Adyen gold jarenlang als een van ’s werelds veelbelovendste fintechbedrijven, maar een beetje tegenwind was voor beleggers genoeg om het aandeel te dumpen. Donderdag zakte het naar de laagste koers in drie jaar. Wat is er loos bij de ‘kassa van de wereld’?
Het was een surrealistisch tafereel, vorige week donderdag in het Adyen-hoofdkantoor: terwijl vierhonderd meter verderop aan het Amsterdamse Beursplein de ‘apocalyps’ was losgebarsten onder beleggers, repte Adyen-topman Pieter van der Does (54) tijdens zijn gezellige fireside chat met beursanalisten met geen woord over de historische schrobbering van zijn betaalbedrijf op de AEX.
In wat persbureau Reuters een ‘apocalyptische verkoop’ van Adyen-aandelen noemde, verloor de ‘kassa van de wereld’ door een koersval van bijna 40 procent 18 miljard euro van haar waarde. De laatste keer dat een Nederlands bedrijf zo’n dag der wrake beleefde op de beurs was twintig jaar geleden, toen supermarktconcern Ahold beleggers verbijsterde met het grootste boekhoudschandaal uit de vaderlandse geschiedenis. De voorbije week ging de koersval gewoon door, waardoor het Adyen-aandeel inmiddels bijna de helft van zijn waarde heeft verloren.
Wat heeft Adyen, het betaalplatform voor Uber, McDonald’s, Microsoft, Thuisbezorgd.nl en talloze andere klanten, in vredesnaam misdaan? Hebben de boekhouders van Nederlands grootste fintechbedrijf soms à la Ahold de kluit belazerd? Of heeft de mensheid opeens collectief besloten om net als in de prehistorie weer met berenvellen en koeien te gaan betalen in plaats van met geld, met catastrofale gevolgen voor het verdienmodel van Adyen?
Over de auteurs
Jonathan Witteman en Ashwant Nandram zijn economieverslaggevers van de Volkskrant. Witteman schrijft veel over sociale zekerheid, ongelijkheid en technologie, Nandram over de luchtvaart en spoorwegen.
Niets van dat alles. Adyen had simpelweg de toorn van beleggers gewekt omdat de winstmarge het voorbije half jaar was gedaald van 59 naar 43 procent. Dat ook de groei in de belangrijke Noord-Amerikaanse markt inzakte, van 52 naar 23 procent, leverde een forse afstraffing op de beurs op.
Het zijn cijfers waar andere bedrijven een moord voor zouden doen. Maar in het geval van groeiwonder Adyen – Sranantongo voor ‘opnieuw beginnen’ – werken ze op de geeuwspieren. Het in 2006 opgerichte bedrijf ontpopte zich de afgelopen jaren tot een van ’s werelds grootste fintechbeloften, als de duurbetaalde kassamedewerker van het digitale tijdperk.
Terwijl de economie steeds verder mondialiseert, is het betalingsverkeer nog steeds een toren van Babel, waarin elk land zijn eigen betaalgewoonten heeft. Terwijl Nederlanders graag met iDeal betalen, zweren Brazilianen bij Pix, Koreanen bij creditcards en Chinezen bij digitale portemonnees zoals WeChat Pay. Van dat versplinterde betaallandschap maakt Adyen zijn bedrijfsmodel. In welk land je ook een vliegticket van KLM, een spijkerbroek van Levi’s of een ritje van Uber betaalt, de kassa van Adyen spreekt vrijwel alle talen.
Het leverde het Amsterdamse bedrijf jarenlang groeicijfers van 50 tot 60 procent op. Ondertussen deed Adyen iets dat geen enkele concurrent wist te presteren: groeien én geld verdienen. Zo zette het in 2022 een winst van 727 miljoen euro in de boeken, terwijl de grootste Amerikaanse rivaal Stripe 80 miljoen dollar (73 miljoen euro) verlies leed.
Het Amsterdamse groeiwonder trok massaal beleggers aan, waardoor het aandeel na de beursgang in 2018 als een komeet omhoog schoot. Die groei ging zelfs tijdens de coronapandemie door, tot één aandeel-Adyen op het hoogtepunt ruim 2.700 euro waard was.
Tegelijkertijd maakt Adyen-oprichter Van der Does er geen geheim van dat hij een broertje dood heeft aan beurskoersen. De fervente bergbeklimmer, die in zijn vrije tijd graag in de ijle hoogten van de Alpen of de Patagonische bergen mag bivakkeren, is naar eigen zeggen meer van de vergezichten dan van de kortetermijnvisie op de markten. Deels is dit misschien pr– als financiële nieuwlichter heeft Adyen er belang bij om de oude garde van banken en beurzen tegen de schenen te schoppen – maar de man die banken ooit als ‘criminele organisaties’ bestempelde, lijkt het wel echt te menen.
Dat bleek vorige week donderdag ook tijdens het gesprek met de beursanalisten van Goldman Sachs, Barclays, Morgan Stanley en andere grootbanken. Van der Does wilde wel toegeven dat Adyens groei lager was uitgevallen dan gehoopt. Dat schreef hij toe aan ‘toenemende druk van concurrenten in Noord-Amerika’, die Adyen-klanten proberen weg te lokken met lagere prijzen. Maar over het dramatische koersverlies, dat eerder die dag zelfs korte tijd had geleid tot het stilleggen van de handel in Adyen-aandelen, zweeg Van der Does in alle talen.
Ook op andere manieren toont het bedrijf zich ongevoelig voor beurssentimenten. Terwijl andere techbedrijven duizenden medewerkers op straat zetten, ging bij Adyen de deur juist wagenwijd open. Het bedrijf heeft in 18 maanden tijd 1.700 nieuwe mensen aangenomen, waardoor het bedrijf nu 3.900 medewerkers telt. De kost gaat voor de baat uit, redeneert de topman, maar de ‘agressieve wervingscampagne is slecht nieuws voor aandeelhouders op de korte termijn’, constateert KBC-analist Thomas Couvreur. Hogere personeelskosten leiden immers tot lagere winstmarges.
Nog serieuzere zorgen zijn er over de Amerikaanse markt, waar Adyen stevige concurrentie moet dulden. Naast de oudgedienden Chase Paymentech en Worldpay, die marktleiders zijn, zijn er kleinere fintechs zoals Stripe (verwerkte in 2022 817 miljard dollar aan transacties) of PayPal-dochter Braintree (naar schatting 400 miljard dollar). Gezien de recessievrees hebben meerdere klanten een deel van de betaalvolumes naar goedkopere aanbieders verplaatst, waardoor Adyens groeicijfer in de Noord-Amerikaanse markt plots is ingezakt.
Van een prijsverlaging willen ze op het Amsterdamse Rokin niets weten en dat is volgens analist Couvreur ‘heel ongebruikelijk’. ‘99 van de 100 Nederlandse bedrijven zouden nu direct reageren. Door de prijzen te verlagen of minder mensen aan te nemen.’ Maar Adyen beloofde investeerders ook komend halfjaar weer honderden nieuwe medewerkers te werven. Couvreur noemt het de ‘Amerikaanse bigtech vibe, waar de korte termijn niet zo belangrijk is.’
Analist Nico Inberg van DeAandeelhouder.nl spreekt liever van een ‘Ajax-houding, zo van: wij zijn Adyen, wij zijn de beste.’ Het begon al met de beursgang in 2018: Van der Does hoefde eigenlijk niet zo nodig – geld had Adyen toch genoeg – maar omdat sommige investeerders van het eerste uur graag wilden cashen, ging hij overstag.
‘Normaal gesproken maakt een bedrijf er een groot feest van als het naar de beurs gaat, met taart, champagne, een klap op de gong en ander spektakel. Maar Adyen zei tegen Euronext: wij komen niet.’
Deze houding speelde Adyen de afgelopen dagen parten, meent Inberg. ‘Adyen komt slechts eens per half jaar met nieuwe cijfers, terwijl de meeste andere bedrijven dit elk kwartaal doen. Ook zijn ze heel karig met hun prognoses, waardoor beleggers niet goed weten waar ze aan toe zijn. Daardoor was de marktreactie zo heftig: ineens kregen we van Adyen een heel ander verhaal te horen, over toegenomen concurrentie en teruglopende groei. Van der Does deed daarna ook weinig om analisten gerust te stellen, er sprak weinig urgentie uit zijn verhaal.’
Donderdag bereikte Adyen opnieuw dieptepunt, toen het aandeel werd verhandeld voor 763,70 euro, de laagste koers in drie jaar. Wie heeft er gelijk, de beurs of Adyen? Het antwoord op die vraag is onmogelijk te geven, gezien de honderden, zo niet duizenden factoren die een rol spelen in de dagelijkse opiniepeiling die we ‘beurskoers’ plegen te noemen, zegt hoogleraar financiële markten Mathijs van Dijk van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Wat we op basis van een slordige dertig jaar aan wetenschappelijk onderzoek wel weten, is dat analisten, ondanks hun kennis over de gezondheid van bedrijven, er met hun koersdoelen en koopadviezen vaak genoeg naast zitten, zegt Van Dijk.
‘Dat komt dan bijvoorbeeld doordat ze te optimistisch zijn over de toekomst van een bedrijf, en denken dat de winsten van nu ook de komende tien jaar zullen voortduren.’ Terwijl ook op de beurs de wet van de zwaartekracht geldt: what comes up, must come down. De afstraffing van Adyen zou een correctie kunnen zijn op het overmatige optimisme van beursanalisten, oppert Van Dijk, hoewel het omgekeerde – dat de correctie veel te heftig is – net zo goed waar zou kunnen blijke Source: Volkskrant