In de rechtszaal in Georgia gaat het straks niet alleen over de vraag of Donald Trump achter de tralies belandt, maar wordt ook de politieke kleur van swingstate, en mogelijk het land, beslist. Op het platteland heeft men geen vertrouwen in een eerlijk proces. ‘Ze worden er ingeluisd natuurlijk.’
Opeens begint het asfalt te trillen. Het hek voor de Fulton County Jail schuift open. Agenten die net loom draalden in de moordende zon, smoezen in hun portofoons. Dan scheurt een zwerm politiemotoren de hoek om in een waas van flitsend blauw. Zwarte terreinwagens volgen. En daar, door een van de verduisterde ruiten, is dat uit duizenden herkenbare silhouet.
Bij de vierde arrestatie van oud-president Donald Trump, ditmaal in de stad Atlanta, voelt veel vertrouwd. Weer die aankomst, massaal uitgerukte wereldpers en honderden demonstranten voor of tegen. ‘Lock him up!’ schreeuwt een geblondeerde vrouw. ‘Fuck Joe Biden!’ reageert een jongen met een pet.
Maar er voelt iets anders, deze keer.
Deze strafzaak, rond het beïnvloeden van de verkiezingsuitslag in de staat Georgia, is de zwaarste tegen Trump. Er zijn ditmaal achttien medeverdachten, die zich hier op dezelfde plek laten inrekenen. Maar het is vooral: het beeld. In Georgia geen aankomst voor een statig kantoorgebouw, zoals eerder in Washington D.C. en New York, of een anonieme parkeergarage zoals in Miami. Hier verdwijnt Trumps karavaan achter het prikkeldraad van een kolossale gevangenis.
‘Natuurlijk is hier alles anders’, zegt de lokale dominee Samuel Lockhart, die urenlang de hitte trotseerde om zijn ongenoegen met Trump te tonen aan een geblindeerde autoruit. De Democraat haalt zijn vingers bedachtzaam door zijn grijze baard. ‘Want dit is Georgia. En dat gaat Trump merken.’
De locatie van deze strafzaak is méér dan alleen een decor.
Het zuidelijke Georgia vormt mogelijk de belangrijkste swingstate van de Verenigde Staten. Dit is het scharnier dat Amerikaanse verkiezingen de ene of de andere kant op kan laten zwiepen. In deze staat met 11 miljoen inwoners won Joe Biden met nog geen 12 duizend stemmen verschil. Een electoraal dubbeltje op zijn kant – dat Trump in de maanden na de verkiezingen dan ook probeerde om te wippen.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Trump en zijn medeverdachten oefenden druk uit op functionarissen om de uitslag in de staat ongedaan te maken. ‘Ik heb 11 duizend stemmen nodig’, zei Trump tijdens een vrijgegeven telefoongesprek met een hoge functionaris. Zijn team rekruteerde valse kiesmannen, die hem namens Georgia tot winnaar zouden kronen in plaats van Biden. Bondgenoten van Trump stalen software uit stemcomputers in het rurale Coffee County.
Aanklager Fani Willis wil de zaak in maart al voor de rechter hebben. Een van de verdachten, advocaat Kenneth Chesebro, diende woensdag zelfs een verzoek in tot een ‘speedy trial’. Dat zou een startdatum betekenen van mogelijk dit najaar.
Voor Trump levert deze zaak, hier, niet alleen strafrechtelijk gevaar op, maar óók politiek. In Georgia zullen de inwoners – kiezers – maandenlang worden overstelpt met details over zaken die zich afspeelden in hun eigen achtertuin. En uiteindelijk zijn zij onmisbare bondgenoten voor wie volgend jaar president wil worden.
Het belang van de swingstate is nieuw. Decennialang was deze staat onwrikbaar in handen van de witte Republikeinse klasse. Dat verandert mee met Georgia’s kenterende demografie. De witte bevolking krimpt hier, terwijl het aantal burgers van kleur, dat vaker Democratisch stemt, toeneemt. Dat gebeurt vooral in Atlanta – en die metropool is groot genoeg om de staat eigenhandig naar links te trekken.
Ruwweg de helft van alle inwoners van Georgia leeft rond de hoofdstad. Dit is Bidenland: progressief, jong, met een vrijwel evenredige verdeling van zwart en wit. Hier hebben de Democraten afgelopen twee verkiezingen de staat ‘blauw’ weten te kleuren. De tuintjes van de houten huizen rond de Fulton County Jail staan vol borden tegen Trump en vóór Raphael Warnock, de Democratische senator die vorig jaar na een tweede ronde de verkiezingen won.
Maar Atlanta is een blauw eiland in een zee van rood.
Zet het vanaf de Fulton County Jail, in het hart van Atlanta, op een rijden en het andere gezicht van Georgia openbaart zich vrijwel meteen. De glanzende hoogbouw wijkt voor buitenwijken en vervolgens eindeloos weelderig groen. Moerassen, katoenvelden en perzikplantages (Georgia wordt The Peach State genoemd) strekken zich uit tussen gemeenschappen die vaak uit enkele duizenden zielen bestaan.
Op weinig Amerikaanse plekken is het contrast tussen stad en platteland zo groot als hier. En langs die lijnen lijken tevens de meningen over deze rechtszaak verdeeld, ook op plekken die de zaak van heel dichtbij beleefden.
De hitte wasemt boven de winkelstraat van Douglas, een klein stadje 3,5 uur onder Atlanta. Als Atlanta de ene zijde is van het electorale dubbeltje, is dit de andere. Hier stemde ruim 70 procent van de kiezers in 2020 op Donald Trump.
In veel opzichten belichaamt Douglas de Amerikaanse kleinstedelijke idylle. Een kerk, een theater, bakstenen winkeltjes, lunchrooms en zaken vol antiek. De schoonheidssalon voor botox en ‘Brazilian wax’ deelt rustig klandizie met de bijbelwinkel. Koopwaar blijft ’s nachts nog buiten voor de deur staan. ‘Doe ik al 28 jaar’, zegt antiquair Christie Lott (68). ‘Er is nooit iets gestolen.’
Maar Douglas is niet zomaar een stadje. Dit is, volgens justitie, een plaats delict.
In de aanklacht tegen Donald Trump en zijn samenzweerders komt deze piepkleine gemeente, Coffee County genaamd, welgeteld 52 keer voorbij. De reden: op 7 januari 2021 drongen bondgenoten van Trump hier het lokale stembureau binnen om data te stelen uit de stemcomputers. Justitie zegt te beschikken over bewijs dat zij handelden in opdracht van het Witte Huis. Twee inwoners van de gemeenschap werden daarom deze week ook aangehouden: Cathy Latham, de lokale voorzitter van de Republikeinen, en Misty Hampton, als ambtenaar verantwoordelijk voor uitvoer van de verkiezingen.
In de winkelstraat haalt stoffeerder Kerry Moore (55), hier geboren en getogen, wrang lachend zijn schouders op. ‘Ze worden er ingeluisd natuurlijk.’ Richard Brigmond (81), terwijl hij winkelt naar antiek: ‘Het voelt zeer ongeloofwaardig.’ Mary Miller (70), die samen met haar dochter door het 5-dollar-koopjesrek grasduint: ‘Die aantijgingen zijn één grote leugen. Zoiets gebeurt niet in onze gemeenschap.’
De rijen in Coffee County blijven gesloten rond de oud-president. Toch brengt de zaak ook hier wel degelijk wat teweeg.
‘Ze geven het misschien niet toe, maar mensen zijn geschrokken’, zegt Christy Nipper, die als election director een opvolger is van de gearresteerde Misty Hampton. ‘Onze kleine gemeente staat ineens in de belangstelling van de wereldpers. Dat zet mensen aan het denken.’
Camerabeelden van het stemkantoor, waar Hampton de deur opendeed, gingen de hele wereld over. Het kantoor wordt afgebroken. Inmiddels staan alleen de stenen pilaren voor de ingang nog overeind. Er is meer controle op functionarissen zoals zij. Zelfs Coffee County is niet immuun voor de invloed van deze strafzaak.
Terug in Atlanta, even buiten de gevangenis, is dominee Samuel Lockhart ervan overtuigd dat zijn wispelturige Georgia op het punt staat om definitief Democratisch te worden – en dat Donald Trump en zijn kompanen in de rechtszaal straks het laatste zetje geven. ‘Let maar op, mensen gaan het nu met eigen ogen kunnen zien.’
Want in tegenstelling tot de andere strafzaken elders in het land: dit proces in Georgia kunnen burgers straks daadwerkelijk zíen. Hoogstwaarschijnlijk zal de rechtbank hier, zoals in de staat gebruikelijk, camera’s toelaten tijdens de zittingen.
Volgens veel juridisch experts zal dat de impact van de strafzaak alleen maar verder vergroten, helemaal in een staat als Georgia. De electorale balans is hier zo precair dat invloed op enkele tienduizenden kiezers het verschil tussen de ene of de andere president kan betekenen. ‘Dat bedoel ik’, zegt dominee Lockhart. ‘Een klein beetje is hier al genoeg.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden