Delfts blauw is vergroeid met de Nederlandse geschiedenis, als fabrikant bewaakt Royal Delft Group volgens directeur Henk Schouten dan ook het culturele erfgoed. Proud Mary werd het handelsmerk van Royal Delft, zij het niet de muzikale versie van Ike & Tina Turner. Deze Proud Mary is een Nederlands ontwerp van Koens & Middelkoop, een handgeschilderde ‘figurine’ (pop) in Delfts blauw. Ze loopt indirect als gids door de fabriek en door het museum van Royal Delft.
Proud Mary is vernoemd naar Mary II, vrouw van stadhouder Willem III en in de Gouden Eeuw een groot liefhebber en verzamelaar van Delfts blauw aardewerk met blauwe decoratie. Zij introduceerde het gebruik van verse bloemen in huis, waarmee de tulpenvaas ontstond. Maar de Chinese toeristen kunnen in het museum in Delft zien dat de eerste schepen met blauwwit porselein uit hun land kwamen.
Op de gevel van het statige pand van Royal Delft staat nog de oorspronkelijke naam. De Porceleyne Fles was bij de oprichting in 1653 een van de 34 aardewerkfabrieken in Delft die de Chinese technieken kopieerden. Porselein is er nooit gemaakt, alleen aardewerk en keramiek. Nu is Royal Delft fabriek, museum en café ineen. Het originele handschilderwerk vindt nog steeds plaats in het atelier in Delft.
Met fijne penseelstreken schildert Laurens van der Velden de minuscule lijntjes en tinten op het Delfts blauwe bord. Hij kan bij de ‘oneindige variaties’ in de decoratie kiezen uit een reeks penselen, voor elke vorm een andere. Een blauwdruk fungeert als model. ‘Zo kan ik het oneerbiedig gezegd overtrekken.’ De tekst van de opdrachtgevers mag niet fout gaan, anders kan de schilder het bord weggooien. ‘Ik heb geen gummetje.’
Royal Delft hanteert naast de Porceleyne Fles ook de merknaam van het in 2008 overgenomen Royal Leerdam Crystal. Schouten: ‘Het is niet gelukt die fabriek winstgevend te krijgen. De doelgroep voor kristal is kleiner dan die voor keramiek en de kosten zijn hoger. Voor glasverwerking moeten de ovens 24 uur per dag draaien. Met de huidige energiekosten waren we daar op stukgegaan. We ontwikkelen nog een aantal producten onder de naam Royal Leerdam Crystal.’
Royal Delft gaat toch al gebukt onder de hoge kosten. De donderdag gepresenteerde halfjaarcijfers lieten een gemengd beeld zien. Ondanks de gestegen omzet van 3,3- naar 4,2 miljoen euro werd de nettowinst over de eerste zes maanden van 2023 gehalveerd tot 104 duizend euro. Over 2022 bedroeg de winst 558 duizend euro. Schouten voert de gestegen kosten aan als voornaamste oorzaak. ‘Bovendien viel dit jaar 200 duizend euro aan coronasteun van de overheid weg.’
Het bedrijf betaalde de tol voor het forse energieverbruik, zowel in de fabriek als in het museum. Bovendien moet ook bij Royal Delft de loonsverhoging van 10 procent nog worden verwerkt. En dus zijn prijsstijgingen bij het handschilderwerk met een vergelijkbaar percentage onvermijdelijk, zegt Schouten. ‘We bedienen een nichemarkt van mensen die gewend zijn om flink te betalen voor ambachtelijke producten. We denken dat onze klanten een hogere prijs zullen accepteren.’
Toch weet hij uit ervaring dat de cijfers over de tweede helft van het jaar traditioneel beter zijn. Twee seizoenspatronen lopen bij Royal Delft door elkaar. De toeristenstroom kent een eerste piek in april, wanneer de Keukenhof is geopend en groepen buitenlandse toeristen dan tevens het Delfts blauw komen bewonderen.
De zakelijke activiteiten en de verkoop van producten leveren in de tweede helft van het jaar meer op. Schouten: ‘Zolang we onze omzet kunnen vergroten, is er geen reden tot zorg. We hebben goede hoop dat we de resultaten van vorig jaar op zijn minst kunnen benaderen.’
Royal Delft incasseerde flinke tikken toen tijdens de coronapandemie het toerisme stilviel, de omzet kwam immers voor 40 procent uit de museumwinkel. Schouten besloot het roer om te gooien. Het museum werd in een stichting ondergebracht, waardoor het bezoekers met een museumkaart kon verwelkomen. Schouten: ‘Dat leverde nieuwe aanwas op. Vorig jaar trok het museum 80 duizend mensen, dit jaar verwachten we ruim over de 120 duizend heen te kunnen. We hebben het gemis aan buitenlandse toeristen weten te compenseren met bezoekers die met hun museumkaart komen. De nadruk ligt nu meer op de Nederlandse markt.’
Royal Delft opende vorig jaar ook een winkel met luxe souvenirs in de oude stad. Het bleek een succes. ‘We verkopen daar de meer onderscheidende Delfts blauwe producten, de klassieke decoratie met een moderne twist’, vertelt marketingmanager Sophie van de Ven.
Om minder afhankelijk te zijn van het toerisme investeert Royal Delft nadrukkelijk in de zakelijke markt. Zo hield Formule 1-coureur Max Verstappen zondag als winnaar van de Grand Prix in Zandvoort de beker van keramiek omhoog die in Delft is gemaakt. Van de Ven: ‘De beker is geïnspireerd op de trofee die na de race in 1939 in Zandvoort werd uitgereikt.’
In samenwerking met Nederlandse ontwerpers wil Royal Delft het imago van Delfts blauw verfrissen om nieuwe doelgroepen te bereiken. Het is de vraag of de jeugd zich laat verleiden door tattoos van Henk Schiffmacher in Delfts blauw, educatieve projecten op scholen of een nieuwe, driedimensionale film waarmee de bezoekers door bijna vierhonderd jaar Delfts blauw worden geleid.
De nostalgie overheerst immers in Delft. Ook de band met het koningshuis is gebleven, Delfts blauw is het keurmerk bij officiële diners in het Paleis op de Dam. Het nieuwe servies en de glazen voor gala’s van het koningspaar komen uit Delft.
Proud Mary is van alle tijden, betoogt directeur Schouten. Ze staat model voor de vitaliteit van Royal Delft. In de museumwinkel poseert de pop in vol ornaat, al wist Mary rond 1660 niet dat ze ooit een ‘optimale klantbeleving’ moest uitstralen. Delfts blauw is Hollands glorie gebleven. ‘De vraag naar onze producten blijft groeien’, zegt Schouten. ‘En meer dan 200 duizend bezoekers in het museum is onze stip aan de horizon.’
Profiel: Royal Delft Group
Opgericht: 1653
Vestiging: Delft
Aantal werknemers: 55
Jaaromzet: 7,1 miljoen euro
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden