Over antwoord op de vraag wat haar naar Notting Hill Carnival brengt, hoeft Cherise Cupid (24) niet lang na te denken. ‘Soca! Calypso! Dancehall!’ Volgens de data-analist van Trinidadiaanse allemaal ‘muziek uit de Cariben die amper wordt gedraaid’ op plekken waar ze normaal gesproken uitgaat.
Haar vriendinnen, de Brits-Jamaicaanse zusjes Courtney en Morgan Allen, knikken. ‘We komen hier elk jaar om te genieten van de cultuur diep in ons’, zegt Morgan, een klinisch onderzoeker. ‘Vergeet niet dat wij ‘Trinny’s’ het carnaval hebben uitgevonden’, reageert Cupid. De drie vrouwen uit het landelijke graafschap Berkshire lopen swingend over Ledbury Road, richting de rookpluimen van de barbecues en de lage dreunen van de sound systems.
Eten en dansen zijn de voornaamste bestanddelen van het grootste straatfeest van Europa. Een miljoen bezoekers streek zondag en maandag neer in de West-Londense wijk. Wat Glastonbury is voor de witte middenklasse, is Notting Hill Carnival van oudsher voor de Brits-Caribische gemeenschap.
Maar feestelijk of uitnodigend ziet Ledbury Road er niet uit. De dure woningen gaan half verborgen achter spaanplaten die de bewoners hebben laten timmeren, voordat ze met hun grote auto’s – in de volksmond ‘Chelsea Tractors’ – naar hun vakantiehuizen zijn gevlucht.
Ook winkels zijn gebarricadeerd. De dansmuziek wordt vanuit de lucht begeleid door het geluid van een rondcirkelende politiehelikopter. Bij de ingangen van flatgebouwen staan beveiligers achter de hekken. Meer Notting Hell, volgens critici, dan Notting Hill.
In de dagen voorafgaand aan de 55ste editie van Notting Hill Carnival heeft de Conservatieve kandidaat voor het Londense burgemeesterschap, Susan Hall, opgeroepen het ‘gevaarlijke’ festival te verplaatsen naar een andere locatie. Elk jaar zijn er tientallen, soms honderden arrestaties en raken agenten gewond bij opstootjes. Sinds 1987 kwamen zes festivalgangers door geweld om het leven. De Brits-Guyaanse Labour-politicus David Lammy wil niets weten van de bangmakerij van Hall en noemt haar uitspraken ‘beledigend’.
Nieuw is de discussie niet. Begin deze eeuw liet toenmalig burgemeester Ken Livingstone al eens onderzoek verrichten naar de vraag of het carnaval niet beter kon worden gehouden in het nabijgelegen Hyde Park. Dat leidde nergens toe.
Volgens festivalganger Lester Thomas, uitgedost in de vlag van Saint Lucia, is het best een idee om het festival te splitsen en op vier verschillende plekken in de hoofdstad te houden: noord, oost, zuid en west. ‘Het is te groot geworden en er is weinig bewegingsvrijheid’, zegt de 58-jarige voetbalscout. ‘Het past ook niet meer bij de demografie.’
Hij doelt daarbij op Notting Hill, een van de duurste en populairste wijken van de hoofdstad, helemaal na de gelijknamige film met acteurs Hugh Grant en Julia Roberts. Hier wonen bankiers, politici en topondernemers. Het is de speeltuin van de internationale elite, met Portobello Road als toeristische attractie. Maar dat is niet altijd zo geweest. Dit was de wijk waar veel Caribische immigranten vanaf 1948 een onderkomen konden vinden in vaak verkrotte woningen.
Claudia Jones, een communistische journalist die nu naast Karl Marx begraven ligt, was in 1959 degene die het eerste Caribisch festival organiseerde in Londen. Midden jaren zestig fuseerde het met een ander festival, waarmee Notting Hill Carnival was geboren. Het beroemde carnaval in Trinidad en Tobago, dat teruggaat tot het slavernijtijdperk, diende als voorbeeld. Jones zelf stierf op jonge leeftijd, nog voordat het eerste echte Londense carnaval werd gehouden.
Notting Hill Carnival deed ook een Londense traditie herleven. In de achttiende eeuw vonden in Londen diverse volksfeesten plaats die lijken op het hedendaagse carnaval, compleet met zakkenrollerij, erotische dansen en verkleedde feestvierders.
Binnen de gevestigde orde kon het festival in de eerste decennia op weinig vrienden rekenen, afgezien van koning Charles, die altijd fan is geweest. Maar inmiddels is het volksfeest uitgegroeid tot een iconisch evenement in de Britse cultuur.
Ook oefent het aantrekkingskracht uit op mensen met een Caribische achtergrond die in andere landen wonen. ‘Dit is hét festival, veel groter dan soortgelijke festivals in Nederland’, zegt Geoffrey, een 45-jarige Hoornaar van Surinaamse komaf.
Zijn maat Gavin (32), een Amsterdamse gemeenteambtenaar, geniet van de verscheidenheid. ‘Er zijn hier zo veel nationaliteiten, maar we hebben één ding gemeen: al onze voorouders kwamen uit Afrika. Dat schept een band’, vertelt hij, terwijl hij bij een Jamaicaans stalletje traditionele jerk chicken eet.
De sfeer op de eerste dag van het feest is gemoedelijk. Een man uit Montserrat deelt zelfgemaakte cocktails met rum uit, agenten dienen als gids bij gebrek aan plattegrond en vrouwen twerken totdat ze kramp in hun dijspieren krijgen – bij de laatst editie van het Zomercarnaval Rotterdam werd provocerend dansen aan banden gelegd. Veel carnavalsvierders gaan prat op hun land van (verre) herkomst, getuige de verschillende vlaggen die als capes worden gedragen.
Op de eerste dag rijden tot podia omgebouwde vrachtwagens door de wijk, met geluidsgolven die als een zachte wind tegen de benen blazen. Het is een halve eeuw geleden dat er voor het eerst een sound system werd gebruikt, een Caribische geluidsinstallatie die ooit illegaal naar Engeland werd geïmporteerd.
Tussen de langzaam rijdende en stilstaande trucks wordt wild gedanst en besprenkelen mensen elkaar met verf, de traditionele wijze om het carnaval mee te openen. Dit ritueel, ‘J’Ouvert’, is ook onderdeel van het hindoefeest Holi-Phagwa.
Het is een soort generale repetitie voor de grote, kleurrijke parade op de tweede dag. De Brits-Jamaicaanse vriendinnen Maria Jones en Oprah Hatem zullen dan in kleurrijke kostuums, met veren en engelenvleugels, meelopen als deel van een band.
Maar eerst moeten ze alle verfspatten van hun lichamen af wassen. ‘Het is elk jaar weer een genot om onze cultuur zo openlijk te kunnen uitdragen, iets waar we trots op zijn’, zegt Jones, ‘en natuurlijk moet dit in deze omgeving gebeuren. Deze plek heeft een speciale betekenis voor ons.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden