Ook zo moeten glimlachen deze week om het verhaal rond de ophanden zijnde remake van de Disneyfilm Sneeuwwitje uit 1937? Ik vermoed van wel. U en ik weten immers dat die hoge ouderdom hoegenaamd niets uitmaakt. De film, losjes gebaseerd op het volkssprookje dat de Duitse gebroeders Grimm ooit optekenden, heeft moeiteloos zijn bekoring behouden – dankzij de prachtige animaties, de humor, de liedjes en de aandoenlijke personages.
Generaties kinderen genoten ervan, alle onwaarschijnlijkheden ten spijt. Want hoewel de meeste kleuters heus snappen dat sprekende spiegels en prinsessen die boswoninkjes kraken niet bestaan in het echte leven, nemen ze het voor de duur van de film maar wat graag voor lief. Zoals ze het ook volkomen vanzelfsprekend vinden dat een gecoiffeerde jongeman in een maillot met één kus de dooie prinses tot leven wekt.
Over de auteur
Elma Drayer is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar ja. Anno 2023 waait er een andere wind. Anno 2023 zijn er talloze volwassenen die sprookjes bloed- en bloedserieus nemen. Zo serieus zelfs dat ze betogen dat Sneeuwwitje geen meesterwerk is maar hopeloos achterhaald. Of, in de woorden van deze krant: ‘een ware encyclopedie van inmiddels vermolmde sociale opvattingen’. De beoogde titelrolspeelster zelve noemde de oude Disneyfilm ‘eng’, ‘extreem gedateerd’ en betichtte de reddende prins van stalkgedrag.
Zulke volwassenen geloven trouwens meestal óók dat het filmpubliek niets liever wil dan zichzelf qua gender, seksuele voorkeur, validiteit en huidskleur weerspiegeld te zien op het doek – een dogma dat minstens zo onbewezen is als Maria’s onbevlekte ontvangenis maar onder gelovigen heden ten dage minstens zo wijdverbreid. Nogal wiedes dat een meer dan tachtig jaar oude tekenfilm in de verste verte niet aan dit inclusieve eisenpakket voldoet.
Even terzijde. Wie wil weten wat er gebeurt als Hollywood daadwerkelijk gehoorzaamt aan zulke hypermoderne criteria moet als de wiedeweerga in de rij gaan staan voor de blockbuster Barbie. Handig gemaakte film, dat zeker. Heerlijk voor voormalige barbiebezitsters ook. Bij vlagen geestig. En zonder meer onweerstaanbaar als de titelrolspeelster haar talenten etaleert. Maar dat werkelijk alle denkbare varianten op niet-zevenvinkers keurig voorbijtrekken blijkt niet zozeer emanciperend als wel op de lachspieren te werken.
Daarnaast is het gewicht dat de makers toekennen aan wat toch niet meer is dan een pop ronduit adembenemend. Onafgebroken suggereert de film dat barbies onze culturele opvattingen over vrouwen diepgaand hebben bepaald. Mij lijkt dat zowel een grove overschatting van wat speelgoed vermag als een grove onderschatting van alle andere factoren die ons mensbeeld (m/v/x) beïnvloeden.
Terug naar Sneeuwwitje. Ja, ik weet dat in de Verenigde Staten protesten tegen eigentijdse adaptaties vooral komen van types die rechtser zijn dan rechts, van luitjes die het liefst alle hun onwelgevallige uitingen per wet zouden willen verbieden. Of, in de strenge woorden van deze krant: ‘(…) van zogenaamde traditionalisten (eens een witte prinses, altijd een witte prinses) tot het gebruikelijke trollenleger dat altijd weer op zoek is naar manieren om de online cultuuroorlog van nieuwe brandstof te voorzien.’
Dat zal gerust. Maar volgens mij staat nergens geschreven dat wij in Europa alleen dáárom dit soort malligheid per definitie moeten omarmen.
Afgezien daarvan kun je je afvragen waarom hedendaagse film-, opera- en theatermakers zo gretig blijven teruggrijpen op klassieke teksten, terwijl ze er steevast zoveel fundamentele ideologische bezwaren tegen hebben. Nog minder begrijp ik waarom ze ons dat laatste continu inpeperen.
Natuurlijk hadden pakweg tragedieschrijvers uit de Oudheid, librettisten uit de 18de eeuw of sprookjesverzamelaars uit de Romantiek niet zulke verlichte opvattingen over gender, seksuele voorkeur, validiteit en huidskleur als wij. Zij waren kinderen van hun tijd, zoals wij dat evenzogoed zullen blijken te zijn. Alleen, dat snapt echt iederéén met een veterdiploma. Waarom dan dat volstrekt overbodige en doodvermoeiende gemoraliseer?
Doe eens gek. Verzin nieuwe sprookjes, libretto’s, toneelstukken. Vermaken wij ons intussen wel met de oude.
Source: Volkskrant