Een burgemeester die een keer zijn ambtsketen verliest? Ach ja, kan gebeuren, zeker als je lang op het pluche zit. Maar tweemaal? Dat is toch wel een opmerkelijke prestatie. Het lukte Henri Lenferink (66), die donderdag na twintig jaar vertrekt als burgemeester van Leiden.
De eerste keer verdween de ambtsketen tijdens een verbouwing van het stadhuis. Er werd een replica gemaakt. Die ging vervolgens verloren na een feestelijke bijeenkomst rond het Leidens Ontzet. Lenferink deed zijn ambtsketen af en fietste weg, om thuis te ontdekken dat het ding spoorloos verdwenen was. Ook dit exemplaar kwam nooit meer terug.
Over de auteur
Rik Kuiper is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland. Hij maakt graag grote reportages en reconstructies, zoals Liefdesbrieven van een kampbeul.
Het zijn sappige anekdoten, die ongetwijfeld ook op de afscheidsreceptie van ’s lands langstzittende burgemeester worden afgestoft. Maar een beetje cru is het wel dat juist deze verhalen aan hem blijven kleven, vinden de mensen die met hem gewerkt hebben.
‘Ze staan niet voor wie hij is’, zegt bijvoorbeeld griffier Gerald van Leiden. ‘Hij is geen onhandige burgemeester. Integendeel, hij heeft alles altijd tot in de puntjes voorbereid. Maar misschien dat deze verhalen juist daarom steeds opnieuw worden opgedist. Hij is op weinig andere fouten te betrappen.’
Henri Lenferink werd in 1957 geboren in het Twentse Delden. Na een studie geschiedenis in Nijmegen belandde hij in de Arnhemse politiek. Namens de PvdA zat hij in de gemeenteraad, later werd hij wethouder.
Met de campagneslogan ‘bevlogen betrokken benaderbaar’ meldde Lenferink zich in 2003 in Leiden, een stad die hij op dat moment nauwelijks kende. Toch wist hij tijdens het burgemeestersreferendum – een van de eerste in Nederland, in 2008 afgeschaft – indruk te maken. Hij verpulverde VVD’er Harry Groen door meer dan driekwart van de stemmen te halen.
Makkelijk had Lenferink het aanvankelijk niet in Leiden. Al tijdens zijn eerste vergadering dreigde het college uiteen te vallen. ‘Het was hier destijds een gehaktmolen voor bestuurders en raadsleden’, zegt Frederik Zevenbergen, die zeventien jaar namens de VVD in de Leidse gemeenteraad zat. ‘Lenferink heeft ervoor gezorgd dat de verhoudingen verbeterden.’
De burgemeester werkte graag en veel, zeggen mensen die hem kenden. Hij wordt ‘een workaholic’ genoemd, ‘een ontzettende dossiervreter’. Volgens gemeentesecretaris Pim van Vliet, die zes jaar met hem samenwerkte, wilde hij ‘echt alles snappen’.
Maar naast de inhoud was er ook compassie. Lenferink was niet alleen burgemeester, maar ook burgervader. ‘Hij maakte op zaterdag graag praatjes op de markt’, zegt Van Vliet. ‘Op verdrietige momenten toonde hij zich betrokken. En hij ging moeilijke gesprekken niet uit de weg.’
Illustratief vindt zij Lenferinks inzet voor asielzoekers en ongedocumenteerden. ‘Tijdens de vluchtelingencrisis in 2015 en 2016 ging hij zelf op zoek naar geschikte opvanglocaties, omdat hij vond dat die mensen een dak boven hun hoofd moesten hebben. Maar hij kwam ook in de zaaltjes om met omwonenden over hun zorgen te praten. Daardoor is er weinig gedoe geweest in Leiden.’
Hoewel Lenferink niet op zoek was naar aandacht en status, verwierf hij in 2014 landelijke bekendheid. Hij had van het Openbaar Ministerie de vraag gekregen of hij zedendelinquent Benno L. aan een woning kon helpen. De voormalig zwemleraar, veroordeeld voor ontucht met tientallen kinderen, had zijn straf uitgezeten.
Andere gemeenten hadden er geen trek in gehad, maar Lenferink vond dat hij niet kon weigeren. ‘Als je nee zegt’, zei hij onlangs tegen het Leidsch Dagblad, ‘dan weet je dat je eigenlijk iets doet wat niet in overeenstemming is met de rechtsstaat. Iemand is gestraft en dan is het klaar.’
Zonder overleg met de gemeenteraad zegde hij zijn medewerking toe, maar daarmee was het verhaal niet voorbij. Door knulligheden – onder meer een verhuisbusje waar in grote letters ‘Reclassering Nederland’ op stond – lekte het adres van Benno L. uit, wat tot woedende reacties in de stad leidde.
Lenferink sprong op de fiets om tekst en uitleg te geven, ondanks het advies om per politieauto te reizen. ‘Maar dan creëer je afstand’, zei hij daar onlangs zelf over in een interview in EW. ‘Moet je niet doen. Ik zei tegen de omwonenden: ik neem dit besluit, en u mag me erop aanspreken als het fout gaat.’
Uiteindelijk liep de kwestie met een sisser af. De gemeenteraad steunde het besluit van Lenferink. De onrust verdween. ‘Hij heeft daar zijn rug gerecht en verantwoordelijkheid genomen’, zegt Zevenbergen. ‘Ik vind dat dapper. Dat zouden meer bestuurders moeten doen.’
‘Deze kwestie had voor hem een grotere betekenis’, zegt Paul van Meenen, die namens D66 tien jaar lang in de Leidse gemeenteraad zat en nu de fractie in de Eerste Kamer aanvoert. ‘Er zijn meer mensen in Nederland die niemand als buurman wil, maar die wel ergens moeten wonen. Hij wilde hier ook een doorbraak forceren.’
En ja, dat zegt vermoedelijk meer over Lenferink dan die verloren ambtsketens.
Na het vertrek van Henri Lenferink (na 20 jaar en 3 maanden) is Roland van Benthem de langstzittende burgemeester van Nederland. Hij is sinds 2005 burgemeester in Eemnes. Eerder dit jaar werd zijn aanstelling met zes jaar verlengd.
Tot er in Leiden een definitieve opvolger voor Lenferink is gevonden, zal PvdA’er Peter van der Velden als waarnemer fungeren. Van der Velden was eerder onder meer burgemeester in Bergen op Zoom en Breda.
Henri Lenferink is ook te vinden op Spotify. Hij treedt op als verteller en zanger in het nummer Tom Dooley van de Leidse band Act of Mutiny. In 2019 trad de band op na afloop van een gemeenteraadsvergadering. De burgemeester zong toen mee.
In een eerdere versie werd Pim van Vliet met ‘hij’ aangeduid. Pim van Vliet is een vrouw. Frederik Zevenbergen werd abusievelijk een keer ‘Zandbergen’ genoemd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden