Hoewel de VVD de afgelopen dertien jaar aan de macht is geweest in Nederland, constateren de liberalen in hun nieuwe verkiezingsprogramma ‘Ruimte Geven. Grenzen Stellen’ dat het huidige migratiebeleid een rommeltje is. ‘Op dit moment overkomt migratie ons. Als gevolg daarvan bepalen we niet zelf voor hoeveel en voor welke mensen er plek is in ons land, maar doen anderen dat’, schrijft de voorzitter van de verkiezingsprogrammacommissie Christophe van der Maat. Partijleider Dilan Yesilgöz nam het verkiezingsprogramma vrijdagochtend in ontvangst en beaamde dat beperking van asiel een van de speerpunten wordt van de VVD.
Volgens de VVD heeft het kabinetsbeleid de afgelopen jaren ‘een situatie van vrijwel ongeremde immigratie opgeleverd’. Dat is volgende de liberalen ‘meer dan ons land aan kan: Het heeft de woningnood substantieel vergroot, het heeft sommige wijken en dorpen overspoeld met arbeidsmigranten, het heeft de hele asielketen zwaar overbelast. En veel Nederlanders maken zich als gevolg daarvan grote zorgen over de toekomst van ons land.’
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan. Righton won meerdere journalistieke prijzen.
Als het aan de VVD ligt worden de pijlen daarom allereerst stevig gericht op een strenger asielbeleid. Pagina’s lang somt de VVD maatregelen op die ervoor moeten zorgen dat minder vluchtelingen zich melden aan de grens, ze minder vaak een verblijfsvergunning krijgen en ook dat ze minder lang blijven.
Nieuw is dat de partij asielvergunningen voor onbepaalde tijd wil afschaffen. Alle asielvergunningen worden dus tijdelijk. Erkende vluchtelingen die langdurig bescherming zoeken, bijvoorbeeld omdat zij vanwege hun seksuele geaardheid of religie worden vervolgd in hun eigen land (de ‘politieke vluchtelingen’), krijgen voortaan een vergunning aangeboden voor drie jaar.
De zogenoemde subsidiair-beschermden – mensen die niet persoonlijk vervolgd worden maar op de vlucht zijn voor oorlog of ernstige schade in hun huisland – krijgen wat de VVD betreft voortaan een verblijfsvergunning van één jaar. Na deze periode wordt de vergunning getoetst. Bijvoorbeeld om te kijken of terugkeer naar het thuisland weer mogelijk is omdat de oorlogssituatie daar voorbij is. ‘Op deze manier is er ruimte voor mensen die hier echt mogen blijven en zijn we niet ruimer dan de landen om ons heen’, schrijft de VVD. Slechts een beperkte groep krijgt uitzicht op een Nederlands paspoort waardoor zij zich permanent in Nederland kunnen vestigen.
Om dit alles mogelijk te maken zet de VVD – zoals eerder aangekondigd – in op een zogenaamd tweestatusstelsel voor asielzoekers. Daartoe worden asielzoekers bij aankomst verdeeld in twee groepen (A- en B-status). In de eerste groep zitten dan asielzoekers die langdurig of mogelijk zelfs permanent bescherming in Nederland zoeken (de zogenoemde ‘politieke vluchtelingen’). In de tweede groep zitten mensen die hier tijdelijk onderdak zoeken (‘oorlogsvluchtelingen’). Deze tweedeling vergt een ingewikkelde wetswijziging die zeker anderhalf jaar gaat duren.
Om Nederland als vestigingsland minder aantrekkelijk te maken wil de VVD sowieso alle mogelijke beperkingen opleggen aan vluchtelingen ‘die binnen EU-richtlijnen mogelijk zijn’. De beperkingen zijn bijvoorbeeld ‘een wachttijd voordat gezinsleden kunnen overkomen, met daarnaast eisen aan bijvoorbeeld woonruimte, inkomsten, ziektekosten en inburgering, en een maximum voor het aantal per maand.’
Ook alle andere Nederlandse asielmaatregelen zijn onverminderd streng: sobere opvang voor kansarme asielzoekers, het ontmoedigen van langdurige asielprocedures door het beperken van de rechtsbijstand, en het meer in lijn brengen van de inwilligingspercentages met het Europees gemiddelde (die gaan omlaag dus). Het doel is dat ‘Nederland minder aantrekkelijk wordt als eindbestemming voor mensen van buiten onze regio.’
In Europees verband wil de VVD daarnaast haast maken met een nieuw Europees asielstelsel waarin opvang ‘in de regio’ centraal staat. Dat betekent: vooral meer mensen opvangen en screenen aan de buitengrenzen van Europa. Wanneer het onhaalbaar blijkt om meer migratiedeals of opvangcentra aan de buitengrens van de EU op te zetten, wil de VVD overgaan tot strengere controles aan de mini-Schengenzone of de eigen grenzen. ‘Wanneer hier asielzoekers worden aangetroffen die elders in de EU binnen zijn gekomen, worden zij opgevangen in bewaakte locaties aan de grens en teruggestuurd naar veilige herkomst- of doorreislanden.’
Mocht het ondanks alle maatregelen toch komen tot een ‘overloop van asielzoekers’ in Nederland, dan moet het wat de VVD betreft mogelijk worden een tijdelijke asielstop in te voeren. De VVD wil er in Brussel voor gaan pleiten dat dit juridisch mogelijk wordt. ‘Als we onvoldoende resultaat zien bij een volgende herziening van het (asiel)verdrag wil de VVD dat Nederland net als Denemarken kiest voor een opt-out voor afspraken op het gebied van asiel en migratie.’
Ook aan arbeidsmigratie zijn jarenlang onvoldoende voorwaarden gesteld, vindt de VVD. Dat heeft er volgens de liberalen toe geleid dat arbeidsmigranten vrijwel ongeremd naar Nederland zijn gehaald. ‘Te vaak leven ze onder slechte omstandigheden met velen bij elkaar gepropt in te kleine ruimten. Dat is een treurig bestaan voor henzelf én het heeft impact op de leefbaarheid in de wijken en dorpen waar dit zich voltrekt’, stelt de VVD.
De ondernemerspartij vindt wel dat arbeidsmigranten nodig zijn. ‘Zonder hen vallen talloze productieketens stil. Maar op deze manier kan het niet meer. Er is grip nodig op arbeidsmigratie waarbij we kiezen voor degenen die we nodig hebben.’
Concreet betekent dit dat er strengere eisen komen waardoor ‘alleen de voor ons land noodzakelijke arbeidsmigranten naar Nederland kunnen komen.’ De VVD wil ‘toetsen invoeren’ waarmee de toegevoegde waarde van een arbeidsmigrant moet worden aangetoond’. Een arbeidsvergunning wordt voortaan bijvoorbeeld nog wel verstrekt als gaat om ‘werk dat voor Nederland belangrijk is, zoals in de energietransitie en de technieksector, en als hiervoor geen Nederlandse arbeidskrachten kunnen worden gevonden.’ In andere gevallen kunnen vergunningen voor arbeidsmigranten geweigerd worden.
Pikant is ook dat werkgevers wat de VVD betreft voortaan ‘sterker verantwoordelijk gemaakt voor het welzijn van arbeidsmigranten die zij naar Nederland halen’. Als een bedrijf dat veel gebruik maakt van arbeidsmigranten zich ergens wil vestigen, moet het bovendien eerst aantonen er in de gemeenschap ‘voorzieningen zijn’ voor de te verwachten arbeidsmigranten of ‘dat het bedrijf hier zelf voor zorgt’. In de praktijk zullen werkgevers bijvoorbeeld moeten aantonen dat er genoeg onderdak en zorgfaciliteiten beschikbaar zijn of die zelf moeten creëren.
In lijn met het huidige kabinetsbeleid wil de VVD ook kijken naar het inperken van de studiemigratie. ‘Internationale studenten en onderzoekers zijn van waarde voor het onderwijs en het bedrijfsleven’, vindt de VVD. Maar ook deze studenten-instroom is volgens de liberalen ‘ongericht en te hoog’.
Wat de VVD betreft moeten instellingen daarom een ‘numerus fixus kunnen opleggen’ om het aantal internationale studenten te beperken. En: Bacheloronderwijs is Nederlandstalig, tenzij Engelstalig onderwijs nodig is voor de arbeidsmarkt, vindt de VVD. In niet-tekortsectoren moeten onderwijsinstellingen bovendien ‘terughoudend zijn met werven’. Internationale studenten die wel worden toegelaten krijgen een ‘inspanningsverplichting om Nederlands te leren, zodat zij na hun studie vaker in Nederland gaan werken’. Om de instroom van internationale studenten verder te remmen komt er een ‘ondergrens aan het collegegeld’ dat zij moeten betalen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden