Hoewel comedyspecials een prominent deel uitmaken van streamingdiensten als Netflix en Amazon Prime, zijn de Nederlandse cabaretiers dit jaar weer vooral bij de NPO te vinden. In augustus en september verschijnen er maar liefst elf nieuwe cabaretregistraties op NPO Start: voornamelijk bij BNNVara, van huis uit hofleverancier van het Nederlands cabaret, maar ook bij andere omroepen. Zo laat Hans Teeuwen zijn nieuwste show door PowNed uitzenden, en zitten Yannick van de Velde en Tom van Kalmthout van het duo Rundfunk bij KRO-NCRV, de omroep waar binnenkort ook hun nieuwe tv-serie Duco en Roy verschijnt.
Over de auteur
Joris Henquet is theaterrecensent van de Volkskrant. Hij schrijft over cabaret, stand-upcomedy en musical.
De grote namen uit het Nederlands cabaret komen met nieuw werk. In Onbekend terrein van Theo Maassen wordt het toneel gevuld door een kleurrijk, abstract kunstwerk, waarin je het menselijk brein zou kunnen zien. Maassen vraagt zich af of we na de pandemie niet knettergek zijn geworden met z’n allen, en hij geeft daar een reeks treffende voorbeelden van. Maar hebben we zelf wel door dat we zo raar doen?
Ook Paulien Cornelisse vraagt zich in haar voorstelling Aanstalten van alles af over het menselijk gedrag, en over ons taalgebruik uiteraard. Haar geestige associaties hebben vaak een klein inzicht tot gevolg. In haar show introduceert zij het verschijnsel ‘afstalten maken’ als tegenhanger van ‘aanstalten maken’.
Nou, lekker dan is de solovoorstelling van Hans Teeuwen, waarvan de cabaretier in maart 2020 precies één try-out kon spelen voordat de pandemie losbrak. Daarna werd de tournee eindeloos vaak verplaatst en uitgesteld. Vanaf maart 2022 ging Teeuwen er alsnog de theaters mee in. Hij sloot zijn tournee af met een registratie voor een vol Carré, met absurde verhalen over een bezoek aan het medium Gonnie en de geestverschijning van zijn Brabantse Ome Twan.
Naast de grote namen is er ook veel (jong) talent te zien, zoals Lisa Ostermann en haar debuut Met zijn allen (vanaf 8/9 beschikbaar). De winnares van het Leids Cabaret Festival 2020 vertelt over haar belevenissen als levensliedzangeres in een Amsterdams verzorgingstehuis en haar gesprekken met haar volkse rijinstructeur, die over alles een zelfverzekerde mening heeft. Ostermann zelf zit juist vol twijfels, wat een mooie rode draad oplevert. Let ook op de sterke liedjes.
De Marokkaans-Nederlandse comedian Jawad Es Soufi staat op het toneel als zijn bijdehante personage Sloegie, die komisch vertelt over verschillen tussen de Marokkaanse en Nederlandse cultuur. Sloegie legt onder meer uit waarom Marokkanen zo gastvrij zijn: ‘Ze richten hun huis niet in op basis van hun eigen smaak, maar op basis van het bezoek.’ Es Soufi trekt veel publiek met zijn comedy en werd dit jaar ook opgenomen in de Cabaret Collectie van het Nederlands Theater Festival.
Ook de moeite waard is Ego, de tweede solovoorstelling van Alex Ploeg. Vol zelfspot en fijne gitaarliedjes onderzoekt de gevatte Ploeg het thema mannelijkheid, en dan vooral waar hij zelf faalt op dat vlak. Goed gevonden is de voice-over die Ploegs gedachten laat horen. Na een slecht gevallen grap hoor je hem hardop denken: ‘Oké, geen paniek. Maar ze hebben door dat je geen idee hebt wat je staat te doen. Ze kunnen het aan je zien. Ze ruiken je angst.’
Wie wil zien hoe Stefano Keizers hardop van 1 tot 725 telt, kan terecht bij zijn show met de titel Hans Teeuwen. Het is het slot van drie voorstellingen waarin Keizers de wetten van het cabaretgenre binnenstebuiten keert. Het is ook de show waarin Gover Meit (zijn echte naam) het definitieve einde aankondigt van zijn alter ego Stefano Keizers. De show werd opgenomen met een luidruchtig, actief publiek in het Amsterdamse theater De Kleine Komedie. Dat werkt sfeerverhogend.
Todesangstschrei (3/9, NPO 3, 21.20 uur), vrij vertaald ‘doodsangstschreeuw’, is de ijzersterke en spannende tweede voorstelling van Rundfunk. Yannick van de Velde en Tom van Kalmthout spelen een vliegensvlugge reeks van sketches en liedjes die direct en indirect met de dood te maken hebben. Er komen gedenkwaardige types voorbij, zoals de gevangene Delano, die in zijn isoleercel wordt getreiterd door zijn cipier.
Er zijn drie shows te zien die in 2022 waren genomineerd voor de cabaretprijs Poelifinario, in de categorie ‘engagement’. De prijs ging uiteindelijk naar Tim Fransen, die in De mens en ik (vanaf 8/9 te zien) nachtelijke ontmoetingen heeft met buitenaardse wezens. De aliens leggen een prikkelende filosofische kwestie bij Fransen neer: voegt de mens meer goeds toe aan het universum, of meer kwaads?
Ook vlijmscherp is Pieter Derks, die in Uit het niets zijn pijlen richt op de obsessie van de Nederlandse politiek en het bedrijfsleven met beeldvorming. De jury van de Poelifinario omschreef het als ‘de meest alarmerende voorstelling van Derks tot nu toe. En misschien wel zijn beste.’
Het bijzonderst van allemaal is de solo van de Vlaamse cabaretier Wim Helsen. Niet mijn apen, niet mijn circus (vanaf 8/9 beschikbaar) is een bijzonder grappig verhaal vol onverwachte afslagen. Het begint met een parkeerboete in Helsens eigen straat in Antwerpen, maar ontspoort al snel richting een absurde stadswandeling met een pratende geit. En passant bespreekt Helsen ook de relatie met zijn overleden vader. De Poelifinario-jury schreef: ‘De ingenieuze vertelconstructie, weldaad aan details en nét te volgen gekte houden je aandacht continu vast.’
Voor wie geen tijd heeft om alle elf shows te bekijken: begin met dit unieke kunstwerk van Wim Helsen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden