Als je kijkt naar het enorme succes van de vrouwelijke hiphop- en rapartiesten van de afgelopen jaren, en dus naar de status van megasterren als Megan Thee Stallion, Nicki Minaj en Cardi B, zou je haast denken dat de strijd wel zo’n beetje gestreden is. Dat de hiphop eindelijk een eerlijk speelveld is geworden, na moeizame jaren van ongelijkwaardigheid.
Alleen al om dat misverstand uit het hoofd te krijgen is het goed de Netflix-serie Ladies First te kijken, een documentairereeks van regisseur Hannah Beachler over het uitputtende gevecht dat vrouwen al bijna vijftig jaar voeren om voet aan de grond te krijgen in een mannelijke muziekwereld. De misogynie is daar nog altijd niet uit verdwenen.
Over de auteur
Robert van Gijssel is sinds 2012 muziekredacteur bij de Volkskrant, met speciale interesse voor elektronische muziek en dance en de hardere muziekgenres.
De getuigenissen van vrouwen die aan de wieg stonden van de hiphop zijn stuk voor stuk indrukwekkend. Het verhaal van de New Yorkse Lolita Shante Gooden dwingt bijvoorbeeld bewondering af. De rapper schreef in 1984 een track als reactie op het liedje Roxanne, Roxanne van de hiphopcrew U.T.F.O. Dat nummer ging over een meisje genaamd Roxanne dat niet wenste in te gaan op de seksuele avances van de rappers. Lolita Shante Gooden mat zich de artiestennaam Roxanne Shante aan en gaf weerwoord: ‘You’s a sucka motherfucker, you a little bitty prick. You ain’t got shit with your little bitty dick.’
Het nummer Roxanne’s Revenge ging de geschiedenis in als de eerste ‘diss-track’ in de hiphop. Maar de rapper kreeg het daarna zwaar. Mannelijke rappers als KRS One accepteerden haar tekst niet en sloegen hard terug in hun eigen, dit keer vrij humorloze diss-tracks. ‘Shante is only good for steady fucking’, rapte KRS One. En heel New York zong dát nummer mee. Een nummer over een meisje dat net 15 was geworden. ‘Mijn moeder sleepte mij er in die jaren doorheen’, zegt Shante.
De hiphopgeschiedenis zit vol vrouwen en dus vol dit soort verhalen. Alleen hoor je ze zelden. Wie heeft ooit van Roxanne Shante gehoord? Of van MS Melody, Lady B of Sweet Tee? In Ladies First wordt verteld waarom deze namen uit de kronieken zijn verdwenen. De feministische schrijver en journalist Joan Morgan laat zien hoe vrouwelijk succes in de door mannen gedomineerde industrie consequent werd weggezet als ‘toevalstreffer’. De vrouwen konden op die manier nooit onderdeel worden van het weefsel van de hiphopcultuur.
En ze werden belazerd waar ze bij stonden. Veel vrouwen tekenden wurgcontracten waar ze geen cent aan overhielden. Het trio TLC verkocht in de jaren negentig tien miljoen albums. Maar na vijf jaar beulen en onafgebroken optreden waren ze blut, verklaarden ze destijds in een geruchtmakende persconferentie. Het geld verdween in de zakken van managers en de platenmaatschappij. Het stond natuurlijk allemaal weer in de kleine lettertjes.
Dat is in onze tijd wel anders, hoop je dan. Maar helaas. Vorig jaar nog spande Megan Thee Stallion een rechtszaak aan tegen haar label 1501, omdat ook zij nooit een cent uitbetaald had gekregen.
In Ladies First worden mooie lijnen door de geschiedenis getrokken. Het werk van Lil’ Kim, die als pionier vrijuit rapte over vrouwelijke seksualiteit, wordt geplaatst naast hét hiphopmonument van de jaren twintig: het nummer WAP (Wet Ass Pussy) van Megan Thee Stallion en Cardi B. Lil Kim, wier teksten nog beschaafd waren vergeleken met die van veel mannelijke collega’s, had het moeilijk in de jaren negentig. Ze werd weggezet als ‘hyperseksueel’ en zelfs als ‘ranzig’, en moest uitleg geven in ontelbaar veel talkshows van zeer gretige media.
Toen WAP en de bijbehorende clip werden uitgebracht in 2020, overkwam de makers exact hetzelfde. Tot in de hoogste politieke kringen werd het zeer expliciete nummer besproken – zover hadden mannelijke expliciete teksten het nooit geschopt. En zelfs collega-rapper Snoop Dogg vond het nodig een moralistisch praatje te houden. ‘Vrouwen moeten sommige dingen gewoon voor zichzelf houden’, zei de rapper, zelf mede bekend van het nummer Wet uit 2010: ‘Tell me baby, are you wet? Drip, drip, drip, drip for me, mami.’
De serie krijgt een grimmige lading als agressie en seksueel geweld tegen vrouwen wordt besproken. De ernstige aanklachten aan het adres van Def Jam-labelbaas Russell Simmons blijven onderbelicht – misschien dachten de makers dat deze #MeToo-affaire afdoende was behandeld in de HBO-documentaire On the Record uit 2020. Maar de zaak Megan Thee Stallion, die in 2020 werd beschoten door de rapper Tory Lanez, krijgt volop aandacht. Megan Thee Stallion kreeg kogelscherven in beide voeten na een schietpartij in een auto. Zij klaagde de rapper aan maar kreeg daarna een storm van onlinehaat over zich heen, ook uit de hiphopgemeenschap. Zij zou liegen, zich aanstellen en een verrader zijn.
Twee weken geleden werd Tory Lanez veroordeeld tot tien jaar cel. Maar nog altijd roepen fans op hem onmiddellijk vrij te laten, omdat niet Megan Thee Stallion maar hij het echte slachtoffer is. Ook in de hiphop is nog een lange weg te gaan.
Ladies First: A Story of Women in Hip-Hop, van regisseur Hannah Beachler, te zien op Netflix. Vier afleveringen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden