Dat het goed is dat kinderen zich soms vervelen (zonder vermaak van de iPad), dat weten we. Maar hoe zit het met het nut van niksen voor ouders? In The Guardian schrijft columnist Emma Brockes over die keer dat ze haar telefoon vergat toen ze met haar kinderen naar de speeltuin ging. ‘Een openbaring.’ In plaats van stiekem naar een podcast te luisteren (nuttig!), keek ze om zich heen. Naar een vogel, naar haar spelende kinderen. ‘Toen ik de drang voelde om ‘Jongens, nog 10 minuten!’ te schreeuwen, – want, realistisch gezien: hoelang kan ik hier gewoon maar wat zitten? – deed ik iets geks en verzette me daartegen.’ Hoe belangrijk zijn die momenten van nietsdoen?
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Gaat het over vervelen, dan is dat vaak in de context van productiviteit. Het is een hulpmiddel om later – ná dat moment van even nietsdoen – nog creatiever en doeltreffender te zijn. ‘Op zichzelf hebben deze inactieve perioden kennelijk geen duidelijke waarde’, schrijft Brockes. Terwijl de columnist juist dat niksen in de speeltuin, na de aanvankelijke weerstand, ervoer als een ‘dit is waar het leven om draait’-moment.
Niksen is niet hetzelfde als vervelen, zegt Maartje Willems, auteur van Niksen – Lang leve het lanterfanten. ‘Vervelen is vaak frustrerend, je wilt iets anders dan wat je op dat moment aan het doen bent. Niksen is plezieriger. Het gebeurt vaak toevallig, bijvoorbeeld als er onverwachts een afspraak niet doorgaat. Het is alsof de tijd even stilstaat.’ Als zo’n gelegenheid zich aandient, dan moet je die zo lang mogelijk zien te rekken, meent Willems. Maar dat gaat niet vanzelf. Veel ouders zullen potentiële lummelkansen opvullen met nuttige taken zoals opruimen of het versturen van een e-mail.
‘Mensen voelen zich vaak schuldig tijdens het lummelen, omdat ze hun tijd verdoen’, zegt Johan Braeckman, hoogleraar filosofie aan de Universiteit Gent. Zelf vindt hij dat ouders lui moeten kunnen zijn. Dat ze traagheid moeten inbouwen. ‘Joost van den Vondel zei: ‘Dees langsaemheit past groote saecken.’ Voor belangrijke dingen in het leven moet je de tijd nemen. Een kind opvoeden valt daar zeker onder.’
Het is mooi als ouders hun kind het belang van inefficiëntie kunnen meegeven, zegt Braeckman. Om een voorbeeld te geven: ‘Je kunt de bladeren in de tuin opruimen met een bladblazer. Of je doet het op de trage manier en pakt een ouderwetse hark. Je buurman is niet geïrriteerd, komt zelfs een praatje maken. De kinderen kunnen helpen. Misschien waaien de bladeren ondertussen weer weg, maar je houdt er toch een goed gevoel aan over. Met de bladblazer heb je efficiëntie nagestreefd, maar het hoofd is niet leeg.’
De trage manier leidt uiteindelijk vaak tot een bevredigender gevoel. ‘In plaats van een taart te kopen in de winkel, kun je er ook een zelf maken’, zegt Braeckman. ‘Je gaat op pad voor fruit, haalt melk bij de boer. Je moddert met je kind wat aan in de keuken.’
‘Veel mensen refereren aan hun kindertijd als het gaat om nietsdoen; toen waren ze er beter in’, zegt Willems. ‘Ik herinner me dat ik eindeloos op een veld speelde en een bloemenkrans maakte, door met je nagel zo’n klein gaatje in een tere stengel te maken. Dat lukte vaak niet. Wanneer je klaar was, paste de krans vaak helemaal niet, maar dat was niet erg. Volwassenen missen dat gevoel: iets doen wat geen duidelijk doel heeft.’
En laat dat bankje in de speeltuin daar nou een mooie kans voor bieden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden