Martin Lambregts brengt aan het licht dat in de krant met een lantaarntje moet worden gezocht naar het Rijnlands model. Zelf had ik er nog niet eerder over gehoord, wat blijkbaar niet zo gek is. Nu ik erover lees ben ik helemaal om. Dit lijkt mij dé manier om bedrijven en de maatschappij in te richten, en daarmee verharding en polarisatie tegen te gaan. ‘Boze burgers’ zijn immers vaak vooral boos omdat ze zich niet gehoord en gewaardeerd voelen. Door hen als ‘voorste linie’ te waarderen zou dit opgelost kunnen worden.
Daarom wil ik graag bijdragen aan het verzoek van Lambregts, en ook in de ‘ingezonden brieven’ een lichtje schijnen op het Rijnlands model.
Nick van Silfhout, Scheveningen
Terecht schrijft Martin Lambregts in zijn column dat de Volkskrant te weinig aandacht geeft aan het Rijnlandse (Europese) model. Het bijzondere daarbij is dat veel bedrijven, vooral het midden- en kleinbedrijf weer terug zijn bij een Rijnlandse benadering, terwijl de overheden nog volop bezig zijn met het implementeren van het Angelsaksische (Amerikaanse) model. Je hoort ambtenaren, bestuurders en ook politici in toenemende mate begrippen uiten als core business, human resources management, business cases en performance indicators, een trend die haaks staat op de noodzaak vraagstukken in samenhang te bekijken. Samen werken mondt al gauw uit in samen vergaderen.
Overheden roepen burgers op te participeren, maar veel lokale initiatieven stranden in staatssteunbeperkingen en aanbestedingsverplichtingen. Als overheden hun eigen beleidsopgaven serieus nemen, schakelen ze als de wiedeweerga over naar een Rijnlandse benadering, resulterend in een overheidscultuur van vertrouwen en vakmanschap in plaats van wantrouwen en positiespel. Dat kan!
Een mooi journalistiek perspectief in aanloop naar 22 november, vermoed ik.
Govert Geldof, Tzum
Martin Lambregts signaleert de dominantie van het managementdenken en de impact ervan op werk, democratie en vrijheid. Zijn analyse is ons als humanistische vereniging van vrijwilligers uit het hart gegrepen. De ‘mode’ van het eenzijdig denken in efficiëntie is het afgelopen decennium in onze gesprekken met gemeenten geslopen. Kosten-batenanalyses voeren daarin de boventoon, de mens is ondergeschikt. En laten geld en efficiëntie nu precies niet de redenen zijn waarom vrijwilligers zich inzetten voor hun medemens.
Onze gemeenten zouden daarom het Rijnlands model liever gisteren dan vandaag moeten omarmen. Misschien zijn gemeentelijke uitgaven op papier dan wat moeilijker te verdedigen. Maar we krijgen er een stuk prettiger samenleving voor terug: een samenleving waarin meer mensen mee kunnen doen en minder mensen buiten de boot vallen.
Laten we samen het roer omgooien en kiezen voor een mensgerichte aanpak, vol mogelijkheden voor iedereen. De weg naar een harmonieuze toekomst begint met het loslaten van managementdenken.
Jerzy Soetekouw, directeur Vereniging Humanitas, Almere
Martin Lambregts heeft beslist een punt als hij stelt dat je met een lampje moet zoeken naar het Rijnlandse ontwikkelingsmodel - een consensusmodel waarbij niet alleen aandeelhouderswaarde geldt, maar ook andere belanghebbenden worden meegenomen in de besluitvorming en de overheid een flinke vinger in de pap heeft. Helaas ondersteunt hij zijn betoog met een ongelukkig voorbeeld: de waterkwaliteit in de Rijn. Lambregts beweert dat de Rijn stukken schoner is geworden door onder meer het Rijnlands bestuursmodel. Maar hij vergeet dat de Rijn in de jaren zeventig, het hoogtepunt van het naoorlogse Rijnlandmodel, zo vol chemicaliën zat dat men grapte dat je er fotorolletjes in kon ontwikkelen.
Pas in de jaren tachtig, de tijd van Margaret Thatcher en Ronald Reagan, werd actie ondernomen - na de ophef rond een incident met landbouwchemicaliën bij de Sandozfabriek in Zwitserland in 1986. Het daarop gesloten Rijnverdrag leidde tot maatregelen om de zalm weer in de Rijn te laten zwemmen, een indicator van goede waterkwaliteit. Sindsdien is de Rijn, ondanks het verfoeide neoliberalisme van de laatste decennia, enorm opgeknapt. Het duurde even, maar de zalm keerde terug, en ook mensen kunnen nu meestal zonder gevaar lekker zwemmen in het Rijnwater.
Ik vrees dat het Rijnlandmodel of het neoliberalisme minder met die ontwikkeling te maken hebben gehad dan de voortdurende lobby en actie van de milieubeweging die effectiever tegen de bovenstroomse vervuilers bleken te procederen dan de Nederlandse overheid.
Nog steeds laat de kwaliteit van de Nederlandse wateren te wensen over. Nu in Nederland de scherpe kantjes van het marktliberalisme af lijken te zijn geslepen en sociaal-conservatieven als Pieter Omtzigt en BBB in de lift zitten, zou het meer overheidsgestuurde Rijnlandmodel, wie weet, zomaar een opleving tegemoet kunnen zien. Het valt echter nog te bezien of daarmee ook de kwaliteit van de Nederlandse wateren sneller op Europees peil wordt gebracht.
Jeroen Warner, Deventer
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden