Kaja Kallas, premier van Estland, was een symbool van moed en strijdbaarheid tegen Poetins Rusland – tot ze in verlegenheid werd gebracht door haar eigen echtgenoot.
Als kind hoorde Kaja Kallas, premier van Estland, dat ze er is dankzij een naaimachine, want zonder die naaimachine had haar moeder de goelag niet overleefd. De moeder van Kaja Kallas was een baby toen ze in 1949 met haar moeder in een veewagon naar Siberië werd gedeporteerd. Op die reis sleepte oma een oude naaimachine mee. In Siberië repareerde ze daarmee kleren van medegevangenen in ruil voor extra voedsel voor haar babydochter. Die babydochter was al een meisje van 10 toen gedeporteerden naar Estland mochten terugkeren.
Overal in de voormalige Sovjet-Unie wonen kinderen van goelag-overlevenden, maar bijna nergens zo veel als in Estland, Letland en Litouwen. Na de inlijving van het Balticum zette de NKVD, voorloper van de KGB, vele tienduizenden inwoners op transport. Kaja Kallas (46) was niet de eerste Baltische premier uit een familie van gedeporteerden, en ook niet de eerste die in Brussel waarschuwde tegen het revanchisme van oud-KGB’er V. Poetin – wel de eerste naar wie echt werd geluisterd: zij was dertien maanden premier toen Poetin zijn grootschalige invasie van Oekraïne begon.
Kallas’ uitgesprokenheid, uitstraling en mediagenieke optredens deden de rest. In vier talen verwoordde zij de boodschap: Poetins Rusland is een kwaad, zo’n kwaad kom je niet tegemoet, daarmee sluit je geen compromis en daarmee drijf je geen handel. En passant werd zij de personificatie van de historische ervaring van het Balticum én het symbool van een politiek van klare wijn schenken. Toen de Franse president Macron in mei dit jaar zei: ‘We hadden eerder naar jullie moeten luisteren’, zei hij dat bovenal tegen haar.
Haar strijdbaarheid bezorgde Kallas in eigen land in maart een glansrijke verkiezingszege. Van alle EU-landen geeft Estland relatief het meest uit aan hulp aan Oekraïne. En daarom kon Kallas geen echtgenoot gebruiken die mede-eigenaar is van een logistieke firma die de afgelopen achttien maanden gewoon doorging met transporten naar Rusland en daar veel geld verdiende. Tot het nieuws vorige week naar buiten kwam, was Kallas een van de populairste politici uit de Estse geschiedenis. Inmiddels vindt, afhankelijk van de poll, 57 tot 69 procent dat ze weg moet. In het debat gaat het nu over ‘pragmatisme’ in haar familielijn. Neem haar vader, Siim Kallas, die dienst deed als Estlands minister van Buitenlandse Zaken, premier en Eurocommissaris, maar in de Sovjet-Unie een (weliswaar hervormingsgezind) Partijlid was.
Kallas en haar echtgenoot, bankier en investeerder Arvo Hallik, stellen in hun verdediging dat de firma die voor een kwart zijn eigendom is, Stark Logistics, sinds 2022 alle activiteiten in Rusland afbouwt en het sanctieregime niet heeft ontdoken. Van een ‘gewoon politicus’ was zo’n verweer wellicht geslikt – een symbool van strijdbaarheid komt daar niet mee weg. Word je een symbool, dan word je geacht ook persoonlijk conform je strijd te leven. De Amerikaanse oud-vicepresident Al Gore deed niets strafbaars door in jeeps te rijden, maar oogstte verontwaardiging toen er SUV’s op zijn oprijlaan werden gespot, want door zijn film An Inconvenient Truth was hij een symbool geworden van de strijd tegen klimaatverandering.
Er zijn verdedigers van Kallas die stellen dat ze niet eens wíst van de activiteiten van Stark Logistics. Arvo Hallik is haar tweede echtgenoot, ze zijn pas vijf jaar samen, beiden hebben drukke carrières en kinderen uit eerdere huwelijken. Als dat waar is, dan ondervindt Kallas nu publiekelijk wat het gevaar is van pleidooien voor zuiverheid: dat je er zelf per abuis niet aan voldoet. Estland lag een halve eeuw in de Sovjet-Unie, de grens met Rusland is 300 kilometer lang – in zo’n land kan een kind van gedeporteerden een partner treffen met Russisch geld.
Source: Volkskrant