Er zullen niet veel consumenten zijn die thuis een Taylor C709 Soft Serve Freezer hebben staan. Maar miljoenen Amerikanen consumeren elke dag een product dat met dit apparaat te maken is: softijs. Dat wil zeggen, als de Taylor C709 bij hun lokale McDonald’s-filiaal niet de geest heeft gegeven.
De machines die bij de ruim 13 duizend vestigingen van de fastfoodgigant in de VS staan, gaan immers nogal vaak stuk. Zo vaak, dat er zelfs een website is, mcbroken.com, waarop de restaurants staan die kampen met kapotte ijsmachines (gemiddeld 10 procent op elk willekeurig moment).
De Taylor C709 is deze week inzet van een fel debat in de Verenigde Staten over het recht van consumenten – of andere gebruikers, zoals boeren – om defecte (elektrische) apparaten te repareren, of te laten herstellen door iemand anders dan de fabrikant zelf.
Zo kunnen consumenten met een kapotte iPhone en iPad alleen terecht bij Apple om het euvel te herstellen, of een gecertificeerde reparateur. Boeren met een tractor van John Deere waren tot begin dit jaar verplicht om de officiële servicedienst te bellen van de Amerikaanse landbouwmachinemaker. De fabrikant rekende daar huizenhoge voorrijkosten voor. En niet iedere boer heeft een John Deere-dealer om de hoek.
Zulke beperkingen gelden ook voor de Taylor C709. McDonald’s heeft duizenden van die apparaten in zijn restaurants staan en verplicht franchisenemers die te installeren. Ze zijn ook gebonden aan een duur servicecontract met producent Taylor voor onderhoud en mogelijke reparaties. De apparatenbouwer dankt er een kwart van zijn winst aan, en McDonald’s snoept mee van de opbrengsten.
Public Knowledge (een belangengroep die ijvert voor digitale vrijheden en open standaarden op interneten) en iFixit (een Amerikaans bedrijf dat handleidingen en gereedschap ontwikkelt waarmee consumenten allerlei dure elektronica kunnen repareren) hebben het Amerikaanse Congres gevraagd om de beperkingen op te heffen die de Digital Millennium Copyright Act stelt aan het zelf repareren van dit soort machines. Die wet verbiedt het omzeilen van digitale ‘sloten’ op software.
iFixit is wereldberoemd voor zijn tear down-video’s: instructiefilmpjes waarin te zien is hoe je dichtgeplakte en dichtgeschroefde producten uit elkaar kunt halen en weer in elkaar kunt zetten. Deze week is zo’n tear down verschenen van de Taylor C709.
Uit de video van iFixit blijkt dat het mankement dat elke dag tientallen ijscomachines bij McDonald’s tot stilstand brengt, eenvoudig te verhelpen is. Althans, als je over de wachtwoorden beschikt waarmee de besturingssoftware zijn geheimen prijsgeeft, plus de handleiding die de cryptische foutmeldingen uitlegt.
Of als je zou kunnen beschikken over een handig apparaat, Kytch genaamd, dat in een Taylor-machine kan ‘kijken’ en in begrijpelijke taal rapporteert wat er mis is. Maar de fastfoodketen heeft zijn franchisenemers verboden om de Kytch te gebruiken. De twee ontwikkelaars van Kytch eisen om die reden 900 miljoen dollar schadevergoeding van McDonald’s.
De strijd om de Taylor C709 past in een al decennia lopend debat in de VS over het ‘right to repair’. Na lang vijven en zessen sloot fabrikant John Deere afgelopen januari een akkoord dat boeren toestaat zelf onder de motorkap te kruipen om hun defecte tractor weer aan de praat te krijgen.
Aan de regeling kleven wel beperkingen. Boeren moeten de originele onderdelen gebruiken en mogen niet morrelen aan de vergrendeling die op de besturingssoftware zit. Ook mogen ze het vermogen van hun tractor niet opvoeren.
De Europese Commissie heeft in april een richtlijn voorgesteld waarin fabrikanten verplicht worden om tot tien jaar na de verkoop van een product reparaties mogelijk te maken. Dat betekent onder meer dat consumenten tot die tijd reserve-onderdelen moeten kunnen kopen.
Voorvechters van een breder ‘recht om te repareren’ vinden het voorstel niet ver genoeg gaan. Zij menen dat er ook reserve-onderdelen van derden gebruikt mogen worden en dat fabrikanten verplicht moeten zijn handleidingen voor reparaties en diagnostische software aan te bieden. Bovendien stellen ze dat fabrikanten hun apparaten zodanig moeten produceren, dat ze zonder brokken uit elkaar te halen zijn. Nu zijn bijvoorbeeld smartphones vaak dichtgelijmd en vast gesoldeerd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden