De vraag is doodsimpel. ‘Geloof je dat klimaatverandering wordt veroorzaakt door mensen?’ Woensdagnacht krijgen de deelnemers van het eerste Republikeinse verkiezingsdebat al vroeg een binaire keuze voorgelegd: hand omhoog voor ja, omlaag voor nee. En daar staan ze, acht kandidaten, als aan het podium genageld. Wie durft eerst? Geen hand die beweegt.
‘Wij zijn geen schoolkinderen’, ontploft gouverneur Ron DeSantis. ‘Laten we gewoon debatteren!’
Even lijkt het alsof de moderators, Bret Baier en Martha MacCallum van tv-zender Fox News, daar geen genoegen mee zullen nemen. Maar als DeSantis een vrijwel ongerelateerde monoloog begint over Joe Biden en rampenbestrijding, terwijl andere kandidaten dwars door hem heen praten, geven de twee het op. Antwoord gaan ze toch niet krijgen.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Zo gaat het woensdag steeds opnieuw. Glasheldere stellingen botsen op troebele non-antwoorden, en de presentatoren dringen niet verder aan. Vooral bij DeSantis neemt het ontwijken van stellingname hallucinante vormen aan.
In afwezigheid van oud-president Donald Trump, die dit debat heeft laten schieten (‘De olifant niet in de kamer’, aldus presentator Beier), waren vooraf de ogen gericht op nummer twee DeSantis. Na een vliegende start zakt de gouverneur van Florida afgelopen maanden steeds verder weg in de peilingen. Dit debat zou DeSantis dan eindelijk zijn belofte waarmaken: dat hij de nieuwe Trump is, gespeend van al het drama.
Het wedstrijdje ‘Wie is de Trump van de avond?’ verliest DeSantis tijdens dit debat echter. Die eer gaat naar de 38-jarige ondernemer Vivek Ramaswamy. Glansrijk.
Ramaswamy is het breed lachende middelpunt van dit debat, ogenschijnlijk ontspannen, terwijl hij de ene na de andere extreme uitspraak de zaal in slingert. De noodzaak tot klimaatmaatregelen? ‘Een hoax’, zegt Ramaswamy. ‘Meer mensen sterven door slecht klimaatbeleid dan door klimaatverandering.’ De VS zouden hun steun voor Oekraïne moeten intrekken. De FBI moet worden opgedoekt. Alsof hij een bos rozen aanbiedt aan Trumps achterban, hoorbaar vertegenwoordigd in het publiek.
Dat maakt van Ramaswamy, en niet DeSantis, de boksbal van de overige kandidaten. Vooral voormalig vicepresident Mike Pence en oud-gouverneurs Nikki Haley en Chris Christie hameren op hem in, vooral waar het Oekraïne betreft. ‘Je hebt geen ervaring met buitenlandbeleid’, sneert Haley, ‘en dat straalt er vanaf.’ De voorheen vrijwel onbekende Ramaswamy blijft lachen – met elke aanval groeit zijn statuur.
De kandidaten tonen bar weinig belangstelling voor DeSantis, op dit podium toch echt hun grootste rivaal. De vraag is hoe opgelucht de gouverneur daarover moet zijn. DeSantis komt op deze manier maar weinig aan het woord en, als gevolg, minder in beeld.
Pence en Haley weten zich intussen scherper te onderscheiden. Hij gooit het op zijn ervaring onder Trump en christelijke grondslag, zij als de redelijke stem met relatief genuanceerde ideeën over abortus en geopolitiek. Christie had het moeilijker, net als voormalig gouverneur Asa Hutchinson. Hun voornaamste stokpaardje is het ongezouten aanvallen van Donald Trump – en dat kon tijdens dit debat nou net niet.
De oud-president zelf poogde tijdens dit televisiedebat in afwezigheid zijn eigen, concurrerende mediamoment te creëren. Trump plaatste een vooraf opgenomen interview op X, voorheen Twitter, met de door Fox News ontslagen talkshowhost Tucker Carlson. In 46 minuten bekritiseert hij daarin zijn Republikeinse rivalen, president Joe Biden en zijn op handen zijn arrestatie in Georgia.
In de debatstudio wordt ‘de olifant’ pas laat op de avond wordt echt benoemd. De acht kandidaten krijgen opnieuw een binaire keus voorgeschoteld. ‘Mocht Donald Trump strafrechtelijk worden veroordeeld,’ vragen de presentatoren, ‘zou je hem dan nog steeds steunen als kandidaat namens de partij?’ Hand omhoog voor ja, omlaag voor nee. De handen schieten deze keer de lucht in. Zes vóór, twee tegen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden