Die inschatting maakt de Limburgse politie op basis van ‘signalen uit het veld’, waaronder meldingen bij MMA (Meld Misdaad Anoniem), Platform Veilig Ondernemen en wijkagenten. ‘We constateren dat ook een ramp door criminelen wordt misbruikt om er munt uit te slaan’, zegt de Limburgse recherchechef Danny Frijters. Ze benaderen kwetsbare ondernemers vooral om hun geld wit te wassen, maar ook om drugshandel te faciliteren of vergaderruimte te verkrijgen voor crimineel overleg.
‘Als een ondernemer in nood zit en de schade-afhandeling door verzekeraar of overheidsloket traag verloopt, lijkt snel geld een makkelijke oplossing. Maar dat is het niet’, waarschuwt Frijters. ‘Als je eenmaal in zee gaat met criminelen, kom je heel moeilijk meer van ze af. Want dan weet je gewoon al zo veel van hun criminele activiteiten dat ze je niet meer loslaten. Dan ben je onderdeel van hun criminele organisatie. Na de wateroverlast komt zo’n ondernemer in een nog grotere ramp terecht.’
Hoeveel horeca-ondernemers overstag zijn gegaan, is niet bekend. De politie verneemt de verhalen en signalen vooral van ondernemers die juist niét instemmen met de wensen van criminelen. Het contact begint meestal subtiel met een sms’je, telefoontje of briefje in de bus waarin hulp wordt aangeboden. ‘Er komen echt geen mannen aan de deur met regenjas, hoed en zonnebril’, aldus Frijters. Die hulp afwijzen wordt meestal nog wel gedoogd. Maar als een kwetsbare ondernemer in hoge nood wel akkoord gaat, is hij voor lange tijd en misschien wel zijn hele leven de klos.
Op informatiebijeenkomsten waarschuwt de politie nadrukkelijk voor deze val. ‘We laten het schrikbeeld zien als iemand zo in de criminaliteit wordt gezogen’, zegt de recherchechef. ‘Maar het is helaas wel een realistisch beeld. We willen ondernemers zo tijdig mogelijk weerbaar maken tegen deze vorm van ondermijning.’
Behalve het uitdragen van een preventieve boodschap kan de politie in eerste instantie niet zoveel uitrichten tegen deze contactpogingen tussen onder- en bovenwereld. ‘Het benaderen van ondernemers om hulp aan te bieden is niet strafbaar’, onderstreept Frijters. Maar de politie doet wel breder onderzoek naar het fenomeen, is alert op onverwacht dure verbouwingen bij noodlijdende horecabedrijven of verdachte veranderingen in vastgoedeigendom. ‘En een ondernemer die vergaderruimte aanbiedt voor crimineel overleg waarin plannen worden beraamd voor drugshandel of liquidaties, is wel degelijk strafbaar en onderwerp van strafrechtelijk onderzoek’, waarschuwt hij.
Het fenomeen dat de georganiseerde misdaad kwetsbare burgers en ondernemers uitzoekt om haar imperium uit te breiden, is niet nieuw. ‘Het begon met alleenstaande moeders die hun zolder uitruimen voor een hennepplantage’, vertelt Frijters. ‘Daarna kwamen de noodlijdende boeren met lege stallen die ideaal zijn voor drugsproductie. Of ondernemers in de detailhandel die winkelruimte afstaan voor het witwassen van geld – dan zie je opeens dat ergens in korte tijd twaalf kapperszaken uit de grond worden gestampt.’
Dat misbruik maken van kwetsbare mensen maakt criminaliteit ‘extra lelijk’, vindt hij. ‘Daarom proberen we er alles aan te doen om het fenomeen de kop in te drukken.’
Burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg aan de Geul herkent het verontrustende beeld dat de Limburgse recherchechef schetst. Begin vorig jaar heeft hij toenmalig minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yesilgöz, al gewaarschuwd. ‘Ook wij krijgen signalen dat er lieden met een zak geld rondgaan om ondernemers ondersteuning aan te bieden bij het herstel van hun pand’, aldus Prevoo.
‘In Valkenburg alleen al zijn vierhonderd ondernemers getroffen door de watersnoodramp. Ze hebben fysieke schade en omzetderving. Dan ben je als ondernemer dus afhankelijk van verzekeringen en rijksregelingen. En daar is het, zoals we weten, behoorlijk misgelopen. Hoe langer het duurt, hoe meer kans de georganiseerde misdaad krijgt om toe te slaan. Ze komen met een zak geld: een ondernemer hoeft geen rente te betalen, maar tekent wel een schuldbekentenis. Dan zit hij dus meteen vast in de klauwen van criminelen.’
Die negatieve ontwikkeling mag de overheid zichzelf aanrekenen, vindt de burgemeester. ‘Als je ondernemers niet tijdig helpt, zet je de deur wagenwijd open voor andere geldstromen. Dan zie je dat allerlei vastgoed van eigenaar wisselt en onder- en bovenwereld steeds meer verweven raken. Dat stimuleert Godfather-achtige toestanden in Nederland.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden