Vurig verzet is in Frankrijk traditie als er grote sociale veranderingen op het spel staan. En dat geldt des te meer voor de pensioenen. Al maanden voordat premier Elisabeth Borne de nieuwe pensioenplannen uit de doeken deed, werd grootschalig protest voorspeld.
Zo geschiedde: van januari tot en met juni gingen miljoenen Fransen de straat op uit verzet tegen de hervorming, een historisch grote opkomst. Tonnen afval stapelden zich op in steden waar de vuilnisophaaldiensten staakten, treinvervoer was wekenlang ontregeld, overheidsdiensten werden van stroom afgesloten door protest bij vakbonden in de energiesector.
‘In Frankrijk zien we werk als een plek van lijden’, legde de Franse socioloog Jean Viard het verzet tegen de pensioenhervorming eerder uit in de Volkskrant. Vooruitgang betekent dan ook: steeds minder hoeven werken. Veel Fransen waren er trots op dat ze in vergelijking met andere Europese landen relatief jong met pensioen konden. De verhoging van die minimumleeftijd, van 62 jaar nu naar 64 jaar in 2030, was het grootste punt van onvrede.
Daarnaast dragen ze langere tijd premie af om aanspraak te maken op een volledig pensioen. Ook dat gaat stapsgewijs omhoog, van 42 jaar nu naar 43 jaar in 2027. Het merendeel van de speciale regelingen waarmee voor veel beroepsgroepen uitzonderingen waren geregeld, verdwijnt.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Voor Macron was de hervorming een van de belangrijkste ambities voor zijn tweede termijn als president. Al bij zijn aantreden in 2017 had hij zichzelf gepresenteerd als grote vernieuwer die het vastgeroeste pensioenstelsel zou aanpakken. Destijds mislukte dat. Zijn politieke erfenis stond op het spel.
Om die veilig te stellen, betaalde Macron een hoge prijs. De regering omzeilde een stemming in het parlement, uit vrees dat de pensioenwet zou worden afgekeurd. Dat versterkte de toch al moeizame verhouding met de oppositie. De regering overleefde meerdere moties van wantrouwen, waarvan een op slechts enkele stemmen verschil. Ook het straatprotest kreeg een extra impuls. In de Franse media werd gesproken van een middelvinger naar het volk en een afgang voor Macron.
Op 14 juli, de Franse nationale feestdag, zou Macron de balans opmaken. Maar de geplande toespraak werd afgelast tegen de achtergrond van een nieuwe crisis: de rellen naar aanleiding van de dood van tiener Nahel, die door een politiekogel om het leven kwam.
De regering en vakbonden praten intussen wel weer met elkaar, zij het over andere thema’s. En afgelopen woensdag sprak Macron tot diep in de nacht met de leiders van alle politieke partijen in een poging tot betere samenwerking. De entourage van de president prees een bijzonder moment van eenheid, met name linkse partijen waren sceptisch over het gebrek aan concrete uitkomsten.
Sophie Binet, leider van de radicale bond CGT, zal president Macron maandag vragen om een referendum over de pensioenen – iets waarvoor ook het radicaal-linkse La France Insoumise pleit. Na veertien protestdagen lijken de vakbonden de demonstraties tegen de pensioenen op te geven. Dat wil niet zeggen dat het stil wordt op straat: op 13 oktober staat een landelijke actiedag gepland voor salarisverhoging, gelijkheid tussen mannen en vrouwen, en klimaatbeleid.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden