De wetenschapsredactie van de Volkskrant heeft, zoals iedereen tegenwoordig, ook een podcast. ‘Ondertussen in de kosmos’ heet die, en in tegenstelling tot wat de naam suggereert staat die niet in het teken van het heelal, maar van alle wetenschap. De aarde, zo zeggen we tegen onszelf op de burelen van de krant, is immers ook onderdeel van de kosmos.
Onlangs ontving ik een intrigerend mailtje van een van onze luisteraars. Met haar vriendengroep was ze aan het kletsen over onze podcast en over de kosmos, en ineens kwam iemand met de vraag: ‘Wat gebeurt er als de aarde ineens stil zou staan?’
Over de auteur
George van Hal schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart. Hij publiceerde boeken over alles van het heelal tot de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid.
Als iemand me zo’n lollige vraag mailt, kan ik het niet helpen daar meteen over na te denken, en dus besloot ik het uit te zoeken. De twee aardbewegingen die me daarbij het relevantst leken? De draaiing van de aarde om haar as en de baanbeweging om de zon.
Laten we bij die eerste beginnen. Wat gebeurt er wanneer de aarde plots stopt met draaien om haar as? Het antwoord, kort door de bocht: totale rampspoed. Vrijwel al het leven op aarde zou per direct kapotgaan.
De reden is dat onze atmosfeer net zo hard met de aarde meedraait. Stopt de planeet, dan zwiept de atmosfeer nog wel even verder, en wel met de oorspronkelijke 1.670 kilometer per uur. Over het oppervlak gaat dan een waanzinnige wind waaien. Op de evenaar zou de windsnelheid vijfmaal zo hoog liggen als in het krachtigste type tornado. Alles zou terstond losgesleurd worden van het aardoppervlak, kapotgaan, vermorzeld raken.
Als de aarde stopt met draaien om de zon, gaat het bovendien niet bepaald beter. Onze planeet vliegt momenteel met zo’n 107 duizend kilometer per uur door het zonnestelsel. Plots remmen heeft hetzelfde effect als in een auto: jij vliegt nog met eenzelfde vaart door. Mensen zouden dus van de planeet worden afgeslingerd of kapot worden geperst tegen het aardoppervlak. Beide opties zijn niet erg aanlokkelijk.
Langzamer afremmen biedt ook geen soelaas. Met een lagere snelheid zakt de aarde namelijk dichter naar de zon. Totdat onze planeet de zogeheten roche-limiet bereikt en door de zwaartekracht van onze moederster aan stukken wordt getrokken.
‘Hoe dan ook’, mailde ik daarom terug, ‘mochten jullie van plan zijn geweest de aarde stil te zetten? Doe maar niet.’
De lol van dit soort vragen schuilt natuurlijk in de extreme scenario’s die het oplevert. Toch schuilt onder het oppervlak ook een diepere laag. De gedachtenexperimenten die het oplevert, tillen ons eventjes uit het alledaagse. Uit alle oorlog, het politiek gekonkel, de ziekte-uitbraken, de mensenrechtenschendingen, het racisme, de haat, afgunst en woede waar de krant ook dagelijks verslag van doet.
Ze illustreren hoe iedereen deel is van iets groters. Hoe de aarde deel is van de kosmos. Hoe we beschermd worden door een precair kosmisch evenwicht met de aarde als zacht schommelde wieg van de gehele mensheid.
Luister hier de nieuwste aflevering van ‘Ondertussen in de Kosmos’: waarom dromen we?
Source: Volkskrant