Volgens de coupplegers staat Bongo onder huisarrest en is hij omringd door zijn familie en zijn artsen. Een van zijn zonen is gearresteerd wegens ‘hoogverraad’. Meer uitleg werd niet gegeven.
Afgelopen zaterdag werd president Bongo met ongeveer tweederde van de stemmen herkozen als president van Gabon – hij zou beginnen aan zijn derde termijn nadat hij in 2009 zijn overleden vader opvolgde. Bij elkaar opgeteld is de familie Bongo al 56 jaar aan de macht in het land. De militairen die woensdagochtend op televisie verschenen, willen een einde maken aan de heerschappij van de familie: ‘We verdedigen de vrede door een einde te maken aan het huidige regime.’
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
De twaalf soldaten die op de Gabonese televisiezender Gabon 24 verschenen, beweren de veiligheids- en defensie-eenheden van het land te vertegenwoordigen. Ze onderschrijven de uitslag van de verkiezingen niet, hebben de landsgrenzen gesloten en zijn van plan ‘alle instellingen van de republiek’ te ontbinden. Het is nog onduidelijk wat dat betekent, en of de staatsgreep reeds voltrokken is. Volgens een verslaggever van persbureau Reuters waren er woensdag in de Gabonese hoofdstad Libreville schoten te horen na de televisietoespraak van de militairen.
Die toespraak kwam uren nadat de Gabonese kiescommissie aangekondigde dat president Ali Bongo een derde termijn had gewonnen. Een van de soldaten zei dat zij hun beslissing namen vanwege het ‘onverantwoordelijke, onvoorspelbare bestuur’ van president Bongo, dat volgens hen ‘resulteert in een voortdurende verslechtering van de sociale cohesie en het land in chaos dreigt te storten’.
De verkiezingen in Gabon verliepen afgelopen zaterdag onrustig: de oppositie noemde de stembusgang ‘frauduleus’, en stelde dat de uitslag door de regering werd gemanipuleerd. Veel mensen verlieten de hoofdstad Libreville al voor het weekend uit angst voor verkiezingsgeweld.
Journalistenwaakhond Reporters Without Borders stelt dat de verkiezingen van zaterdag plaatsvonden in een ‘bijna volledige media black-out’, aangezien de Bongo-regering alle buitenlandse mediakanalen de toegang tot het land had ontzegd. Ook andere internationale waarnemers waren niet aanwezig om de verkiezingen te monitoren.
Franse mediahuizen France 24, Radio France Internationale (RFI) en TV5Monde, werden door de autoriteiten uit de lucht gehaald vanwege een vermeend ‘gebrek aan objectiviteit en evenwicht’ in hun berichtgeving over de verkiezingen. Ook sloot de overheid op verkiezingsdag overal in Gabon het internet af, om de ‘gevaren van desinformatie en manipulatie’ te bestrijden en stelde zij een avondklok in.
De regering van het olie- en cacaorijke Gabon, dat aan de westkant van Centraal-Afrika ligt, onderhoudt nauwe economische en diplomatieke banden met oud-kolonisator Frankrijk. Het land, dat de op drie na grootste olieproducent van Sub-Sahara Afrika is, exporteert ook hout, mangaan en uranium.
De staatsgreep wordt, na staatsgrepen in andere oud-kolonies als Niger, Burkina Faso en Mali, gezien als een nieuwe klap voor de Franse betrekkingen met Afrika. De Franse president Emmanuel Macron bracht afgelopen maart een bezoek aan Gabon, waar hij zijn nieuwe Afrika-strategie presenteerde. Hij zei toen een einde te willen maken aan Françafrique, het systeem van politieke, militaire en financiële middelen waarmee Frankrijk de eigen belangen in Afrika veiligstelde, ook nadat de voormalig koloniën onafhankelijk werden. In juni bracht president Bongo nog een bezoek aan het Parijse Elysée, waar hij opnieuw met Macron sprak.
Hoewel vader Omar en zoon Ali Bongo door de Fransen werden gezien als stabiele partners en hun land dus rijk is aan grondstoffen, bleef de Gabonese bevolking de afgelopen decennia arm. Tegenstanders van de Bongo’s zeggen dat de familie maar weinig heeft gedaan om het inkomen uit olie en andere rijkdommen te investeren in hun land.
#Gabon: Ali Bongo depuis sa résidence pic.twitter.com/NMmvIbsbwe
Volgens de Wereldbank is bijna 40 procent van de Gabonezen tussen de 15 en 24 jaar werkloos. Van de ongeveer 2,3 miljoen mensen leeft eenderde in armoede. Zij hebben geen toegang tot basisvoorzieningen, ondanks dat hun land een van de hoogste inkomens per hoofd van de bevolking kent van het continent.
EU-buitenlandchef Josep Borrell noemde de poging tot staatsgreep ‘een groot probleem voor Europa’. Als de staatsgreep wordt voltrokken is ‘dit weer een militaire staatsgreep die de instabiliteit in de hele regio vergroot’, zei hij woensdag voorafgaand aan een bijeenkomst van de EU-ministers van Defensie. ‘Het gebied bevindt zich in een heel moeilijke situatie.’
Als de staatsgreep succesvol blijkt, is het de achtste coup sinds 2020 in West- en Centraal Afrika. In Mali en Burkina Faso vonden de afgelopen jaren twee keer staatsgrepen plaats, in Tsjaad, Guinee en Niger één keer. Volgens de coupplegers in die landen zijn de staatsgrepen een reactie op hardnekkige corruptie, aanhoudende economische onzekerheid en onvrede over de aanpak van veiligheidsproblemen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden