Volgens het Russische nieuwsagentschap RIA-Novosti zou het toestel waarin Prigozjin zat, zijn neergestort in de buurt van Valdaj, toen het op weg was van Moskou naar Prigozjins thuisstad Sint-Petersburg. In Valdaj heeft president Poetin een van zijn buitenverblijven. Grey Zone, een Telegram-kanaal dat nauwe banden heeft met Wagner, zei dat het vliegtuigje waarschijnlijk door Russisch luchtdoelgeschut is neergehaald.
Of Prigozjin werkelijk het slachtoffer is geworden van een aanslag, is nog onduidelijk. Maar het staat wel vast dat de baas van het huurlingenleger veel vijanden heeft. Niet alleen in Oekraïne, maar ook in de Russische top.
Eind juni begon Prigozjin met zijn leger een muiterij. Daarmee hoopte hij het Kremlin te dwingen minister van Defensie Sergej Sjojgoe te ontslaan, alsmede Valeli Gerasimov, de stafchef van de Russische strijdkrachten. Volgens Prigozjin hadden de twee een potje gemaakt van de oorlog tegen Oekraïne.
Opvallend was dat Prigozjins troepen vrijwel zonder tegenstand van het Russische leger en de veiligheidstroepen de zuidelijke stad Rostov innamen, om vandaaruit honderden kilometers op te trekken naar Moskou. Uiteindelijk staakte Wagner de gewapende veldtocht na bemiddeling van de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko. Afgesproken werd dat de Wagnerstrijders naar Belarus zouden uitwijken, in ruil voor de belofte dat ze niet voor de muiterij zouden worden vervolgd.
De enthousiaste ontvangst die Prigozjins troepen in Rostov kregen, maar vooral de afwachtende houding van de Russische veiligheidstroepen, waren een blamage voor president Poetin, die al ruim twintig jaar de touwtjes stevig in handen heeft in Rusland.
Na Prigozjins mislukte muiterij verkaste een deel van de huurlingensoldaten inderdaad naar Belarus nadat zij hun wapens hadden ingeleverd, maar Prigozjin zelf dook verrassend genoeg nog regelmatig in Rusland op, onder meer bij de recente top die Poetin in Sint-Petersburg belegde met Afrikaanse leiders. Gespeculeerd werd dat het Kremlin nog gebruik wilde maken van hem wegens de uitgebreide activiteiten van Wagner in verscheidene Afrikaanse landen, waaronder Mali.
Prigozjins wonderlijke carrière begon als kok voor president Poetin. Die gunde hem allerlei lucratieve contracten voor de catering van het leger en scholen. Kennelijk gaf hij Prigozjin later ook toestemming diens privéleger op te richten, dat het Kremlin gebruikte voor militaire missies waaraan Poetin zijn handen niet wilde branden.
Prigozjins leger opereerde onder meer in Syrië aan de kant van de Syrische president Assad, maar ook in Oekraïne waar Wagner meehielp een deel van de Oekraïense provincies Donetsk en Loehansk in te nemen.
Met toestemming van Poetin rekruteerde Prigozjin vorig jaar tienduizenden gevangenen uit de strafkampen voor zijn huurlingenleger. Zij werden gebruikt als kanonnenvoer bij het offensief tegen het Oekraïense stadje Bachmoet, dat Wagner in mei dit jaar na maanden vechten in handen kreeg. Die overwinning leverde Prigozjin veel lof op, ook al kwamen daarbij naar zijn eigen zeggen ruim 20 duizend ex-gevangenen om.
Als het inderdaad klopt dat Prigozjin is omgekomen, is dat goed nieuws voor de Oekraïense regering, maar ook voor de Russische legerleiding die tandenknarsend toezag hoe de omstreden Wagnerchef op handen gedragen werd door Russische militaire bloggers.
Verwacht wordt dat Sjojgoe en Gerasimov van de gelegenheid gebruik zullen maken om het leger te zuiveren van aanhangers van Prigozjin. Opvallend genoeg werd generaal Sergej Soevorikin, met wie de Wagnerbaas nauwe banden onderhield, dinsdag ontslagen als commandant van de Russische luchtmacht.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden