Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van zijn nieuwe boek Smibologie zes dilemma’s voor schrijver Soortkill.
‘Prof. Soortkill. Mijn echte naam zeg ik niet. Ooit zal ik die wel onthullen, maar nu niet. Het woord soortkill is straattaal. Ik kan nu niet op een goed synoniem komen, maar het is een aanduiding voor een willekeurig iemand. Bijvoorbeeld: ‘Kijk die soortkill daar.’ Daarmee zeg je: ‘Kijk die gast daar.’ Ik vond dat een goede naam voor mij als schrijver.
‘De belangrijkste reden dat ik voor de naam Soortkill heb gekozen, is dat ik wil laten zien dat iedereen kan bereiken wat ik heb bereikt. Als een soortkill het kan, dan kan iedereen het.
‘Mensen kennen mij misschien van mijn rubriek in NRC, waarin ik schrijf over Smibologische Wetenschappen. Over hoe wij als Smibanese (zie voor uitleg de volgende stelling, red.) gemeenschap denken en praten.’
‘Smib. Smib is Bims, maar dan omgekeerd. Beide zijn een afkorting voor de Bijlmer. Het is straattaal.
‘Het omdraaien van woorden zie je in heel veel hoods in de wereld, in Amerika, Frankrijk, Engeland. Ik weet niet waarom dat zo is. Je hebt bijvoorbeeld een rapper uit Chicago, Chief Keef, die heeft het er altijd over dat hij van Lamron Street is. Dat is Normal Street, maar dan omgedraaid.
‘Om mensen wegwijs te maken in deze manier van spreken heb ik in 2019 het Smibanese Woordenboek 2.0 samengesteld. Mijn nieuwe boek Smibologie, vol. 1: Each one teach one is deels in het Smibanees geschreven. Het is een mix van geschiedenis, analyse, autobiografie en filosofie. Ik schreef het voor die jongere versie van mijzelf, die misguided versie uit De Bijlmer die naar het vmbo ging, die niet wist wat zijn plek in het leven was.
‘Ik beschrijf in het boek hoe ik door hiphop aan mijn pad van zelfontplooiing begon. Ik ging lezen, dingen ontdekken. Bijvoorbeeld: het is helemaal niet zo vanzelfsprekend dat er zoveel Surinaamse mensen zijn in Nederland, dat mensen zoals ik achternamen hebben als Seedorf of Bergwijn. Daar zit een geschiedenis van slavernij en kolonialisme achter. Het heeft onze lotsbestemming bepaald; de honderden jaren van geestelijke onderdrukking en fysieke uitbuiting hebben ervoor gezorgd dat wij onderaan op de maatschappelijke ladder staan, dat bijna al mijn klasgenoten en ik naar het vmbo moesten, terwijl bijna alle kinderen in Amsterdam-Zuid naar het vwo kunnen.
‘Ik kom uit een relatief welgestelde Surinaamse familie. Mijn grootvader was schoolhoofd in Suriname. Andere familieleden waren er architect of minister. Mijn ouders, die in Suriname opgroeiden, hadden het ook op orde in Nederland. Mijn vader had een eigen assurantiebedrijf. Ik groeide de eerste jaren op in een nieuwbouwwijk Amsterdam Nieuw-Sloten. Dat veranderde toen ik 9 jaar oud was, het bedrijf van mijn vader ging failliet en mijn ouders gingen scheiden.
‘Ik verhuisde met mijn moeder naar de wijk Gein in Amsterdam-Zuidoost. Dat was een heel ander klimaat. Mensen doen alsof er geen getto’s zijn in Nederland, maar geloof mij, die zijn er wel. Het is een opeenhoping van sociale problemen, negativiteit, weinig perspectief. Dat maakt een destructieve gemeenschap.
‘Ik werd ook meegezogen in die negativiteit. Vandaar dat ik een vmbo-advies kreeg. Ik schaamde mij voor die shit. Ik wist dat ik slim was en dat ik uit een slimme familie kom. Mijn oudere broer zat zelfs op het vwo. Dankzij hiphop wist ik uit dat dal te klimmen en begon ik te zien waarom de dingen zijn zoals ze zijn, waarom wij zwarte mensen in een marginale positie zitten. Dat proces van bewustwording, en de lessen die ik daaruit heb getrokken, heb ik in dit boek beschreven.’
‘Get with God. Honderd procent. Deze twee aansporingen komen allebei uit het ‘11-point program’ uit mijn boek, en Get with God vind ik de belangrijkste.
‘Mijn ding is: we need programs, not slogans. Dat is een uitspraak van Huey Newton, een van de leiders van de Black Panthers. Aan slogans zoals black lives matter hebben zwarte mensen uiteindelijk niets. Daar gaan we niet per se mee vooruit. We moeten effectieve oplossingen aangereikt krijgen, bijvoorbeeld met programma’s.
‘Black Panthers had zulke programma’s. Aan ondernemers in zwarte buurten werd bijvoorbeeld gevraagd te doneren aan de Black Panthers, anders werden ze geboycot. Met dat geld financierden ze het Free Breakfast Program en de Free Clothing Rally, om arme kids gratis eten en kleding te geven.
‘Mijn 11-point program wil jongeren aanzetten tot zingeving. Get money kun je cynisch opvatten, maar wat ik bedoel, is dat zwarte mensen hun leven financieel op orde moeten krijgen. Probeer je rijkdom ook generationeel te maken, zodat toekomstige zwarte gemeenschappen er iets aan hebben. Hoe vaak ben ik niet bij Nederlanders over de vloer gekomen die hun huis van hun grootouders hebben geërfd of zo. Dat moeten wij ook nastreven.
‘Een ander punt is: Eat functional. Eet functioneel. Ik vind McDonald’s ook lekker, maar ik eet het hooguit een keer per jaar. Eet gezond, train, zodat we niet op ons 40ste of 50ste met allemaal lichamelijke klachten zitten.’
‘Sylvana Simons. Weet je waar ik haar zou willen zien, nu ze gestopt is met de politiek? In Suriname. Hier in Nederland hebben mensen toch geen respect voor haar. Dan noemen ze haar boos als ze gewoon feiten aan het spitten is. Ze is gewoon te real voor de politiek in Nederland.
‘In Suriname zou ze echt een volksheld kunnen zijn. Een revolutionair. Natuurlijk is het lastig, Suriname kent veel corruptie, maar ze heeft de potentie om er echt grote dingen te doen.’
‘Steve Jobs. Dat is de opperbaas. De meester der meesters. Lamar is een hele goede artiest, hij heeft mij ook enorm geïnspireerd, maar zelfs hij zal Jobs boven zichzelf verkiezen. Jobs is gewoon een genie, een revolutionair. Zijn biografie is het eerste boek dat ik ooit heb gelezen. Daarna heb ik elk interview met hem op YouTube gecheckt. Hij haalt gewoon dingen uit het onrealistische en maakt ze werkelijkheid. Touchscreens bijvoorbeeld, dat was een paar jaar geleden nog een onmogelijk idee.
‘En hij was een vrijdenker. Hij deed aan boeddhisme, taoïsme, hij gebruikte lsd. Ik heb toen ook lsd geslikt. Daarvoor had ik al een keer paddestoelen gebruikt. Toen begon ik het hele systeem te doorzien. Snapte ik opeens waarom ik niet functioneerde in het schoolsysteem. Daarna ben ik meer in mijzelf gaan geloven, begon ik mijzelf te onderwijzen, en merkte ik dat leren eigenlijk heel leuk is.’
‘Ome Anton. Zo noem ik hem een keer in mijn boek. Het is liefkozend bedoeld. In de Bijlmer hebben we het Anton de Komplein met een standbeeld van de man. Mijn vader woonde daar tegenover. Ik zat een keer naast het standbeeld een jointje te roken en dacht: wie is deze guy eigenlijk? Kort daarna was ik bij een neef op bezoek en die had toevallig het boek Wij slaven van Suriname van Anton de Kom in zijn kast staan.
‘Ik ging dat lezen en toen ging er een hele wereld voor mij open. Het was de start van mijn zoektocht naar de geschiedenis van Suriname. Hij was een revolutionair, iemand die het Nederlandse koloniale bewind in Suriname probeerde te ontmantelen en daar een hoge prijs voor heeft betaald. Ze verbanden hem uit Suriname, werd in Nederland in een gekkenhuis vastgezet, en stierf uiteindelijk als verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog in een concentratiekamp.
‘Ik heb die hele geschiedenis van slavernij, kolonialisme, maar ook van zwarte emancipatiebewegingen zoals Black Panthers en zwarte voorvechters als Anton de Kom en Julius Koenders in Smibologie proberen te beschrijven.
‘In juni heeft de Nederlandse regering excuses aangeboden voor wat De Kom is aangedaan. Maar dat kunnen ze niet meer goedmaken. Fuck hun, man. Fuck hun gewoon. Net als hun excuses voor de slavernij. Nederlanders stonden bekend als een van de wreedste slaveneigenaren. En dan moest het zo lang duren voordat de Nederlandse overheid excuses wilde aanbieden? Ik neem dat niet serieus. Mensen zijn gek man, echt waar.’
Soortkill
Geboren 10 september 1993, Amsterdam
2015 Oprichting Smib Worldwide, multi-disciplinair collectief uit de Bijlmer dat zich bezighoudt met een jaarlijks (mini)festival, kleding, literatuur en film
2018 Smibanese Magazine
2019 Smibliotheek en Smibanese University, een ‘niet-geïnstitutionaliseerd instituut’ dat onder meer lezingen verzorgt over Smibologie
2019 Smibanese woordenboek 2.0, in 2020 genomineerd voor de Taalboekenprijs
2023 Smibologie, vol. 1: Each One Teach One
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbeh
Source: Volkskrant