Mensen kunnen emoties ervaren bij kunstwerken die door een computer zijn gemaakt, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Wenen. Zelfs als proefpersonen weten dat kunst niet door een mens is gemaakt, maakt het emoties bij hen los.
Dat mensen positief kunnen reageren op een door een computer gemaakt kunstwerk, hebben ze ook bij het Mauritshuis ondervonden. Het Haagse museum vertoonde enkele maanden geleden in het kader van een project een AI-versie van het bekende kunstwerk Meisje met de parel. Het werk werd ingezonden door de Duitser Julian van Dieken.
"Niet iedereen vond het mooi, maar dat geldt voor elk kunstwerk", vertelt Boris de Munnick, woordvoerder van het Mauritshuis, aan NU.nl. De meeste bezoekers hadden volgens De Munnick niet door dat het kunstwerk door een computer was gemaakt.
"Op het bijschrift stond niet dat het om AI ging. Dat gegeven hebben we niet bewust weggelaten, het was voor ons niet van belang dat het door een computer gemaakt was. We hebben een selectie gemaakt op basis van wat we mooi vonden", zegt De Munnick.
Op sociale media was niet iedereen positief: mensen reageerden afkeurend op de keuze voor een AI-kunstwerk in het Mauritshuis. "Het is een machine en machines raken niet geïnspireerd. Die bouwen iets op basis van plaatjes die erin worden gestopt. Zo jammer dit", is te lezen onder een bericht van het museum op Instagram.
"Dat uitgerekend een museum de schandelijke beslissing neemt om een door AI gegenereerde afbeelding tentoon te stellen", schrijft een ander. "Gebruik geen AI-kunst. Het is een aanfluiting voor echte kunst en alles waar uw museum voor staat."
Kunstpsycholoog Ralf Cox begrijpt dat mensen negatieve gevoelens hebben bij het AI-kunstwerk. "Kunst roept altijd emoties op. Dat kan vreugde zijn, maar ook gevoelens van verdriet of boosheid", zegt Cox. "Ik denk dat het bij de AI-versie van Meisje met de parel vooral 'koudwatervrees' is. AI-kunst is nieuw en alles wat nieuw is, kan beangstigend zijn."
"De reacties op het kunstwerk tonen aan dat ook kunst gemaakt door een computer emoties oproept", stelt de kunstpsycholoog. "Een kunstwerk dat door een mens is gemaakt, kan vanwege het verhaal achter het werk of de kunstenaar emoties oproepen. Zo kun je verdriet ervaren als je naar een kunstwerk kijkt van een kunstenaar die een moeilijk leven heeft gehad. Maar ook een AI-kunstwerk kan iets met ons doen. Het kan emoties teweegbrengen, wanneer het je doet denken aan iemand of aan een bepaalde herinnering."
Eén ding lijkt zeker: AI-kunst wordt steeds meer een onderdeel van onze wereld. Dat zegt ook Constant Brinkman, medeoprichter van Dead End Gallery in Amsterdam. Het is de eerste galerie ter wereld die alleen AI-kunst vertoont. "De geest is uit de fles en AI gaat niet meer weg", stelt Brinkman. "Ik denk dat binnen twee jaar in elk museum AI-kunst hangt."
Dat sommige makers van vlees en bloed zich bedreigd voelen door de komst van AI, noemt de galeriehouder kortzichtig. "Toen het fototoestel werd geïntroduceerd, voelden portretschilders zich ook bedreigd. Fotografen waren op hun beurt niet blij met de komst van Photoshop, omdat iedereen daarmee een goede foto kan maken. Maar vrijwel elke fotograaf gebruikt het nu", zegt Brinkman.
"Je moet AI zien als een gereedschap dat we kunnen gebruiken om nieuwe dingen te ontdekken en creëren. Zo zien we bijvoorbeeld nieuwe schilderstijlen ontstaan dankzij AI."
Kunnen we wel van kunst spreken als iets door een computer is gemaakt? "Elk kind kan tekenen, maar niet elk kind is een Picasso", zegt Brinkman. "Zo is het ook met AI-kunst. Er is veel werk dat je echt geen kunst mag noemen."
"Kunst moet creatief en authentiek zijn. Bij AI-kunst lijken die aspecten te ontbreken", zegt psycholoog Cox. "Maar kijk eens naar het werk van Piet Mondriaan of Jackson Pollock. Daarvan zeggen ook veel mensen dat het geen kunst is. De vraag 'wat is kunst?' blijft altijd een discussie."
Bezoekers van het Mauritshuis zullen in ieder geval niet snel opnieuw AI-kunst tegen het lijf lopen, zegt De Munnick. "We volgen de ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie met interesse, maar voor ons was het project een eenmalig uitstapje. Ons museum is bedoeld voor kunst uit de zeventiende en achttiende eeuw, dus wij verzamelen geen AI-kunst."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen