Het is niet per ongeluk dat de eerste vijftien pagina’s van het nieuwe VVD verkiezingsprogramma, dat vrijdag is gepresenteerd, vrijwel volledig zijn gewijd aan een strenger asielbeleid. Pas vanaf pagina 55 wordt uitgebreid stilgestaan bij de verkiezingsthema’s die voor linkse kiezers zo belangrijk zijn: klimaat en stikstof.
De boodschap van de onlangs aangetreden partijleider Dilan Yesilgöz was dan ook glashelder nadat zij het programma in ontvangst had genomen: de liberalen gaan wat haar betreft de verkiezingen in met een snoeihard rechts geluid en zetten vol in op het thema waarover het vorige kabinet is gevallen: migratie. Ook een strenger veiligheidsbeleid behoort tot de prioriteiten. ‘Er moeten grenzen worden gesteld om in vrijheid te kunnen leven’, vindt Yesilgöz.
Deze keuze is vooral het gevolg van een gecalculeerde afweging in de VVD. De liberalen schatten in dat er genoeg kiezerspotentieel is voor een nog rechtsere koers dan voormalig partijleider Mark Rutte heeft gevoerd. Het vertrouwen hierin is zo groot, dat Yesilgöz half augustus zelfs alvast de deur op een kier zette voor de PVV; een deur die door Rutte juist jarenlang is dichtgehouden. Zo bezien maakt de VVD onder leiding van Yesilgöz een rukje naar rechts.
Hoewel de VVD de afgelopen dertien jaar aan de macht is geweest, constateren de liberalen in hun verkiezingsprogramma ‘Ruimte Geven. Grenzen Stellen’ dat het migratiebeleid inmiddels een rommeltje is. ‘Op dit moment overkomt migratie ons. Anderen bepalen voor hoeveel mensen er plek is in ons land.’ Volgens de VVD heeft dit geleid tot ‘een situatie van vrijwel ongeremde immigratie’ die Nederland niet aankan. ‘Het heeft de woningnood substantieel vergroot en sommige wijken en dorpen overspoeld met arbeidsmigranten.’
Opvallend is dat de VVD in het verkiezingsprogramma benadrukt dat een strenger migratiebeleid ook beter is voor vluchtelingen zelf. Er zijn simpelweg te weinig huizen en voorzieningen om iedereen grenzeloos toe te laten, vindt de partij. ‘Daardoor heeft een meisje van 8 jaar oud, dat vandaag als vluchteling aankomt in Nederland, geen redelijke kans om later uit te groeien tot ingenieur, verpleegkundige, politievrouw, of minister en VVD-leider. Terwijl dat is wat we zouden moeten willen’, schrijft de VVD. De verwijzing naar het 8-jarige meisje is een persoonlijke noot van Yesilgöz, die ongeveer op dezelfde leeftijd met haar familie als Turkse vluchteling naar Nederland kwam.
De oplossing, in de ogen van de VVD, is om de teugels stevig aan te trekken. De VVD wil de instroom van asielzoekers én arbeidsmigranten verlagen en zorgen dat alleen een kleine groep mensen zich permanent in Nederland kan vestigen.
Zo wil de partij alle asielvergunningen in eerste instantie tijdelijk maken: drie jaar voor politieke vluchtelingen en één jaar voor oorlogsvluchtelingen. Er komt wat de VVD betreft dus een ‘tweestatusstelsel’. Niet iedereen krijgt meer na een aantal jaar automatisch het recht om de Nederlandse nationaliteit aan te vragen. Ook wil de VVD vluchtelingen die hier zijn ontmoedigen door hen alle beperkingen op te leggen ‘die binnen EU-richtlijnen mogelijk zijn’, zoals een wachttijd om gezinsleden te laten overkomen en door het ‘kerngezin’ streng af te bakenen. Doel is om Nederland minder aantrekkelijk te maken als eindbestemming, schrijft de VVD. Mochten de instroombeperkende maatregelen mislukken, dan wil de VVD zich in Europees verband hardmaken voor strengere (eigen) grenscontroles en een tijdelijke asielstop.
De VVD hoopt dat dit strenge asielbeleid zo goed aanslaat bij rechtse kiezers, dat zij op 22 november in het stemhokje niet zullen uitwijken naar rechtse alternatieven. Naast de PVV en JA21 zijn serieuze rivalen ditmaal BBB en Nieuw Sociaal Contract.
De rechtse kiezer zal, zo hoopt de VVD, ook onder de indruk zijn van het voorgestelde strenge veiligheidsbeleid. De VVD wil criminelen zwaarder straffen en de krijgsmacht versterken. Alle jongens en ook meisjes zouden moeten worden opgeroepen voor een vrijwillige dienstplicht. In Zweden heeft zo’n initiatief al geleid tot duizenden aanmeldingen bij defensie. Tot slot hoopt de VVD de (centrum-)rechtse rivalen de wind uit de zeilen nemen door net als bijvoorbeeld Pieter Omtzigt te hameren op bestaanszekerheid. Het is niet meer de bedoeling dat Nederlanders met een gemiddeld inkomen ‘aan het einde van de maand denken: ga ik het wel redden?’
Aan de linkerzijde van het politieke speelveld zet de VVD de deur ook op een kier. De VVD is nog steeds voor een ambitieus stikstofbeleid, blijkt uit het verkiezingsprogramma. De partij wil vol doorpakken om de stikstofuitstoot te verlagen, alleen blijft zij ditmaal weg van dwang, zoals de eigen minister Christianne van der Wal eerder heeft bepleit. Dat is in zekere zin een nederlaag voor haar. Ook wordt het jaartal om alle doelen te halen niet meer vastgespijkerd op 2030, maar op 2035.
De VVD is ook voor een ambitieus klimaatbeleid: de liberalen zetten in op het halen van de klimaatdoelen van Parijs om in 2050 ‘klimaatneutraal te leven’. De energiesector moet er zelfs in 2035 al aan geloven. Daar zal de linkse combinatie GroenLinks-PvdA niks op tegen hebben. Struikelpunt zal hier wel zijn dat de VVD pleit voor de bouw van vier grote kerncentrales en meerdere kleine. Maar met een beetje onderhandelen valt daar wellicht wel uit te komen met de linkse partijen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden