Met welk historisch duo Tom Holland en Dominic Sandbrook zichzelf vergelijken? ‘Dit zal Tom vleien’, zegt Sandbrook. ‘Maar ik denk dat als Tom Julius Caesar is, ik Marcus Antonius ben.’
‘Goed punt, Dominic’, reageert Holland. ‘Ik ben het grote, charismatische genie en jij staat in mijn schaduw.’
Sandbrook, met tevreden grijns en opgetrokken wenkbrauw: ‘Nee Tom, ik ben Antonius omdat ik een groot drinker ben, van feesten houd en populair ben bij de vrouwen.’
Fans van de geschiedenispodcast The Rest Is History zal de kroegpraat van de twee Britten bekend voorkomen. Journalist Josh Glancy schreef in de Britse krant The Sunday Times dat luisteren ernaar voelt als in de pub zitten met zijn twee intelligentste vrienden.
Over de auteur
Gijs Beukers is mediaredacteur bij de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
In The Rest Is History bespreken Holland (55) en Sandbrook (48) uiteenlopende onderwerpen op diepgravende, maar tegelijkertijd toegankelijke en geestige wijze. In de 362 afleveringen van ongeveer een uur die ze tot nu toe hebben gemaakt, gaat het over onderwerpen als Nero, de Berlijnse Muur, de geschiedenis van de bever, Raspoetin of een ‘Top tien eunuchen’. Er zijn series over Columbus (vier afleveringen), Jezus Christus (twee), Cleopatra (vier) en de jonge Churchill (drie). Vorige maand maakten ze een tweedelige serie over de geschiedenis van Amsterdam.
De podcast is een hype en de twee zijn als gevolg daarvan misschien wel de populairste historici van Europa. The Rest Is History is volgens de Apple-hitlijst de best beluisterde geschiedenispodcast in het Verenigd Koninkrijk, Luxemburg, Estland, Canada, Nieuw-Zeeland en Australië. Ook in Finland (tweede), Noorwegen (vierde) en de Verenigde Staten (derde) doen ze het goed. In New York speelden ze in juni in een uitverkocht Gramercy Theatre en in november gaan ze naar Australië en Nieuw-Zeeland.
In Nederland (tweede) zijn hun afleveringen afgelopen maand 200 duizend keer beluisterd, zegt Holland. Wereldwijd is dat bijna tien miljoen keer.
The Rest Is History betekent ‘een revolutie voor intelligente uitzendingen gericht op een massapubliek’, schreef James Marriott, columnist van The Times, die daaraan toevoegde dat hij sinds zijn 11de niet meer zo door iets geobsedeerd is geweest.
De Volkskrant spreekt Holland en Sandbrook via Zoom. Holland is op zijn vakantieadres op de grens tussen Engeland en Schotland. Zijn vrouw Sadie loopt af en toe door het scherm en zegt hallo. Sandbrook zit voor een wand vol boeken in zijn huis in Oxfordshire, in de buurt van Oxford.
De twee leerden elkaar kennen in 2005, toen de uitgeverij van Holland een pubquiz organiseerde. ‘Ik kan me dat nog goed herinneren’, zegt Sandbrook. ‘Iemand zei dat mijn teamgenoot al was gearriveerd en wees naar een slungelige jongen die humeurig uit het raam zat te kijken. Het eerste half uur was ik onvriendelijk tegen hem, zoals ik altijd tegen schrijvers ben. Maar toen...’ Holland onderbreekt hem: ‘Het was mijn charme, nietwaar?’ Sandbrook: ‘Nee Tom, karakter interesseert me niet. Het was je kennis. Je wist veel antwoorden die ik ook wist.’
In de podcast geven de twee blijk van een grote eruditie, het resultaat van een leven lang lezen. Holland vertelt dat zijn liefde voor geschiedenis begon met dinosaurussen. ‘Als kind vond ik het verleden meeslepender dan het heden. Ik weet nog dat ik in een parkeergarage naar het grijze beton keek. Ik vond het verschrikkelijk en stelde me voor dat het een landschap uit het mesozoïcum zou zijn, met sauropoden aan de horizon.’
Zijn fascinatie voor dino’s ging naadloos over in die voor Spartanen. ‘Dat zijn toch een soort Griekse theropoden: doodeng, maar ook glamoureus en spannend.’ Om alles van ze te weten, ging hij de Griek Herodotus lezen, ‘de vader van de geschiedschrijving’ die leefde in de 5de eeuw voor Christus. Holland was toen 11.
Na een studie Engels aan Cambridge schreef hij een roman over Lord Byron en vampieren. Toen die slecht verkocht, legde hij zich toe op non-fictie. Hij publiceerde een veelgeprezen vertaling van Historiën, het levenswerk van Herodotus, en schreef over het christendom, de islam en een trilogie over de geschiedenis van het Romeinse Rijk. Het laatste deel daarvan, Pax: Oorlog en vrede in het gouden tijdperk van Rome, verscheen onlangs in Nederlandse vertaling.
Ook Sandbrook was als kind bevangen door verhalen uit het verleden. Toen hij op de middelbare school voor geschiedenis een essay schreef, tekende hij daar kaarten bij met de uitgevochten slagen. Zijn proefschrift aan Cambridge ging over Eugene McCarthy, de Amerikaanse politicus die het bij de Democratische voorverkiezingen van 1968 opnam tegen Lyndon Johnson. De drie jaar die daarop volgden, was hij docent aan Sheffield University.
Een academisch leven zag hij niet zitten, dus ging hij geschiedenisboeken schrijven voor een groot publiek. Hij is auteur van de kinderserie Adventures in Time, met onderwerpen als Cleopatra en de Vikingen. Voor volwassenen schrijft hij een reeks over het naoorlogse Verenigd Koninkrijk. Zijn laatste boek daarvoor, Who Dares Wins – Britain 1979-1982, verscheen in 2019. Sinds 2012 is hij gasthoogleraar aan King’s College in Londen.
‘Als academici ergens over vertellen, heb ik soms het gevoel dat ze zich zo bewust zijn van alle details en uitzonderingen dat ze alleen nog maar vrezen een fout te maken’, zegt Sandbrook. ‘Tom en ik zeggen wat we willen. En als iemand me wijst op een foutje, zeg ik: het is een podcast, geen proefschrift.’
The Rest Is History begon in 2020, vijftien jaar na hun ontmoeting bij de pubquiz. Goalhanger Podcasts, het productiebedrijf dat door onder anderen oud-voetballer Gary Lineker wordt bestierd, benaderde Holland ervoor. Aanleiding was het succes van We Have Ways of Making You Talk, een podcast over de Tweede Wereldoorlog van komiek Al Murray en historicus James Holland, Toms broer.
De eerste afleveringen deden Holland en Sandbrook uit de losse pols. ‘Een paar weken geleden was ik met mijn gezin op reis en luisterden we op verzoek van mijn zoon naar een aflevering over de Franse Revolutie’, zegt Sandbrook. ‘Ik was geschokt hoe oppervlakkig die was. Het was duidelijk dat we na een avondje nadenken de microfoon hadden aangezet.’
Tegenwoordig is dat anders. ‘De podcast is een veel groter deel van ons werkende leven gaan innemen’, zegt Sandbrook. ‘We doen alles zelf, we hebben geen research-assistent.’ Hollands huidige vakantie is zijn eerste in jaren. ‘Al die tijd heb ik ’s ochtends en ’s middags aan mijn boek over de Romeinen geschreven, om ’s avonds te lezen voor de podcast. Als ik dit blijf doen, stort ik op termijn in. Ik moet voor mezelf gaan uitmaken of ik het schrijven kan blijven combineren met de podcast.’
De podcast, waarvan elke maandag en donderdag een nieuwe aflevering verschijnt, gaat in elk geval voorlopig door. ‘Ik heb nu een document voor me met onderwerpen die we tot in 2024 gaan doen’, zegt Sandbrook. ‘De boeken daarover heb ik al gekocht.’ Er komen onder meer series aan over Shakespeare, het islamitische gouden tijdperk, de val van het Azteekse Rijk en John F. Kennedy.
Populair bij luisteraars zijn de accenten van de twee. Als Holland in een aflevering over revolutiejaar 1848 de filosoof Alexis de Tocqueville citeert, doet hij dat met zo’n overdreven Frans accent dat historicus Christopher Clark, die te gast is, vraagt of hij met Inspector Clouseau uit The Pink Panther te maken heeft. Aan het begin van de aflevering over de CIA imiteert Holland voormalig CIA-agent Brian Mills, het personage van Liam Neeson uit de film Taken. ‘I will find you and I will kill you’, zegt hij, met een schaterende Sandbrook op de achtergrond.
‘Het is zo fijn dat je bij een podcast kunt doen wat je wilt’, zegt Holland. ‘Maar soms zijn de imitaties zo slecht dat we ze eruit knippen. Ik bied overigens mijn welgemeende excuses aan voor het Nederlandse accent dat we deden in voorafgaand aan onze aflevering over de Nederlandse maagd’, zegt hij, verwijzend naar het symbool van de Nederlandse Republiek.
Holland en Sandbrook trekken voortdurend verbanden met het heden. Kerkhervormer Maarten Luther, die met zijn 95 stellingen de aanzet gaf tot de Reformatie, noemt Holland de voorouder van Twitter. ‘Hij had alles wat nodig is om succesvol te zijn op sociale media’, zegt hij in een aflevering over koffiehuizen. ‘Hij bedacht aforismen, beledigde mensen, keurde nepnieuws af, maar verspreidde het ook.’
Voor een aflevering bereidt de een zich grondig voor en stelt de ander de vragen. Tijdens het WK voetbal in Qatar in 2022 deden ze elke dag een aflevering over een deelnemend land. Dus vertelde Sandbrook Holland over de Volkskrant