Dat er strengere normen nodig zijn, is de uitkomst van nieuwe berekeningen door de Universiteit Wageningen in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Elke tien jaar wordt de zogeheten kritische depositiewaarde (kdw) tegen het licht gehouden. Als de stikstofuitstoot boven de kdw uitkomt, loopt een natuurgebied risico op onherstelbare schade.
Al eerder zou uit internationale onderzoeken zijn gebleken dat de stikstofnormen in Nederland te laag zijn, en de natuur te weinig beschermen. Dat laatste wordt nu bevestigd door de Wageningse berekeningen, waarvan de onderzoekers ook nog eens stellen dat ze aan ‘de conservatieve kant’ zijn.
Met de nieuwe berekeningen in de hand moet het ministerie nu nagaan voor welke beschermde Natura 2000-gebieden de stikstofnormen moeten worden aangepast. Volgens schattingen van de NOS moet de kdw voor bijna 47 procent van de kwetsbare natuurgebieden omlaag. In een kleine 3 procent kan de uitstoot juist iets omhoog. Voor de rest van de natuurgebieden verandert er niks aan de kdw, aldus de NOS.
De mate waarin de normen moeten worden aangepast, varieert enorm. Gemiddeld moet de kdw met 7 procent dalen, maar er zijn ook gebieden waarin de norm met 47 procent omlaag moet, aldus de NOS.
In een reactie steekt demissionair minister van Stikstof en Natuur Christianne van der Wal (VVD) niet tussen stoelen of banken dat de stikstofpuzzel, die nu al de woning- en wegenbouw frustreert, een stuk ingewikkelder is geworden. ‘De noodzaak om stikstof te verminderen was al hoog, door de nieuwe wetenschappelijke inzichten is onze opgave helaas groter geworden. Dat is zorgwekkend nieuws voor de natuur en voor iedereen die zo hard werkt aan onze gezamenlijke opgaven om de natuur te herstellen. Het is ook vervelend nieuws voor iedereen die behoefte heeft aan vergunningsruimte.’
De aangepaste stikstofnormen betekenen ook dat Van der Wal meer boeren moet zien over te halen tot de verkoop van bedrijven die grenzen aan Natura 2000-gebieden. Dat was al een hele opgave. In juni van dit jaar ging haar ministerie nog uit van drieduizend boerenbedrijven die moeten sluiten, verhuizen, verduurzamen of overstappen op een ander, schoner bedrijfstype.
Het betekent ook dat boeren, maar ook industrieën en vliegvelden die dachten dat ze hun stikstofuitstoot netjes binnen de perken hielden, mogelijk te horen krijgen dat de maatregelen die ze hebben getroffen onvoldoende zijn en dat ze hun huiswerk opnieuw moeten doen.
Er was donderdag meer ongunstig nieuws aan het stikstoffront. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat elk jaar nagaat hoeveel stikstof er neerdaalt in Nederland, meldt dat ook de totale stikstofdepositie in Nederland hoger is geworden, zowel in de huidige situatie als in de verwachting voor toekomstige jaren. De RIVM brengt in oktober de nieuwe cijfers uit, maar donderdag werden alvast enkele hoofdlijnen naar buiten gebracht.
Dit alles betekent dat Van der Wal of een opvolger nog meer maatregelen moet aankondigen om de aangetaste natuur te herstellen. De vraag is in hoeverre daar politiek draagvlak voor is na de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen. De BoerBurgerBeweging scoort goed in de peilingen en die partij lijkt niet bereid bij te dragen aan aanzienlijke stikstofreductie.
In 2030 zou volgens het huidige regeerakkoord in ruim 70 procent van de stikstofgevoelige natuurgebieden niet langer te veel stikstof moeten neerkomen. De nieuwe Wageningse inzichten maken dat streven stukken ingewikkelder.
Greenpeace vindt dat de nieuwste wetenschappelijke inzichten over stikstofneerslag op de natuur ‘direct uitgangspunt dienen te worden in het stikstofbeleid’. Vervolgens moeten die normen ook worden gehandhaafd. ‘Anders heeft het geen zin’, zegt directeur Andy Palmen van de natuurbeschermingsorganisatie.
Voor Agractie veranderen de nieuwe cijfers niets. Deze boerenbelangengroep blijft erbij dat de focus op stikstof in Nederland ‘leidt tot stilstand’ en de natuur ‘niets oplevert’. ‘Stop met doorbouwen op een verrot fundament en stel de werkelijke staat van de natuur centraal in het beleid, in plaats van de onhaalbare rigide kdw’, liet voorman Bart Kemp weten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden