Hij viel al op tijdens de Thaise verkiezingscampagne het afgelopen jaar: de 1,92 meter lange Chinees-Thaise zakenman Srettha Thavisin (61) torende letterlijk boven alle andere kandidaten uit. Wel liep hij altijd een stapje achter de gedoodverfde premierskandidaat van zijn partij aan, de dochter van de populaire oud-premier Thaksin Shinawatra. Maar dinsdag stemde het Thaise parlement en de senaat – na drie maanden van politieke chaos – in met de benoeming van politieke nieuwkomer Srettha tot leider van het Zuidoost-Aziatische land.
Dat roept de vragen op: wie is de 61-jarige Srettha Thavisin en wat betekent zijn benoeming voor de 72 miljoen Thai?
Die vraag is lastig te beantwoorden, gegeven de schimmige machinaties en byzantijnse politieke wendingen die de Thaise politiek kenmerken. Voorafgaand aan de verkiezingen in mei verzekerde Srettha nog resoluut dat hij nooit en te nimmer zou samenwerken met de Thaise regeringspartijen van oud-generaals die in 2006 de macht grepen in een militaire coup. ‘Het idee om met hen in een kabinet te zitten’, schamperde hij tegen radiozender Voice of America. ‘Ik zie het mezelf niet doen.’ Maandag legde Srettha bedeesd uit dat hij toch geen keus heeft. ‘Na een politieke patstelling van drie maanden is het nodig om te vergeten wat eerder is gezegd.’
Over de auteur
Noël van Bemmel is correspondent Zuidoost-Azië voor de Volkskrant. Hij woont in Denpasar, Indonesië. Eerder schreef hij over Amsterdam, reizen en defensie.
Het is een zeldzaam staaltje politiek opportunisme. Srettha gaat regeren met een coalitie van tien andere politieke partijen, inclusief zijn voormalige militaire rivalen. Anders gezegd: de roodhemden (aanhangers van de populistische Thaksin, zoals Srettha) gaan opeens samenwerken met de geelhemden (aanhangers van de militaire, zakelijke en monarchistische elite). Beide groepen stonden afgelopen decennium regelmatig tegenover elkaar in massale en bloedige demonstraties die heel Thailand platlegden. Veel Thai kunnen deze week dan ook hun oren niet geloven en vragen zich af waar ze ooit zo hard voor gevochten hebben.
Eén partij ontbreekt nadrukkelijk in de regering: die van Pita Limjaroenrat, de overtuigende winnaar van de parlementsverkiezingen, met zijn hervormingsgezinde partij Move Forward. De charismatische vernieuwer won de meeste zetels met een progressief programma dat door studenten en een stedelijke middenklasse werd omarmd. Pita riep zichzelf meteen uit tot premier, maar hij werd even later met partij en al aan de kant geschoven door een gevestigde orde die hem niet accepteerde (dat kan in Thailand dankzij 500 senatoren die door de junta zijn benoemd en meebeslissen over de premier).
Voor de verkiezingen beloofde een zelfverzekerde Srettha op zakenzender Bloomberg dat hij de economie flink zal stimuleren. ‘Thailand bevindt zich in een kansrijke positie, maar toch blijft onze economische groei achter bij die van buurlanden als Vietnam, Indonesië en de Filipijnen.’ Zijn Pheu Thai-partij beloofde toen onder meer bijna een verdubbeling van het minimumloon, hogere landbouwprijzen, een ruimer zorgpakket en een eenmalige uitkering van 300 euro (uit te geven binnen vier kilometer van je woonadres). Plus: meer rechten voor lhtbi’ers, afschaffing van de gehate militaire dienst en herstel van burgerrechten in de grondwet. Mede om de uittocht van hoogopgeleide Thai naar het buitenland te remmen, voegde Srettha daaraan toe. Welk deel van deze plannen de coalitieonderhandelingen heeft overleefd, werd dinsdag niet duidelijk.
Srettha Thavisin, bijgenaamd Nid (‘kleintje’), werd in Bangkok geboren als enig kind van een legerofficier. Hij studeerde civiele techniek aan de conservatieve Chulalongkorn Universiteit en bedrijfseconomie in de VS. Hij begon in 1984 als assistent-manager bij Procter & Gamble Thailand en stapte vier jaar later over naar het vastgoedbedrijf van zijn moeders familie. Dat groeit onder zijn leiding uit tot een van de grootste projectontwikkelaars van het land. Zijn bedrijf Sansiri zet honderden luxe winkelcentra, hotels en wooncomplexen neer in Thailand. Bestuursvoorzitter Srettha neemt ook politiek stelling, wat ongewoon is in Thailand. Hij spreekt zich uit voor Thaksin en laat zich fotograferen in een rood T-shirt. Daarnaast prijst Unicef zijn bedrijf voor het financieren van extra training voor kansarme kinderen. Liverpoolfan Srettha zet ook een voetbalacademie voor jong talent op.
Met politiek heeft Srettha weinig ervaring. Nooit zat hij in het parlement of vervulde een publieke functie. Als vertrouweling van de Thaksin-familie werd de zakenman vorig jaar gevraagd de onervaren Paetongtarn Shinawatra, dochter van oud-premier Thaksin, te adviseren tijdens haar campagne. De Pheu Thai partij moet onder de indruk zijn geweest, want Srettha werd als snel naar voren geschoven als mede-premierskandidaat (in Thailand wijzen partijen drie lijsttrekkers aan). Na de verloren verkiezingen, ergens tijdens de onderhandelingen met hun voormalige politieke vijanden, moet Srettha boven zijn komen drijven als de kandidaat die wel acceptabel is voor de gevestigde orde in Bangkok. In ieder geval als een minder grote bedreiging wordt gezien als de charismatische hervormer Pita Limjaroenrat.
De komenden maanden zal blijken in hoeverre Srettha de ruimte krijgt om de Thaise economie te stimuleren en sociale hervormingen door te voeren. En of de miljoenen jonge Thai die voor hervormingen stemden, die genoeg hadden van het militaire establishment, met dat beleid genoegen nemen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden