Een deel van de vakbond FNV lijkt een grondige hekel aan zelfstandigen te hebben. Zo zijn in juni nieuwe cao’s in de zorg afgesloten. Daarin is geregeld dat werknemers in vaste dienst boven zzp’ers voorrang krijgen bij de inroostering, zodat het werk in vaste dienst aantrekkelijker wordt. Het argument daarvoor zou zijn dat zzp’ers zo gewild zijn dat zij geen nacht- en weekenddiensten hoeven aan te nemen.
De vraag is of dat überhaupt zo is, of dat dit een narratief is dat wordt opgehangen om deze maatregel erdoorheen te krijgen. Zzp’ers hebben in coronatijd veel van de diensten gedraaid die de vaste werknemers niet wilden draaien. Het applaus was voor alle werkenden in de zorg bedoeld, niet alleen de vaste werknemers.
Over de auteur
Etienne Lemmens is onderzoeker en oud-lid uitvoerende agendacommissie van FNV Zelfstandigen. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het lijkt een overwinning voor de vaste werknemers in de zorg. Het probleem dat ik heb met deze regelingen is dat ze een onterechte en onwenselijke scheiding aanbrengen binnen werkenden in sectoren. Een scheiding die uiteindelijk ook slecht zal uitpakken voor de vaste werknemers zelf.
Waarom kiezen werkenden ervoor om zzp-ondernemer te worden? Afhankelijk van hoe je telt zijn er zo’n 1,5 miljoen zzp’ers in Nederland. Maar je maakt mij niet wijs dat Nederland zoveel ‘echte’ ondernemers telt. Waarom zoveel werkenden dan toch daarvoor kiezen heeft met ‘pushfactoren’ en ‘pullfactoren’ te maken. Respectievelijk zaken die werkenden als werknemer niet meer aantrekkelijk vinden, en zaken die werkenden in het zzp-schap wél aantrekkelijk vinden.
Door CBS zijn in 2023 de redenen onderzocht waarom mensen zzp’ers worden, die hun eigen arbeidskracht verkopen. ‘Ik heb altijd al als zelfstandige willen werken’ komt als vijfde naar voren. Het zzp-schap of ‘ondernemer zijn’ telt niet prominent als pullfactor mee. Wel ‘zelf bepalen hoeveel ik werk’, ‘nieuwe uitdaging’, ‘niet meer voor een baas werken’ en ‘ik kan meer verdienen’. Dat laatste is nog maar de vraag, als zij eerlijk alle kosten zoals pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering mee zouden rekenen.
Als de vakbond nou eens werk zou maken om per sector de push- en pullfactoren in kaart te brengen, en die te problematiseren in de cao-onderhandelingen. Dan zouden best eens minder werkenden voor het zzp-schap kiezen. Maak het werk aantrekkelijker, zorg voor nieuwe uitdagingen voor werknemers, zorg dat werknemers werk en privé beter kunnen combineren, zorg ervoor dat ze hun vakmanschap in het werk kwijt kunnen, enzovoort.
Dan zorg je ervoor dat er weinig pushfactoren richting zzp-schap zijn, en dat als pullfactor voornamelijk het ‘echte ondermemerschap’ overblijft. Dat zijn dan de zzp’ers die er bewust voor kiezen, die investeren in eigen kennisontwikkeling en zich verzekeren voor eigen pensioen en arbeidsongeschiktheid.
Maar er is meer. Waarom ben ik lid van de vakbond FNV als zelfstandige, ondanks het feit dat deze zzp-onvriendelijke cao’s afsluit (en daar ook nog trots op is)? De FNV is aan de kant van de werkenden de grootste cao-boer van Nederland. Aan de cao-tafels worden verdelingsvraagstukken op het gebied van werk en inkomen uitonderhandeld. Ik was als werknemer lid van de FNV, omdat ik ervan uitging dat de vakbond een sociaal en maatschappelijk gezien eerlijke verdeling van de toegevoegde waarde van arbeid nastreeft. Dat wil zeggen, de toegevoegde waarde van alle werkenden die arbeidskracht verkopen.
De onwenselijke scheiding die de vakbond met de regelingen in cao’s in de zorg aanbrengt, zorgt ervoor dat werkenden in sectoren tegen elkaar uit kunnen worden gespeeld. Met onder andere als gevolg dat het aandeel van de koek in een sector voor alle werkenden – werknemers en zzp’ers – de laatste jaren achteruit is gehold.
Zorg er als vakbond voor dat de belangen van álle werkenden worden behartigd aan de cao-tafels, en heb oog voor de push- en pullfactoren die in sectoren spelen. Dan zullen er nog altijd werkenden zijn die voor het zzp-schap kiezen, maar dan op grond van een bewuste keuze voor het ondernemerschap. En niet vanwege het gebrek aan belangenbehartiging door de vakbond.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden