Misschien nog wel intimiderender dan de volle kus op de mond waren de handen van voorzitter Luis Rubiales van de Spaanse voetbalbond, die als een wielklem om het hoofd van voetbalster Jenni Hermoso zaten. Als ze subtiel zijn ongewenste toenadering had willen ontwijken door vliegensvlug haar gezicht te draaien, was ze hoe dan ook kansloos.
Er is al veel gezegd over de kus van Rubiales, die niet alleen de verrassende zege van het Spaanse vrouwenelftal op het WK overschaduwde, maar ook de maatschappelijke verdeeldheid over seksisme en machismo in Spanje - en daarbuiten - blootlegt. Hoewel wereldvoetbalbond Fifa de voorzitter een schorsing van drie maanden heeft opgelegd en het Spaanse Openbaar Ministerie een vooronderzoek heeft ingesteld, is Rubiales vastbesloten niet op te stappen. ‘Het was spontaan, wederzijds, euforisch, én met instemming’, zei hij vrijdag onder luid applaus bij de Spaanse voetbalbond.
Ook daarbuiten noemen velen de reactie op de kus overdreven en vinden Rubiales’ uithalen - ‘onwaarachtig feminisme’, ‘heksenjacht’ - weerklank. De speelsters reageerden immers ook euforisch en fysiek. Het was maar een kus. Moest daarom nou het feestje worden verpest?
Zeker wel, want net als bij racisme in voetbalstadions of pestgedrag op het schoolplein is het belangrijk om meteen op te staan tegen welke vorm van ongewenst gedrag dan ook om te voorkomen dat het normaliseert. Iedereen weet dat hoe langer antisemitische spreekkoren of het buitensluiten van kinderen wordt getolereerd, des te lastiger het is de plegers te beteugelen. Dat lieten de houdgreep en de kus ook zien: een voetbalbons die gewend is om te doen wat hij wil, zoals vele voetbalbonzen voor hem en met hem.
Bovendien is het vooral Rubiales zélf die de zaak heeft opgeblazen. Nadat hij aanvankelijk spijt betuigde, dreigde hij later met juridische stappen tegen Hermoso, die zich slachtoffer van ‘seksuele agressie’ zei te voelen. Vooral zijn felle verdediging stuit op verontwaardiging. Als hij royaal excuses had aangeboden voor de kus en ander ongewenst gedrag (zo wierp hij een andere speelster over zijn schouder en greep hij na het fluitsignaal in zijn kruis) en een punt had gezet, was het vuur niet zo opgelaaid.
Het is niet vreemd dat de spanningen juist in het voetbal oplopen, een wereld waar de macht nog altijd bij mannen ligt, maar vrouwen in opmars zijn. Ook in andere door mannen gedomineerde machtsstructuren waar vrouwen en andere nieuwkomers aan de poorten rammelen vindt in meer of mindere mate een cultuurstrijd plaats, maar meestal speelt die zich buiten de camera’s af. Zo liep Daphne Stam, een van de bekendste planeetonderzoekers van Nederland, keihard aan tegen de machocultuur en het ‘old boys network’ binnen haar faculteit bij de TU Delft, vertelde ze in deze krant. Ook voor haar geldt de strijdkreet uit Spanje: se acabó, het is afgelopen. Ze stapt op.
Hoewel de kus en Stams vertrek op het oog niet veel met elkaar te maken lijken te hebben, zijn beiden exponenten van afbrokkelende patriarchaten. Het is daarom bemoedigend dat de Fifa, niet bepaald de meest vooruitstrevende organisatie, stappen heeft ondernomen tegen Rubiales. De symboolwaarde van de kus kan niet worden overschat.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden