Er gaat geen dag voorbij of een Russische militaire basis, oliedepot of stad is het doelwit van Oekraïne. Alles duidt erop dat Oekraïne beschikt over een nieuw type kamikazedrone die succesvol is, maar het land laat er niks over los.
Woensdag werden zeker vijf Russische regio’s opgeschrikt door geheimzinnige explosies, de grootste aanval tot nu toe op Rusland. Veel van de drones die woensdag werden gebruikt, wisten de Russische luchtverdediging te omzeilen en het doelwit te bereiken. Daarmee werden bijvoorbeeld vier militaire transportvliegtuigen opgeblazen nabij de grens met Estland.
Het was de zoveelste aanval in de afgelopen maanden. Maar in Kyiv klopte niemand zich op de borst om dat militaire huzarenstukje openlijk op te eisen, zoals het dat bijna nooit doet na dergelijke aanvallen. Duidelijk is wel dat Oekraïne er steeds beter in slaagt om Rusland te treffen. Dat doet het land ook om de Russen te laten voelen dat het ook bij hen oorlog is.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Maar de grote vraag blijft hoe de Oekraïners het voor elkaar krijgen. Aanwijzingen zijn er natuurlijk genoeg. Wrakstukken, video’s en foto’s duiden deze dagen op een nieuwe boosdoener: de Bober (‘Bever’), een kamikazedrone die Oekraïne de afgelopen maanden zelf zou hebben ontwikkeld. Het bestaan daarvan werd donderdag ook gesuggereerd door de Oekraïense president Zelensky, die op Telegram pochte dat een zelf ontwikkeld langeafstandswapen een doel 700 kilometer verderop had getroffen.
De grootte van de drone, het bereik, de bewapening en de fabrikant: alles is een groot mysterie. In juli toonde de bekende acteur Serhi Prytoela, die met een stichting die miljoenen ophaalt om het leger te voorzien van onder andere commerciële drones, op een onbekende locatie drie Bobers. Het is een van de weinige keren dat de grijze drone te zien was.
Het geld van Pritoeala wordt ook gebruikt om de Oekraïense drone-industrie te helpen. ‘Wij hebben geen idee wat er naar Moskou kan vliegen!’, twitterde Prytoela gekscherend bij het filmpje. ‘Maar wij verzekeren je dat jij, die uit wraak geld doneerde, hier gegarandeerd niet bij betrokken bent.’
De droneoorlog die Kyiv al sinds de invasie voert met de Russen, voornamelijk in Oekraïne, is nu een langeafstandsoorlog geworden. Vorig jaar moest Kyiv nog alle zeilen bijzetten om aan drones te komen, tot aan hobbydrones uit de winkel. Nu ontwikkelen en produceren de Oekraïners zelf drones. Met zeedrones wordt de Zwarte Zeevloot aangevallen. Met kamikazedrones die lange afstanden kunnen afleggen, worden nucleaire bommenwerpers getroffen. En Moskou en andere steden worden continu bedreigd.
Dat leidt ertoe dat Oekraïne sporadische aanvallen op Rusland heeft op kunnen uitvoeren, tot liefst 25 in een maand in augustus. ‘De gereedschapskist van Oekraïne is heel snel groter geworden’, zegt dronedeskundige Wim Zwijnenburg van vredesorganisatie Pax. ‘Er wordt veel geïnvesteerd, onder andere in de eigen industrie, om met beschikbare technologie eigen drones te maken. Wat zij doen, goedkope technologie gebruiken voor effectief militair gebruik, trekt nu de aandacht van veel landen.’
Inmiddels heeft Oekraïne veertig dronefabrikanten, een jaar geleden waren dat er twaalf. Een van de fabrikanten is Ukrjet, het bedrijf achter de UJ-22-drone die in het begin veelvuldig werd ingezet om Moskou te bereiken. Deze rol zou nu zijn overgenomen door de Bober. Het besluit van Kyiv om langeafstandsdrones te ontwikkelen, naar verluidt genomen door de militaire inlichtingendienst GUR, verbaast Zwijnenburg niets.
‘Het is een logische stap’, betoogt hij. ‘Oekraïne heeft vrijwel geen luchtmacht en de Amerikaanse langeafstandsraketten die ze willen, de Atacms, krijgen ze niet. Ze hebben creatief gebruikgemaakt van hun ingenieurs en de droneindustrie.’
Москвичі!
Здригайтесь від сирен.
Ходіть в бомбосховища.
Спостерігайте за тим, як прилітає у стратегічні обʼєкти.
Не спіть від роботи ППО.
Ходіть на похорони близьких.
А паралельно не втомлюйтесь шукати відповідь на запитання: «За что?!».@sternenko pic.twitter.com/JqFBh7VSff
De eerste beelden van het bestaan van de Bober-drone doken in mei op, een week na de aanval op het Kremlin die heel Rusland schokte. De populaire Oekraïense blogger Ihor Lasjenko, die net als Serhi Prytoela het leger graag helpt, plaatste toen drie foto’s van de drone op Telegram. Maanden daarvoor was hij door de GUR benaderd om te helpen geld in te zamelen voor de ontwikkeling van een kamikazedrone die heel ver kon vliegen.
‘De vijand heeft al zware verliezen geleden door de opkomst van deze drones’, schreef Lasjenko, die vorig jaar met zijn ‘Uit wraak’-campagne commerciële drones leverde aan het leger. ‘En er zullen er in de toekomst nog veel meer volgen’, waarschuwde de blogger.
13 explosions were audible at the military (!) airfield in Pskov, russia.
What is known? 4(!) russian IL-76 damaged.
Let all them burn well. Great news! pic.twitter.com/WUFSiT1Ivw
Ruim twee maanden later, in juli, liet premier Denys Sjmyhal zich fotograferen met de Bober. De drone was, samen met de UJ-22, te zien op een bijeenkomst met dronefabrikanten. Sjmyhal wees erop dat de regering dit jaar een miljard euro had uitgetrokken voor investeringen in de droneindustrie. Maar over de Bober en wat de drone allemaal kon, zweeg de premier verder in alle talen.
Zwijnenburg is ervan overtuigd dat de Russen nog lang niet af zijn van de gewaagde Oekraïense aanvallen. ‘Ze hebben een grote pr-waarde’, betoogt hij. ‘Kyiv wil zo de zwakte aantonen van het Russische leger. Zo van: ‘Wij weten jullie ook goed te raken’. Maar de aanvallen zijn ook bedoeld om het leger in het defensief te drukken. Rusland is nu gedwongen om vliegtuigen te verplaatsen, verder weg van Oekraïne.’
Satellite images of a Russian Il-76 military transport aircraft before and after it received a visit from a Ukrainian drone at the Pskov Air Base in Russia a few days ago.
pic.twitter.com/efCYXX0KmT
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden