Na maanden van intensieve gevechten op verschillende plekken langs de honderden kilometers lange frontlinie, heeft Oekraïne afgelopen week een bres geslagen in de eerste Russische defensielinie bij de dorpjes Robotyne, Novoprokopivka en Verbove. Bij dat laatste plaatsje drongen Oekraïense militairen,waarschijnlijk verkenners, door tot gebied voorbij de zogeheten Soerovikin-lijn – vernoemd naar de Russische generaal die in verband met de Wagner-muiterij van zijn taak is ontheven.
Een doorbraak is het nog niet en van beide kanten wordt fel gevochten, bevestigt een van de eenheden aan het front, de 46ste Luchtmobiele Brigade, op haar Telegramkanaal. ‘Rusland gaat voortdurend in de tegenaanval en voert een actieve verdediging uit. We zijn in beweging en drukken de indringers eruit, maar de afgelopen maand heeft aangetoond dat de vijand de veroverde landen niet zal opgeven. Er is nog veel werk te doen.’
De strijd vindt vooral bij en naast de eerste verdedigingslinie plaats, zegt deze eenheid. ‘De doorbraak van de eerste verdedigingslinie die verderop ligt, is praktisch een afzonderlijke, onafhankelijke langetermijnoperatie die extra mankracht en uitrusting vereist. Bovendien loopt het grootste deel van die verdedigingslinie in het Robotyne-Verbovegebied langs de hoogten. En daarna nog de tweede en derde linie – het is dus geen kwestie van één maand.’
Niettemin heeft het zwaarbevochten succes hier in elk geval voorlopig de kritiek van anonieme Amerikaanse defensieambtenaren op de Oekraïense tactiek tot zwijgen gebracht. Hoe ver de Oekraïners nog zullen geraken de komende maanden blijft onduidelijk, maar dat er beweging in zit, is voor de Oekraïners en hun westerse partners een welkome opsteker. Zo sprak John Kirby, woordvoerder van de nationale veiligheidsraad, vrijdag in Washington van ‘opmerkelijke vooruitgang de afgelopen 72 uur’. Hij zei ook dat de Oekraïners ‘enig succes’ hebben geboekt ‘tegen de tweede defensielijn'.
Dat het zo’n opgave is om door de Russische linies te breken, ligt niet alleen aan de solide verdedigingswerken die de Russen konden aanleggen terwijl westerse politici afgelopen winter discussieerden over wapenleveranties. Het komt ook door het heuvelachtige terrein, met bosjes en bomenrijen. ‘In deze bosjes, niet op kaarten te zien, voltrekken zich de grootste tragedies en heroïsche daden’, zegt de Oekraïense buitenlandminister Dmytro Koeleba.
Een Oekraïense militair, Oleksandr Solonko, beschreef deze week op sociale media het strijdtoneel. ‘Steppe. Velden. Bomenrijen. Kleine verhogingen. Dorpjes. Riviertjes. Mijnenvelden. Wat je ook bent, een gepantserde aanvalsgroep, een evacuatieteam, of een verkenner te voet, je beweging kan vanuit de lucht gezien en beschoten worden. Ook in elk bosje is wel wat te beschieten.’ Oekraïners noemen de frontlinie met al die drones in de lucht ook wel ‘Boryspil’: een verwijzing naar Kyivs internationale vliegveld.
‘Er is een beperkt aantal toegangswegen’, vervolgt Solonko, ‘alles wordt dagelijks herhaaldelijk beschoten. Je wordt gezien. Elk bosje is uitgegraven, met vuurposities voor verschillende wapensystemen. Het is een uitgebreid systeem van loopgraven, waarin personeel, munitie en voedsel kunnen worden vervoerd. Wat niet is uitgegraven, ligt vol mijnen.’
Een blik op de kaart volstaat om te zien hoever Oekraïne nog te gaan heeft, áls het al lukt deze bres te verbreden en versterken en een uitvalsbasis te maken voor zwaarder materieel. Maar de kaart zegt niets over de effectiviteit van de campagne om de Russische artillerie te verzwakken, en commandoposten en munitievoorraden uit te schakelen.
Het zegt ook niets over de hoeveelheid en kwaliteit van de Russische reserve-eenheden, of over de vraag wat Oekraïne straks nog achter de hand heeft om te kunnen profiteren van een eventuele doorbraak. Onzekerheid heerst aan beide kanten: terwijl anonieme westerse functionarissen Oekraïne op de korrel namen, waren Russische bloggers juist in paniek over de effectiviteit van het Oekraïense leger.
Over de obstakels die nog resten op weg naar de eerstvolgende grotere plaats, Tormak, doet niemand nog luchtig. Maar je kunt ook anders naar de kaart kijken, meent de Amerikaanse expert Jan Kallberg. Hij noemt de verovering van Robotyne een ‘grote prestatie, gezien de enorme Russische inspanningen om het gehucht te versterken en te houden’. Volgens Kallberg moet Oekraïne nog zo’n 10 tot 15 kilometer oprukken om alle cruciale logistieke routes van de landcorridor tussen de Donbas en de Krim te kunnen bestoken. Als dat lukt, komt Rusland voor ‘hele moeilijke vragen’ te staan, net als eerder in Cherson. ‘Kunnen ze hun operaties ten westen van Melitopol volhouden als hun hele gevechtsmachine onder vuur ligt?’
Ondertussen betwisten weinigen nog dat Oekraïne er goed aan deed om over de hele frontlinie druk te zetten op Russische posities – en zich te verdedigen tegen nieuwe offensieven. Zoals Jack Keane, oud-generaal en directeur van het Amerikaanse Institute for the Study of War, opmerkte: ‘Goede gemechaniseerde campagnes gaan bijna altijd naar voren op meerdere assen. Dat is wat de door de VS geleide coalities deden tegen Irak in 1991 en 2003, en dat is hoe de Amerikanen, Duitsers en Sovjets vochten in de Tweede Wereldoorlog.’ Anders kan de vijand al zijn defensieve capaciteiten ook op één plek concentreren.
Wat de gevechten van deze zomer onderstrepen, op het slagveld én in Moskou, is dat rekening moet worden gehouden met een lange oorlog. Dat vraagt in de ogen van de meeste westerse experts niet om geruzie in krantenkolommen, maar om het leveren van wapensystemen die Kyiv helpen om Rusland te verdrijven, en het organiseren van de industriële capaciteit die Oekraïne ook op langere termijn van munitie en andere cruciale hulp blijft voorzien.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden