Commentator Jean Nelissen had net vastgesteld dat de Belgische wielrenner Rik van Linden de vijfde etappe in de Tour de France van 1975 op zijn naam zou schrijven. Vervolgens viel hij even stil om zijn conclusie te herzien. ‘Maar het is ... het is Theo Smit die gaat winnen.’
Onafhankelijk van elkaar verzuchten oud-buurman (acteur en presentator) Joost Prinsen en oud-collega Hennie Kuiper 48 jaar later: ‘Ongelooflijk was dat.’ Theo Smit, een anonieme debutant, tartte die dag alle wetten van de massasprint. Normaal gesproken blijft de ene kanshebber zolang mogelijk in het spoor van de ander. Pas op het laatste moment stormen ze schouder aan schouder op de eindstreep af. Maar Theo Smit koos zijn eigen pad naar eeuwig succes.
Tegen Joost Prinsen zei Smit daarover twintig jaar geleden in het tijdschrift De Muur: ‘Merkwaardig hoe honderdzestig man zich gedragen alsof ze één man zijn. Ik dacht: wat zal ik links aanhouden. Dat is om. Ik ga lekker rechtdoor. Jongen, ze zagen me niet eens. De concurrentie niet, de camera niet en Jean Nelissen niet.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Vier dagen later flikten zijn rappe benen het opnieuw. Het peloton zwenkte naar links met favoriet Van Linden in het wiel van Eddy Merckx. ‘En weer ging ik rechtdoor en won vrij makkelijk.’
Theo Smit, die op dat moment dacht dat zijn kostje was gekocht, werd geboren in Amsterdam. Een arbeidersgezin waarin wielrennen geen rol speelde totdat buurman Gerard Wesseling aan de weg begon te timmeren in deze sport. De kleine Theo kreeg een fiets met een racestuur en bleek al snel uitzonderlijk goed in één aspect van het wielrennen: de sprint. Ze noemden hem De Katapult.
Juist toen Nederland zich opmaakte voor het gouden tijdperk werd Smit professional in dienst van Frisol, een handel in olieproducten. Tot zijn eigen verbazing mocht hij meedoen aan de Ronde van Frankrijk. Tot zijn eigen verbazing won hij twee etappes. Zijn kostje leek inderdaad gekocht. Maar dat was het niet.
Terwijl coureurs als Hennie Kuiper de toon zetten in het internationale wielrennen, raakte Theo Smit in de versukkeling. Hij weet het zelf aan een onwillige knie en mentale problemen. Volgens Kuiper was het probleem juist dat Smit al moeite had met een molshoop. ‘Theo kwam de bergen niet over.’
Toch zou Theo Smit zijn reputatie als rassprinter nog eens waar maken in de Ronde van Spanje. Hij won drie etappes, al beweren de statistieken dat het er twee zijn geweest. Eentje werd hem ontnomen omdat hij onreglementair snel zou zijn geweest. Vermoedelijk had de jury nog nooit van De Katapult gehoord.
Smit reed de Vuelta van 1976 niet uit, zoals geen van zijn vijf deelnames aan een grote ronde tot het einde reikten. Maar op het vlakke, in de spreekwoordelijke rondjes om de kerk, bleef Smit tot en met 1989 een geduchte concurrent om het prijzengeld.
In de herfst van zijn carrière pionierde Theo Smit als een van de eerste Europeaanse baanrenners in de Japanse discipline keirin. Het bleek zo’n lucratieve business dat zijn kostje toch nog gekocht was. Buurman Prinsen: ‘Theo had zich voorgenomen een mooi huis bij elkaar te fietsen. Dat is hem gelukt.’
Samen met zijn echtgenote Carla dreef Smit in woonplaats Zwanenburg een winkel in sportprijzen. De naam van die winkel, CTS, was afgeleid van hun beider voornamen en achternaam. In 2019 werd bij Theo Smit kanker geconstateerd. Het onheil leek afgewend, maar keerde in alle hevigheid terug. Hij overleed op 20 juli, drie dagen voor het einde van de Tour 2023.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden