Op het tweede veld van voetbalvereniging Sport Is Vreugde En Ontspanning (SIVEO) ‘60 in Zegveld loopt deze zomer een eigenaardig team rond. De deelnemers staan maandagochtend op een kluitje, ter hoogte van de plastic dug-out, een beetje voor zich uit te staren. Volgens de analisten hebben ze net een uitstekend seizoen gespeeld in hun kenmerkende wollen tenues. Want in tien weken tijd hebben deze zeventien schapen een groot deel van het onkruid tussen het gras weggeknabbeld. Hopelijk zo veel dat onkruidverdelgen niet meer nodig is.
Dat deze dieren tijdens de zomerstop op een sportveld rondhobbelen, is geen ludieke actie, maar een noodzakelijk experiment. Het gebruik van pesticiden op sportvelden is slechts onder heel strikte voorwaarden toegestaan. Op golfcourts, rugby-, voetbal- en honkbalvelden wordt daarom gezocht naar duurzamere alternatieven om het gras vrij te maken van onwelkome begroeiing zoals paardenbloemen, klaver en weegbree. In het Utrechtse polderdorp werd aan schapen gedacht.
In alle vroegte staan de architecten van het project maandag naar de Drentse heideschapen te kijken te kijken: SIVEO-voorzitter Eric van den Hoeven, penningmeester Bram Angenent, de Woerdense CDA-wethouder Arjan Noorthoek en gemeentelijk sportveldbeheerder Martin van Vliet. Het gras, dat nog nat is van de ochtenddauw, kleeft aan de sneakers, klompen, leren puntschoenen en werklaarzen, die ze aan hun voeten hebben. Even verderop zetten twee vrijwilligers alvast de belijning voor het komende seizoen op het veld.
Van Vliet – de graskenner van het stel – kwam een tijdje geleden met het idee voor deze proef met schapen. Hij had dankzij zijn ‘boerenachtergrond’ al eens bedacht dat de dieren ideale onkruidverdelgers kunnen zijn. ‘Schapen zijn vrij licht, die gaan niet op één plek staan en ze trappen de boel niet verrot’, zegt hij. En anders dan paarden gaan de dieren ook nog eens voorzichtig om met het gras: ‘Ze knagen het onkruid weg, maar maken het gras niet te kort. Het wortelgestel blijft daardoor intact, waardoor onkruid minder kans krijgt.’
Dat scheelt de gemeente in potentie niet alleen gif, maar ’s zomers ook zo’n veertien maaibeurten à 85 euro per stuk. En dat betekent op termijn lagere huurkosten voor de dorpsclub, die steeds minder voetballende leden heeft. Dus de heren zijn alle vier blij.
Zo’n egale grasmat zonder onkruid is niet alleen uit esthetisch oogpunt fijn. Het is ook nodig om het gras veilig bespeelbaar te houden, zegt Ernst Bos, eigenaar van een advies- en trainingsbureau op het gebied van sportveldbeheer. ‘Er zijn soorten onkruid die het veld glad maken, waardoor voetballers sneller uitglijden.’ Bovendien is onkruid minder goed bestand tegen de vele wedstrijden dan speciaal gekweekt gras, waardoor je kale plekken krijgt, zegt Bos. ‘Daardoor krijg je een steeds minder goed bespeelbaar veld, waarop de bal niet goed rolt en de kans op blessures toeneemt.’
Het uitbannen van pesticiden is niet eenvoudig, bleek tijdens de lange aanloop naar het verbod. In 2017 werden gewasbeschermingsmiddelen al verboden buiten de landbouw. Maar het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gaf de sportbonden langer de tijd om van het gif af te stappen.
Sinds dit jaar is die uitzonderingspositie vervallen. Momenteel zijn chemische bestrijdingsmiddelen op sportvelden alleen nog toegestaan bij een paar soorten onkruid, ziekten en plagen, en daar wordt streng op toegezien. ‘Onafhankelijke deskundigen beoordelen elke twee à drie jaar of het gebruik van bestrijdingsmiddelen nog steeds noodzakelijk is’, schrijft een woordvoerder van het ministerie. Alleen als alle andere vormen van biologische onkruidbestrijding zijn uitgeput, krijgt een vereniging of gemeente een ontheffing.
Een aanzienlijk deel van de gemeenten, meestal de eigenaren en beheerders van sportvelden, heeft die krappe ruimte nog nodig. Vorig jaar gebruikte één op de vijf gemeenten op tenminste een van hun velden nog pesticiden, bleek uit onderzoek van het Mulier Instituut.
Zegveld was een van die gemeenten die voortvarend te werk ging. De afgelopen jaren liet de gemeente daar de werknemers van de sociale werkvoorziening het onkruid tussen de grassprieten wegplukken. Maar zulk handwerk is duur, tijdrovend en niet erg geliefd bij de mannen en vrouwen van de uitvoering. ‘Het is natuurlijk oersaai werk’, zegt Van Vliet, terwijl de schapen alweer verkoeling zoeken onder de bomen aan de randen van het veld.
Maar of de herkauwers de onkruidtrekkers daadwerkelijk kunnen vervangen, moet in het najaar blijken, zegt wethouder Noorthoek, zelf oud-voetballer en voormalig vicevoorzitter van voetbalclub Sportlust in Woerden. Het tweede veld is ondertussen vrij van paardenbloemen en madeliefjes, maar er groeien wel op meerdere plekken nog wat witte pluisjes, die op zogeheten straatgras kunnen duiden. En dat stelt grasman Van Vliet niet helemaal gerust. ‘Vergis je niet: dit gras moet beter zijn dan dat van de eredivisie’, zegt hij. ‘Hier wordt iedere zaterdag vijf keer gespeeld, bij profclubs maar eens in de twee weken.’
De schapen hebben nog een week de tijd om ook die laatste bloemen weg te eten. Daarna wordt het gras gemaaid, opnieuw ingezaaid en worden de keutels van het veld gehaald, zodat het veld op tijd schoon is voor de eerste wedstrijd van het nieuwe seizoen.
Tot die tijd neemt de aanblik van de schaapjes clubman en penningmeester Bram Angenent (76) mee naar de velden van zijn jeugd. ‘In de jaren zestig hadden alle clubs in de wijde omgeving nog dieren staan in plaats van grasmaaiers’, zegt hij. Bij de voetbalclub in een nabijgelegen dorp liepen zelfs koeien, maar dat vond hij niks. ‘Dan moest je eerst met z’n allen stront scheppen voor je kon beginnen met voetballen.’ Nee, doe hem maar schapen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden