Er kwam deze week een interessante vraag voorbij op Twitter. Ja, het heet officieel al een maand X, maar als Elon Musk zijn kinderen X AE A-XII en Exa Dark Sideræl mag noemen, mogen wij zijn techspeeltje desnoods Ria’s Kutjescorner noemen. Maar een interessante vraag dus, die viel nogal op tussen alle desinformatie en hatelijkheden die het algoritme sinds Musks overname ijverig boven op de stapel blijft leggen: ‘Noem een scam die zo is genormaliseerd dat we ons niet eens meer realiseren dat het een scam is.’
Het bericht bereikte tientallen miljoenen twitteraars en de antwoorden bleven binnenstromen. Een kippevleugel in tweeën delen en hem als twee chicken wings verkopen, schreef iemand. Moeten betalen voor water, werd verderop geopperd. Dat printerinkt duurder is dan een degelijke fles champagne. Dat je als socialemediagebruiker geen deel van de advertentie-inkomsten krijgt.
Zelf dacht ik, beroepsdeformatie, ook meteen aan sociale media. Aan hoe de invloedrijke techreuzen het graag doen voorkomen alsof ze met hun dwingende algoritmes alleen de gebruiker willen dienen. Neem het aanbevelingssysteem van TikTok, berucht om het parasiteren op onze aandacht. Nee hoor, volgens het platform zelf vormt het juist ‘het hart van de TikTokervaring’. Met de hypergepersonaliseerde feed wil het ‘een inspiratiebron zijn’, ‘vreugde brengen’, en ‘mensen helpen leuke en originele content te ontdekken’. Laat het maar aan big tech over om een dwangbuis als maatpak te verkopen.
Wat dat betreft hebben we deze week een bescheiden overwinning te vieren. In de Europese Unie althans, waar afgelopen vrijdag een deel van de nieuwe wet inzake digitale diensten (DSA) in werking trad. De negentien grootste onlineplatformen moeten vanaf nu maatregelen nemen om de EU-consument beter te beschermen tegen onder meer desinformatie en het gebruik van gevoelige data voor advertentiedoeleinden. De wet bepaalt ook dat de platformen, van Snapchat en Instagram tot AliExpress en Booking.com, de werking van hun algoritmes inzichtelijk moeten maken en gecontroleerd zullen worden door toezichthouders. Bij een overtreding kunnen boetes worden uitgedeeld tot 6 procent van de jaaromzet, en dat loopt bij dit soort bedrijven nogal in de papieren.
Het klinkt zo redelijk dat je je afvraagt waarom er wetgeving voor nodig was, maar gebruikers van Instagram en Facebook hebben nu de optie om stories en reels in chronologische volgorde te bekijken, helemaal zonder dat Meta zich ermee bemoeit. Ook TikTok gooide het noodgedwongen over een andere boeg: tiktokkers uit de Europese Unie hebben voor het eerst de mogelijkheid om het gepersonaliseerde aanbevelingsalgoritme helemaal uit te schakelen. Geen filterbubbels meer, geen rabbit holes, niet continu dingen krijgen voorgeschoteld waar je vooral uit ergernis naar blijft kijken.
‘TikTok Is Opening a Parallel Dimension in Europe’, kopte het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic vorige week enthousiast. Elders vielen termen als ‘mijlpaal’ en ‘aardverschuiving’. Het lijkt ook heel wat, gezien de invloed van aanbevelingsalgoritmes op ons wereldbeeld, schoonheidsideaal, consumptiepatroon en algehele levensgeluk. Eindelijk kunnen we de macht terugpakken.
Maar gaan socialemediagebruikers ook echt opteren voor de minder toegespitste ervaring? Ik hoop het, maar ik vrees dat het tegenvalt. Dat aanbevelingsalgoritmes in ons voordeel zouden zijn, is zoals gezegd zo’n succesvolle scam dat veel mensen er met open ogen intuinen. Ze voelen zich begrepen, kortstondig verzadigd, onophoudelijk geëntertaind. Een lekker gevoel is het niet per se, maar wie heeft de tijd om daarbij stil te staan? Daar dient het volgende treffende filmpje zich alweer aan.
Source: Volkskrant