duren voordat er iemand überhaupt weer zelf mag beslissen.
Rosanne Hertzberger is microbioloog.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC