Op onnadrukkelijke wijze maken en met slimme montage maken de makers van In de TBS de spagaat van tbs invoelbaar.
‘Je moet ze niet humaner maken dan ze zijn.’ En: ‘Je wordt gebruikt voor positieve beeldvorming.’ De woorden van zijn broer (de vader van de Utrechtse studente Anne Faber, die in 2017 werd verkracht en vermoord), blijven maar in Hans’ hoofd rondgaan wanneer hij voor het eerst, gespannen, met in zijn kielzog filmmaker Elena Lindemans, de Van der Hoeven Kliniek in Utrecht binnengaat. Faber, die na Annes dood woordvoerder van de familie was, begrijpt de angst van zijn broer. Maar, bedenkt hij in de eerste aflevering van In de TBS (BNNVara): als iemand een beeld van tbs zou moeten schetsen, wil ik die persoon zijn.
Voor de vijfdelige documentaireserie (een must-see) liepen Faber en Lindemans, die eerder onder meer de veelbesproken documentaires Moeders springen niet van flats (2014) en Ik heb het niet gedaan (2019) maakte, anderhalf jaar rond op diverse afdelingen van de Utrechtse kliniek. Ze volgden medewerkers en patiënten, en waren aanwezig bij therapieën, stafoverleggen, doktersbezoeken. Voorwaarde voor die toegang was dat de patiënten onherkenbaar in beeld zouden zijn, en dat ze hun niet mochten vragen naar de delicten. Van sommige patiënten krijgen we gaandeweg toch te horen waarvoor ze zijn veroordeeld.
Ook krijgen we te zien hoe het dagelijks leven van de patiënten eruitziet. En dat de kliniek zoveel mogelijk ‘gewone’ dingen aanbiedt, iets wat in scherp contrast staat met het gegeven dat de patiënten altijd en overal door beveiligingscamera’s en medewerkers (moeten) worden gevolgd – hoe empathisch die medewerkers ook zijn.
Het valt Hans Faber ook op: een groene binnentuin, een winkeltje, sauna, zwembad, pornotheek. Vooral van dat laatste stond hij te kijken. Het blijkt een bak met een paar films, tijdschriften en boeken. Niet iedereen mag overal gebruik van maken, legt een seksuoloog uit; vooraf wordt onderzocht of er geen risico’s zijn. Patiënt Ben zit op Tinder, ook dat is toegestaan, althans wanneer hij buiten de kliniek is, voor werk of verlof. Binnen mag hij de telefoon niet gebruiken, maar een medewerker volgt zijn Tindergebruik wel. Of hij zijn date had ingelicht over zijn verblijfplaats, wil ze weten. Ben knikt. Het bleek meteen de laatste date.
Faber praat met patiënten en merkt ook hoe beschadigd ze zijn, zonder uit het oog te verliezen dat ze allemaal veroordeeld zijn voor zware, vaak gewelddadige delicten. Op zeker moment vraagt Faber zich af of hij verschijnselen begint te vertonen van een embedded journalist. Of hij iemand is die niet meer kritisch kan zijn over de groep met wie hij optrekt.
Op onnadrukkelijke wijze maken en met slimme montage maken Lindemans en Faber de spagaat van tbs invoelbaar. Daarbij is Faber een spiegel voor de kijker, die begrijpelijkerwijs vooroordelen over tbs heeft en die in serie vaker niet dan wel bevestigd ziet. Zo is In de TBS een indrukwekkende, menselijke serie. Humaan, zou je kunnen zeggen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden