De SP hoopt dat het einde van het tijdperk-Rutte – jaren waarin het de partij electoraal doorgaans niet voor de wind ging – nieuwe kansen biedt. Het verkiezingsprogramma draait er niet omheen: ‘De liegende premier heeft ons land veel schade gedaan en een al gemankeerde bestuurscultuur nog extra verziekt. Het is alsof ons land zich van crisis naar crisis sleept en de politieke leiding van ons land machteloos staat toe te kijken. Te lang hebben de belangen van de bedrijven en markten de grenzen van de democratische politiek bepaald.’
Het fundament van de SP-agenda verandert niet: de welvaart en de macht zijn structureel oneerlijk verdeeld en dat patroon kan alleen met radicale hervormingen worden doorbroken. De socialisten zoeken die vooral in de zeggenschap van mensen, kiezers en werknemers, over vele zaken die nu nog vaak over hun hoofden heen worden besloten.
Dat kan met referenda, op alle bestuurlijke niveaus (‘De bevolking krijgt het recht om de politiek terug te fluiten’) en via drastische hervormingen in de wetgeving voor ondernemingen: ‘In bedrijven met meer dan honderd medewerkers krijgen werknemers net zoveel te zeggen als aandeelhouders, over onderwerpen als grote investeringen, beloningen, fusies of verkoop. Op deze manier voorkomen we dat winsten oneerlijk worden verdeeld én dat besluiten worden genomen die op de korte termijn wel veel winst opleveren voor aandeelhouders, maar slecht zijn voor medewerkers en voor de toekomst van het bedrijf of onze leefomgeving.’
In de wet wordt een nieuwe winstdeling verankerd: ‘Niet alleen bestuurders en aandeelhouders, maar ook alle medewerkers krijgen voortaan recht op een deel van de winst. Bovenop het reguliere salaris.’
Traditiegetrouw pleit de SP ook voor overheidsingrijpen om de inkomensverschillen te verkleinen. Het minimumloon gaat fors omhoog naar 16 euro per uur (nu nog 12,80 euro). De AOW en andere uitkeringen stijgen mee. De belasting voor werkende mensen gaat omlaag. Vermogen en winsten worden daarentegen ‘minstens zo zwaar belast’ als arbeid. De btw op de dagelijkse boodschappen en het openbaar vervoer wordt geschrapt.
De SP voegt zich intussen maar zeer ten dele naar de campagnethema’s die partijen als de VVD, de BBB en Pieter Omtzigts NSC deze herfst dominant hopen te maken. Aan het stikstofdebat maakt de partij weinig woorden vuil: duurzame landbouw is het doel, maar ‘we respecteren provincies die zich tegen gedwongen onteigening van boeren keren en op hun eigen manier de stikstofuitstoot beperken’.
Het asieldebat, dat het kabinet in juli ten val bracht, is ook geen prioriteit: ‘Asielopvang moet snel onder controle worden gebracht’ en ‘mensen die geen recht hebben om hier te blijven moeten zo snel mogelijk terug’. Wel denkt de SP dat de opvang beter verdeeld kan worden over het land: ‘Juist in rijkere buurten wordt ruimte gemaakt voor de huisvesting van asielzoekers.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden