Het document is een conceptovereenkomst tussen de Amerikaanse overheid en ByteDance, het Chinese moederbedrijf van TikTok. Het biedt een inkijkje in onderhandelingen die al jaren lopen en laat zien dat het Witte Huis ingrijpende controle eist over de Amerikaanse tak van de app. Als de afspraken uit de conceptovereenkomst daadwerkelijk van kracht worden, krijgen de VS onder meer vetorecht bij de aanstelling van leidinggevenden op het gebied van dataveiligheid, het recht om veranderingen aan de servicevoorwaarden tegen te houden en de mogelijkheid om de app tijdelijk plat te leggen, schrijft zakenblad Forbes, dat de gelekte tekst in handen heeft.
‘Deze eisen gaan ver’, zegt Frederik Zuiderveen Borgesius, hoogleraar ict en recht aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Deze regels zouden kunnen leiden tot een soort censuur.’ De Volkskrant heeft de documenten niet zelf ingezien, maar de verwoording van Forbes impliceert dat de Amerikaanse overheid uit is proactieve controle op het functioneren van de app. ‘De EU kan pas in het geweer komen tegen servicevoorwaarden als deze in conflict zijn met bestaande wetgeving. De VS willen meer: veranderingen in de servicevoorwaarden kunnen blokkeren nog voordat deze in werking treden.’
De Amerikanen uiten al jaren kritiek op TikTok, omdat ze vrezen dat ByteDance gegevens van gebruikers verzamelt en onder druk van Beijing doorspeelt aan de Chinese inlichtingendienst. Die angst is niet ongegrond: in 2022 bleek dat ByteDance locaties en IP-adressen van journalisten verzamelde via TikTok. Kort daarna verboden de VS, Canada en de EU hun ambtenaren de app te gebruiken en werd TikTok in de Amerikaanse staat Montana compleet in de ban gedaan. Volgens de gelekte conceptovereenkomst, uit de zomer van 2022, lijkt ByteDance bereid te zijn tot stevige concessies om niet helemaal te worden verboden in de VS.
Over de auteur
Frank Rensen is wetenschapsjournalist en schrijft voor de Volkskrant over technologie. Hij studeerde sterrenkunde in Leiden.
De beoogde maatregelen zijn volgens Zuiderveen Borgesius ‘een tikje schijnheilig’. De Amerikaanse overheid heeft nu voor het eerst te maken met een omstreden buitenlands digitaal platform, terwijl de rest van de wereld al jarenlang vergelijkbare problemen heeft met Amerikaanse diensten als Google en Facebook. ‘Die platforms zijn maar licht gereguleerd, omdat strenge regels de vrijheid van meningsuiting zouden schaden. Maar nu het over een niet-Amerikaans bedrijf gaat, is die insteek opeens niet meer van toepassing.’
Naast de hiervoor genoemde drie maatregelen stellen de VS nog twee eisen aan TikTok: ze willen de verzamelde gebruikersdata en het beleid van het Amerikaanse TikTok zonder aankondiging kunnen inzien, en TikTok kunnen dwingen een derde partij te betalen voor een onafhankelijk onderzoek naar de veiligheid van het platform. ‘Dat is opmerkelijk’, zegt Pieter Wolters, universitair hoofddocent burgerlijk recht aan de Radboud Universiteit: ‘Deze maatregelen zijn standaard in de EU sinds de AVG (de Europese privacywetgeving, red.) en de nieuwe Digital Services Act.’
De Amerikaanse wetgeving kent echter geen equivalent van de AVG of de Digital Services Act, die de privacy en de inhoudsmoderatie van online-platforms in algemene zin reguleren, zegt Wolters. Het dichtstbij komt regulering door de Federal Trade Commission, die bedrijven kan aanklagen als ze bepaalde diensten of goederen beloven maar niet leveren. ‘Dit benadert privacy vanuit het consumentenrecht’, zegt Zuiderveen Borgesius. ‘Maar bedrijven kunnen het vrij makkelijk omzeilen door gewoon minder te beloven.’
Het is nog niet duidelijk of TikTok de maatregelen uit het conceptvoorstel daadwerkelijk heeft geaccepteerd of gaat accepteren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden