Misschien helpt het als we een gymnasiumopleiding beschouwen als een soort ‘speciaal onderwijs’ voor leerlingen die cognitief meer uitgedaagd moeten worden dan hun leeftijdgenoten. Als we zoeken naar ‘passend onderwijs’ voor elk kind, zou het een grote vergissing zijn het gymnasium (dat passend is voor een toch vrij grote groep leerlingen) met het egalitaire badwater weg te gooien.
Als je vindt dat slimme leerlingen tot een elite behoren, bedenk dan dat heel sportieve, muzikale of supersociale leerlingen óók tot een kleine, qua talent bevoorrechte groep behoren. Gymnasiasten houden zich misschien met andere zaken bezig dan hun leeftijdgenoten in een andere bubbel, maar ze zijn niet blind, en slim genoeg om zich aan te passen waar nodig. Laten we ernaar streven alle kinderen, welk talent ze ook hebben, te bedienen.
Ingrid Teurlings, classica en docent, Doetinchem
De Gruijter schrijft dat het gymnasium wit en elitair is. Haar medescholieren en zij hadden enkele zaken gemeen: zij waren wit, intelligent en hadden rijke, hoogopgeleide ouders. Nu is het zeker een feit dat de meerderheid op de categorale gymnasia altijd nog binnen deze omschrijving valt, maar een grote minderheid is toch echt van een economisch achtergestelde komaf, wit en niet-wit. Zelf ben ik daar een voorbeeld van, als allochtoon uit een gezin dat werd gerund door een alleenstaande witte moeder met een bescheiden salaris; maar ik was niet alleen.
Het zelfstandig gymnasium is echter wel degelijk een relatief geïsoleerde, veilige bubbel voor zijn scholieren, maar daar ligt nu juist ook de kracht van het gymnasium. Het gymnasium als onderwijsniveau kan immers ook op een scholengemeenschap worden aangeboden, maar een veilige omgeving creëren voor de slimmere kinderen, die ook nog eens enthousiast worden van extracurriculaire activiteiten als toneel, de debatclub, of de leerlingenraad? Op iedere scholengemeenschap zouden deze kinderen als saai en nerds gezien worden. Op zelfstandige gymnasia nemen juist deze kinderen het voortouw nemen en zijn ze ‘populair’.
Het opiniestuk legt wel iets anders pijnlijk bloot: de witte Nederlanders uit de economische bovenlaag denken nog altijd het middelpunt van het universum te zijn. Als zij iets als probleem ervaren, is het direct ook een maatschappelijk probleem. De oplossing die zij voordragen, is direct ook de oplossing. Die oplossing moet dan worden doorgevoerd, zonder oog voor andere medeburgers, die bij deze oplossing wellicht helemaal niet gebaat zijn. De rijke witte Nederlander zit nog steeds in zijn veilige bubbel, beschermd door zijn privileges. De oplossing is echter niet het afschaffen van de privileges, maar het eerlijk delen van deze privileges met andere Nederlanders uit een ander economisch milieu en met een andere etnische achtergrond.
Zonder mijn gymnasiumtijd had ik mij nooit ontwikkeld tot wie ik nu ben. Nu, vier jaar na het behalen van mijn diploma, zie en beleef ik nog altijd wat het gymnasium heeft betekend voor mensen die, net als ik, niet uit een bevoorrecht milieu kwamen. Het categoraal gymnasium is een fantastisch emancipatiemiddel, misschien wel het beste dat we in Nederland hebben.
Sami Aslan, oud-gymnasiast, studeerde Geschiedenis en Hebreeuwse en Aramese taal en cultuur aan de Universiteit Leiden
Categoriaal gymnasia hoeven niet afgeschaft, zolang zij durven mee te bewegen met de maatschappij en zichzelf aantrekkelijker durven op te stellen, de wat arrogante houding durven te laten vallen en meer de no-nonsense houding aannemen. Ze zouden tegen alle groep 8'ers die aantoonbaar (door middel van de eindtoets of een intaketoets) intelligent zijn, moeten zeggen: ongeacht de opleiding van je ouders, ongeacht je huidskleur, ongeacht je postcode, kom maar bij ons verder leren, jullie zijn dé toekomst maar ook onze toekomst. Zowel van de categoriaal gymnasia als van de maatschappij in het algemeen. Komen de kinderen in een bubbel? Vast, maar met klasgenoten/studiemaatjes van alle rangen en standen zal dat een stuk minder zijn.
Jane van der Zaan, Rotterdam
Categorale gymnasia afschaffen? Zullen we om meer inclusiviteit te bereiken dan ook maar de aparte scholen voor praktijkonderwijs afschaffen?
Meinou Kopinga, Wageningen
Een halve eeuw geleden werd kinderen op het gymnasium verteld dat zij bij de 5 procent van de mensen met ‘de hersenen’ gingen behoren. Uit het opiniestuk van Sarah de Gruijter blijkt dat er niets is veranderd. Wat ik indertijd het ergste vond, is dat de meeste kinderen het geloofden. En dat zie ik helaas terug in dit stuk. Ik had indertijd ook vriendjes op de mulo en zag hun lesboeken. Dat was echt niet zoveel anders dan wat wij op het gym moesten leren, alleen geen Latijn en Grieks en geen lesjes over hoe intelligent je bent.
Je achtergrond bepaalt naar welke school je gaat, intelligentie doet er betrekkelijk weinig toe. Ons schoolsysteem is een selectiesysteem, het legt de basis voor onze klassenmaatschappij nog wat sterker vast. Bubbel A voert beleid over bubbel B, maar zij kennen elkaar niet. Het ligt aan de basis van vele crises. Van Kemenades middenschool was zo gek nog niet, verschillende leerlingen langer bij elkaar. Een latere selectie kan heel wat perverse bijwerkingen van het huidige systeem voorkomen.
Ybele Dam, Leeuwarden
Sarah de Gruijter pleit voor het opheffen van het categoraal gymnasium. Zij vindt deze vorm van onderwijs niet meer passen in deze tijd. Het zou jongeren opleiden tot een elitaire bubbel die weinig begrijpt van de ‘echte’ wereld van inclusie en diversiteit. Ik onderschrijf haar pleidooi van harte. Onze dochter Marit was gymnasiast op de scholengemeenschap in ons dorp. Leerlingen van vmbo-kader tot gymnasium ontmoetten elkaar daar en er heerste een prima sfeer. Marit (28 jaar nu) heeft er sinds haar middelbareschooltijd een hechte vriendinnengroep aan overgehouden waarmee ze nog steeds bijna elk weekend afspreekt en uitgaat. Alleen gymnasiasten? Nee hoor, van vmbo-kadermeiden tot vwo’ers en nu van advocaat, tekstschrijver tot zorgmedewerkers. Een prachtige groep meiden! Dit was niet gebeurd als onze dochter naar een categoraal gymnasium was gegaan.
Dirk Hoogenboom, Roelofarendsveen
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden