‘Pas op hoor, voor je het weet word je gecanceld.’ Ik hoor deze ‘grap’ steeds vaker om mij heen. In relationele sfeer, maar ook op redacties waar ik mij als freelancejournalist begeef. Ik zal de situatie kort schetsen: een man maakt een foute opmerking, en wordt door een andere man met bovenstaande frase ‘gewaarschuwd’. Áls je als vrouw al iets van die foute opmerking zou willen zeggen, dan doe je dat nu natuurlijk al helemaal niet meer.
Hoe erg ik mij ook stoor aan deze als grappig bedoelde opmerking (die meteen iedere vorm van dialoog doodslaat), toch hoor ik vooral een hulpvraag. Ik heb het gevoel dat er onder veel witte cismannen het idee bestaat dat je vandaag de dag niets meer zou kunnen zeggen.
Over de auteur
Lisa Arnold is freelance journalist en neerlandica.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Een onterecht gevoel, naar mijn mening. Maar dat gevoel komt wel ergens vandaan. En eerlijk, ik kan mij best voorstellen dat witte cismannen soms het idee hebben dat er een heksenjacht op ze is geopend sinds #MeToo in 2017 een wereldwijd begrip werd. Vanzelfsprekend ben ik blij dat er steeds meer aandacht komt voor grensoverschrijdend gedrag, dat vrouwen zich uitspreken en dat er aangiftes gedaan worden. Maar ik zie ook dat we als samenleving alle lompe, foute opmerkingen en grapjes tegenwoordig wel snel als ‘seksistisch’ of ‘grensoverschrijdend’ bestempelen. Terwijl: er zijn gradaties. En verschillen in gradatie hebben alles te maken met de context.
Voorbeeld. In een week tijd had ik de volgende twee gesprekken met twee mannelijke collega’s:
Collega: ‘Lekker luchtig gewaad heb je aan.’
Ik: ‘Nou valt wel mee hoor; het is zweetstof. Ik heb het bloedheet.’
Collega: ‘Hij mag ook uit.’
Collega: ‘Iemand iets kwijt van een oorbel?’
Ik: ‘Oh ja, ik! Dat is het achterkantje van mijn oorbel, hier in mijn derde gaatje.’
Collega: ‘Ik hoef niets van jouw achterkantje en derde gaatje te weten.’
Misschien denk je: wat een rare gesprekken. De realiteit: dat was het niet. Althans, het eerste gesprek niet. Hij bedoelde niets anders dan: als je het warm hebt, kun je je kimono uitdoen, aangezien ik die over een top en spijkerbroek droeg. Ik schrok in eerste instantie, maar na drie seconden realiseerde ik me dat er echt niets aan de hand was en antwoordde ik met: ‘Ja, dat is ook zo. Gelukkig!’
Aan het tweede gesprek heb ik wél een vervelend gevoel overgehouden, omdat hij nadruk legde op ‘achterkantje’ en ‘gaatje’, waardoor het leek alsof ík iets raars op de werkvloer zei te midden van collega’s. Niet onbelangrijk: het was mijn tweede werkdag daar. Als het een van de jongens uit de keuken van het pannenkoekenhuis was geweest met wie ik jarenlang heb samengewerkt, had ik hem waarschijnlijk meteen met een bijdehante opmerking van repliek gediend. Maar nu stond ik als nieuweling met mijn bek vol tanden en kon ik alleen maar schaapachtig lachen.
Kortom: het gaat niet alleen om de woorden die je gebruikt, maar ook op welke toon je iets zegt, hoe je kijkt en wat je relatie met de ander is. Maar hier zijn geen harde natuurwetten voor. ‘Grensoverschrijdend’, ‘seksistisch’ en ‘ongepast’ krijgen betekenis in de relatie tussen mensen. En in plaats van flauwe grappen te maken over cancellen, zou ik graag zien dat we een serieuze poging doen om elkaar te begrijpen. En dat gaat met vallen en opstaan.
De ideale maatschappij waarin ik mij als vrouw veilig voel, is er namelijk een waar eigenlijk heel veel gezegd kan worden. En waarbij je dus uit de bocht kunt vliegen. Want ik weet als geen ander: soms moet je een grens over, om te realiseren dat je te ver bent gegaan. Maar dat is óók een maatschappij waar we elkaar kunnen corrigeren en het gesprek met elkaar blijven aangaan, op een serieuze maar tegelijkertijd luchtige manier.
En dat dat gesprek - voor beide partijen - dan geen enkele consequentie heeft voor de (werk)relatie. Een gesprek waarbij je als gecorrigeerde je ego thuislaat, en je niet gelijk aangevallen voelt als je wordt aangesproken op je uitingen. En waar je als corrector ook kunt vergeven, en weer verder kunt.
‘Seksisme’ en ‘grensoverschrijdend gedrag’ zijn vandaag de dag zulke beladen termen geworden, waar absoluut niemand mee geassocieerd wil worden. Ik denk dat het druk van de ketel kan halen als mensen zouden kunnen zeggen - zonder gelijk aan de hoogste schandpaal genageld te worden: ‘Ja, dat was inderdaad een stomme, seksistische opmerking. Sorry.’ Maar dat laatste kan alleen als we als maatschappij ook een excuus accepteren en mensen tweede kansen geven.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden