Samenvatting gemaakt met behulp van AI. Deel je mening hier.
Ruim 10 procent van Nederland bestaat uit steden, dorpen en industrieterreinen. Welke rol spelen die in natuurherstel? NU.nl zoekt het uit in een serie over welzijn, klimaat en biodiversiteit bij jou in de straat. Deel 2: de natuurinclusieve wijk.
In tijden van klimaatverandering en verstedelijking is het extra belangrijk om in een gezonde en leefbare omgeving te wonen. Dat begint bij de natuur om ons heen, liet onderzoek al vaker zien. In een ideaal scenario hebben naast mensen ook flora en fauna een prominente plek in de stad.
"Natuur om ons heen maakt ons mentaal en fysiek weerbaarder", legt ecoloog Robbert Snep uit. Hij doet al jaren onderzoek naar groene steden aan Wageningen University & Research. Wonen in een groene omgeving kan bijvoorbeeld stress verminderen en bijdragen aan rust, inspiratie en ontspanning.
Maar Nederland blijft een sterk verstedelijkt land: we wonen massaal in steden en dorpen. Daar is in het verleden niet altijd prioriteit gegeven aan groen. Dat raakt behalve de mens ook diersoorten die de stad als leefgebied hebben. Denk aan de gierzwaluw, (dwerg)vleermuizen, huismussen, insecten en padden. Veel van deze soorten zijn bedreigd.
De stadsnatuur beweegt zich op dit moment in dalende lijn. Om dat te herstellen, is een meer 'natuurinclusieve' aanpak nodig. Dat zit hem voornamelijk in de inrichting van onze tuinen, gebouwen, bedrijventerreinen en parken. Zorg voor minder stenen, meer inheemse planten en meer bomen, en je zult een toename van de biodiversiteit zien.
Landschapsarchitect Maike van Stiphout van DS Landschapsarchitecten schreef het boek Eerste gids voor natuurinclusief ontwerp. "Dieren zien geen huizen en hotels, maar een rotslandschap. Ze zoeken hier voedsel en een plaats om te nestelen", zegt ze tegen NU.nl. "Natuurinclusief bouwen is niet alleen denken vanuit de mens, maar in ecosystemen." Die denkwijze kun je vervolgens terugzien in de ruimtelijke inrichting, vorm en materiaalkeuze.
Door nationale en Europese wetgeving zijn architecten, projectontwikkelaars, woningcorporaties en de overheid druk bezig met hoe ze meer groen kunnen integreren in woningen, gebouwen en wijken. "Maar er speelt veel: we willen óók een energietransitie en meer woningen. Dat gaat soms nog ten koste van natuur in de stad", ziet ecoloog Snep. Isolatie van daken en spouwmuren kunnen bijvoorbeeld vleermuizen en gierzwaluwen buitensluiten.
Een ander probleem is dat groen volgens Snep nog te vaak alleen als aankleding wordt gezien, in plaats van als iets functioneels. Zo kan een boom voor meerdere graden verkoeling zorgen, als broedplaats voor vogels dienen en ook vleermuizen huisvesten. Die vogels en vleermuizen vangen weer muggen en andere insecten. "In een veranderend klimaat komen planten en dieren heel goed van pas als je de stad leefbaar wil houden."
Soms lukt dat goed. De Kersentuin in Leidsche Rijn is volgens Snep een voorbeeld van een echte natuurinclusieve wijk. Daar heeft een bewonerscollectief een buurt uit de grond gestampt waarin de natuur is geïntegreerd. Alles is duurzaam gebouwd: het is er autoluw en het stikt er van de inheemse planten. "Mens en dier wil daar niet meer weg."
De burger speelt dus een rol bij de vergroening van stedelijk gebied. Dat hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. "Je kunt zelf al veel doen. De boel betegelen is in ieder geval funest: alles begint bij groen", laat bioloog Fred Kruidbos aan NU.nl weten. "Als jij een groene tuin hebt, en de buurman ook, heb je al een habitat voor veel verschillende soorten." Ook zonder tuin kun je nestkasten of een bijenhotel installeren, aan je gevel.
Snep vult aan: "Er worden veel bloemen verkocht die puur gekweekt zijn voor het uiterlijk en niet voor de nectar. Maar nectar zorgt juist voor meer vlinders, bijen en dus ook vogels." Volgens de ecoloog zijn er tal van websites waarop je de ecologische waarde van bloemen kunt opzoeken. Ook kun je het altijd aan een hovenier of de gemeente voorleggen. "Onthoud: het standaard groen is niet altijd het meest ecologisch verantwoord."
Maar met alleen een burgerinitiatief gaan we niet al het grijs groen krijgen, weten deze deskundigen. Meer kennis en betere samenwerking tussen bovengenoemde partijen en experts kan al een deel van de oplossing zijn. Landschapsarchitect Van Stiphout ziet dat de wil er in elk geval is. "Het zou mooi zijn als we bij bouwoverleggen de biologieles weer eens oprakelen."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch