Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie stelde dinsdag voor Hoekstra de portefeuille Klimaatactie te geven. Na een sollicitatiegesprek van ruim een uur prees Von der Leyen de motivatie van Hoekstra en zijn betrokkenheid bij de Euopese Unie. Ook benadrukte ze dat Hoekstra ruime bestuurlijke ervaring heeft. Die komt goed van pas als hij begin december de EU-delegatie moet leiden bij de internationale klimaatconferentie (COP28) in Dubai.
Hoekstra sprak zelf na de ontmoeting met Von der Leyen over een ‘uitstekend gesprek’. Hij noemde de opwarming van de aarde een van de grote thema’s van deze tijd. ‘We zien allemaal wat er aan de hand is op het gebied van klimaatverandering.’ De positie van klimaatcommissaris is volgens hem ‘een buitengewoon relevante plek voor Nederland en Europa’.
Hij zei onder de indruk te zijn van hetgeen Timmermans voor elkaar heeft gekregen afgelopen jaren. ‘Het zal een enorm karwei zijn om in zijn voetsporen te treden.’ Timmermans nam vorige week ontslag als commissaris om bij de verkiezingen in Nederland de nieuwe gecombineerde PvdA/GroenLinks-fractie aan te voeren.
De portefeuille die Hoekstra krijgt als het aan Von der Leyen ligt, is kleiner dan die Timmermans had. Die was ook coördinerend commissaris voor de hele Green Deal, de groene omwenteling op alle terreinen (wonen, werken, reizen) in Europa. Bovendien was Timmermans als uitvoerend vicevoorzitter de tweede in rang van de Commissie, na Von der Leyen. ‘Nederland krijgt nu een gewone commissaris met een gewone portefeuille’, stelt een betrokken EU-ambtenaar.
Een belangrijke zaak voor Hoekstra – als hij wordt benoemd – is het leiden van de Europese delegatie bij de COP28 in Dubai. Timmermans voelde zich als een vis in het water tijdens deze internationale bijeenkomsten. Hij kende niet alleen de vaak complexe dossiers, maar ook de andere hoofdrolspelers, zoals de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry. Hoekstra ontbeert vooralsnog zowel de kennis als het netwerk.
Een andere zware taak voor Hoekstra wordt het opstellen, komend voorjaar, van het wetsvoorstel voor de CO2-reductie in Europa in 2040. Onder Timmermans is vastgelegd dat de EU in 2030 minstens 55 procent minder CO2 uitstoot (vergeleken met 1990) en in 2050 klimaatneutraal is (netto geen CO2-uitstoot meer). Om dat te bereiken, is volgens deskundigen in 2040 een CO2-reductie met 95 procent noodzakelijk. Hoekstra zal overtuigend en vasthoudend moeten zijn om de andere commissarissen en alle EU-landen hierin mee te krijgen.
De CDA’er wacht een pittige hoorzitting in het Europees Parlement. De parlementariërs van de linkse en groene partijen zijn er niet van overtuigd dat Hoekstra als oud-Shellwerknemer de juiste man is voor de klimaatportefeuille.
‘Hij zal ambitie moeten tonen’, zegt PvdA-europarlementariër Mohammed Chahim. ‘Het gaat om geloofwaardigheid.’ Vorige week toonde ook Bas Eickhout (GroenLinks) zich verbaasd over het besluit van het demissionaire kabinet om Hoekstra als kandidaat-commissaris naar voren te schuiven.
Hoekstra zal aan de tand worden gevoeld over zijn verzet als minister van Financiën tegen extra fondsen voor arme landen om de schade door klimaatverandering te betalen. Hoekstra is ook impopulair in de zuidelijke EU-landen, die hij herhaaldelijk de les las over hun gebrek aan begrotingsdiscipline.
Als Hoekstra niet overtuigt met schriftelijke antwoorden en een eerste hoorzitting, krijgt hij een herkansing met een tweede hoorzitting. Daarna beslist het parlement in september of ze Hoekstra accepteren en met welke portefeuille.
Officieel gaat het om een een advies van het parlement aan Von der Leyen, maar de commissievoorzitter kan een negatief advies moeilijk naast zich neerleggen. Hoekstra zei dinsdag zich zeer goed te zullen voorbereiden op de ondervraging door de parlementariërs. Hij kan in elk geval rekenen op de steun van de christen-democraten, de rechtse fracties en vermoedelijk een deel van de liberalen.
De sociaal-democraten gaan mogelijk akkoord omdat hun partijgenoot commissaris Maros Sefcovic (Brexit, relaties EU-instituten) de coördinerende Green-Deal-rol van Timmermans overneemt. Dat zou voor hen de garantie moeten zijn dat de groene plannen niet te veel verwateren.
Sefcovic moet onder meer de in Nederland omstreden Natuurherstelwet – regels om de verslechtering van de bodem- en waterkwaliteit tegen te gaan – langs de lidstaten en het parlement loodsen. Ook is hij straks verantwoordelijk voor voorstellen om de biodiversiteit te verbeteren en de circulaire economie (hergebruik van grondstoffen in plaats van verbruik) op gang te brengen. Die plannen stuiten op verzet van de agrarische lobby en de industrie.
Vooral de christen-democraten dringen al bijna een jaar aan op een minder ambitieuze Green Deal. Zij verzetten zich vóór de zomer met hand en tand tegen de Natuurherstelwet, een gevecht dat ze maar net verloren. Sefcovic zei vorige week dat hij de groene transitie niet wil afzwakken, maar riep wel op tot een intensievere dialoog met alle belanghebbenden.
Als het parlement akkoord gaat, kan Hoekstra begin oktober aan de slag in Brussel. Zijn werk als commissaris zal vermoedelijk van korte duur zijn. Het mandaat van de huidige Commissie loopt volgende zomer af na de Europese verkiezingen in juni. Een nieuwe Commissie treedt in het najaar van 2024 aan.
Of Hoekstra daarin terugkeert, hangt af van de verkiezingen in Nederland. Zijn CDA-partij staat momenteel in de peilingen op een paar zetels.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden