‘Nederland gaf mij schoenen, een fiets en een auto’, zegt de 75-jarige Hassan el Mourabit. Nee, roep ik naar het beeldscherm, dat heb je zelf gedaan. Maar de vijf gepensioneerde mannen in Mocronado’s (WNL), eerste generatie Marokkaanse Nederlanders die ruim vijftig jaar geleden als gastarbeiders naar Nederland kwamen, blijven gedurende hun terugblik op hun (werkende) leven in Nederland maar dankbaarheid uiten.
De mannen deden laagbetaald, ongeschoold en zwaar werk. Als inpakker bij Rank Xerox, aan de lopende band bij vleesverwerker Compaxo of als garenknoper bij Scheepjeswol. De Haagse Mohamed, die vooral nachtdiensten draaide, deed in zijn eentje het werk van vijf man. ‘Het was hels’, zegt de andere Mohamed over zijn werk. ‘Stof, gif, en alles met de hand.’
Niettemin klinkt de hele tijd dankbaarheid (‘Xerox was mijn tweede moeder’, zegt een van hen met een Limburgse tongval), omdat het gevoel van de bittere armoede die velen in Marokko meemaakten de mannen nooit heeft verlaten én omdat ze religieus zijn. Dus over Nederland en de Nederlanders niets dan lof.
Regisseur Jalal Bouzamour, die eerder Poldermocro’s en Groeten uit Holland (beide BNNVara) maakte, is zelf kind van eerstegeneratie-Nederlanders. Dat verklaart wellicht waarom Mocronado’s vooral een ode aan hen is, vergelijkbaar met werk van bijvoorbeeld theatermaker Nasrdin Dchar en filmmaker Abdelkarim el Fassi. Vaak gemaakt uit het (terechte) gevoel dat er te weinig aandacht is voor die verhalen. En de islamitische variant van het ‘eert uw vader en moeder’-gebod zit er bij veel jongeren nu eenmaal diep in.
De mocronado’s bezoeken elke aflevering een oud-werkgever. Marokkanen hebben veel voor Nederland betekend, zeggen bedrijfsvertegenwoordigers steeds. Die erkenning doet veel met de mannen, die vaak al emotioneel raken bij het zien van het materieel waarmee ze vroeger werkten.
De toon is serieuzer, en de portretten diepgravender dan in Groeten uit Holland, waarin vijf oudere Marokkaans-Nederlandse vrouwen de Nederlandse identiteit onder de loep namen. Ook wordt goed duidelijk hoe verschillend de mannen zijn. De een is een conservatieve moslim die zijn vrouw niet in beeld wil hebben, de ander een 90-jarige romanticus die hand in hand met zijn vrouw wordt gefilmd.
En toch: zodra liefde of opvoeding ter sprake komt, wordt er in metaforen gesproken. Volgens de conservatieve Mohamed zijn kinderen als honing: zodra die met water wordt gemengd, is het geen pure honing meer. Dan is het water, noch honing, is het verpest. Dat is hem overkomen, zegt hij, maar hij wil het er niet over hebben. Dat gebeurt dan ook niet.
En zo blijkt de maker (onbewust) op een bepaalde manier ook gevangen te zitten. Want zoals de pensionado’s niet anders dan dankbaar naar Nederland lijken te kunnen zijn, staat ook Bouzamour symbool voor de dankbaarheidscultus van een jongere generatie, die dicteert dat je geen kritiek levert op (de generatie van) je ouders, en zeker niet in het openbaar.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden