‘Bij PvdA en GroenLinks kunnen we ontzettend goed gelijk hebben. We zijn wat minder goed in gelijk krijgen. Daar heb je macht voor nodig.’ Met die boodschap maakte Timmermans dinsdag de rood-groene achterbannen duidelijk waar het de komende verkiezingen om draait. Een ander klimaatbeleid, een eerlijk armoedebeleid, een nieuwe bestuurscultuur; dat kun je alleen bereiken als je aan de knoppen zit.
Eerder op de dag werd bekend dat Timmermans de aangewezen man is om ervoor te zorgen dat links na dertien jaar Rutte, en voor het eerst sinds 2002, de premier zal leveren: 92 procent van de leden koos de afzwaaiend Eurocommissaris officieel als lijsttrekker.
Op de hippe evenementenlocatie van de oude sigarettenfabriek Caballero in Den Haag nam Timmermans het lange applaus dankbaar en met enige zelfspot in ontvangst. ‘U weet dat mijn enorme ego nu een stratosferische omvang krijgt.’ De bijeenkomst, met Attje Kuiken (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) op de eerste rij, bood Timmermans de kans zich als de volgende minister-president te presenteren. Hij kent de geopolitieke arena en weet hoe Nederland zich moet opstellen tegenover Poetin. Timmermans was minister van Buitenlandse Zaken toen de MH17 uit de lucht werd geschoten. ‘Ik heb Poetin nooit vertrouwd. Hij mag deze oorlog niet winnen.’
De bijeenkomst diende ook als podium voor Timmermans, die in zijn Brusselse jaren wat minder zichtbaar was in Nederland, om zich voor te stellen aan de wat jongere GroenLinks-achterban.
In de door de twee partijen geregisseerde vragenronde kon Timmermans zich van zijn progressiefste kant laten zien, verwijzend naar de verworvenheden uit zijn tijd als beginnend Kamerlid. ‘Als je kijkt wat we toen met elkaar gepresteerd hebben. Het homohuwelijk, de humane manier waarop we euthanasie zijn gaan benaderen, zie eens hoeveel navolging van andere landen we hebben gekregen in de jaren daarna. Zo’n Nederland wil ik weer zijn. Een land waar het buitenland met bewondering naar kijkt. Kijk, daar laten ze niemand door het ijs zakken.’
En als het aan Timmermans ligt, rolt hij in Nederland op net zo’n ambitieuze wijze het klimaatbeleid uit als hij als Eurocommissaris met zijn Green Deal deed. ‘De uitdaging is gigantisch, maar we kunnen het aan. Laat niemand je vertellen dat we het niet kunnen oplossen.’
Zo tekenden zich dinsdagavond de contouren af van het verhaal waarmee verenigd links de verkiezingscampagne wil ingaan. Aan het gezamenlijke verkiezingsprogramma wordt nog gewerkt, maar wat Timmermans betreft krijgt het herstel van vertrouwen in de overheid de hoogste prioriteit. ‘De vorige coalitie dacht problemen te kunnen oplossen door heel veel geld uit te geven.’ Maar volgens Timmermans zitten de problemen in de manier waarop de overheid werkt, in de structuren. Dat aanpakken, kost tijd. ‘Ik heb in Brussel geleerd: bij structurele veranderingen moet je in decennia durven denken.’
Andere speerpunten, die volgens Timmermans wel in één kabinetsperiode kunnen worden aangepakt, zijn de vermogensongelijkheid en armoedebestrijding. ‘In Nederland hoeft geen kind honger te lijden. Dat moeten we in vier jaar wel kunnen bereiken.’
Waar de nieuwe leider door de partijgenoten niet op bevraagd werd, was het migratiestandpunt. De PvdA staat als bedenker van de Turkijedeal pragmatischer in het asieldebat dan de idealistische GroenLinks-achterban. Na afloop van de bijeenkomst zei Timmermans tegen de Volkskrant dat Nederland behoefte heeft aan een duidelijk asielbeleid. ‘Waar we zorgen dat mensen die geen recht hebben op asiel teruggaan naar hun land van herkomst. Dat betekent dat we heel duidelijk optreden tegen mensen die geen recht hebben op asiel, maar wel voor veel overlast zorgen.’ Ook moet de discussie zich niet enkel toespitsen op de relatief kleine groep asielzoekers. ‘Arbeidsmigratie is vele, vele, vele malen groter en levert vaak veel grotere problemen op in de samenleving dan asielzoekers. Ik loop niet weg voor een streng asielbeleid.’ De vraag of Timmermans voorstander is van migratiedeals, werd door zijn woordvoerder afgekapt.
Hoe de nieuwe linkse beweging tegen migratie aankijkt, zal in de komende verkiezingscampagne duidelijk worden. Voor Timmermans staat nu eerst een verkiezingscampagne voor de deur die als het aan hem ligt weer moet gaan over wie de beste ideeën voor Nederland heeft. ‘In een democratie als de onze moet je leren om heel goed met elkaar van mening te verschillen. Door de polarisatie zijn we dat vermogen kwijtgeraakt. Laat deze campagne een nette campagne zijn.’
Wat Timmermans betreft zoeken PvdA en GroenLinks de komende maanden de verbinding met gelijkgestemde partijen. ‘Het zou toch gek zijn als we met de Partij voor de Dieren niet zouden kunnen samenwerken? Maar ook de SP: je kunt de verschillen wel uitvergroten, maar die verbleken toch bij de verschillen met rechts?’
Op een vraag van een lid uit de zaal hoe Timmermans naar Pieter Omtzigt en zijn nieuwe partij kijkt, ziet Timmermans ook kansen. Met onderwerpen als bestaanszekerheid en de nieuwe bestuurscultuur zitten de twee lijsttrekkers dicht bij elkaar. ‘We moeten Pieter de tijd geven eerst een verkiezingsprogramma op te stellen. We zullen daarna kijken waar we kunnen samenwerken.’
Na zijn officiële verkiezing tot lijsttrekker heeft hij dinsdag ook ontslag genomen als Eurocommissaris. Timmermans ontvangt de komende tijd wachtgeld uit Brussel. Die regeling zet hij stop op het moment dat hij weer een inkomen heeft – als Kamerlid of als premier. ‘Daar is de regeling ook voor bedoeld.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden