In Almere helpen speurhonden bij de zoektocht naar lekkages in de stadsverwarming. Energiebedrijf Vattenfall wil met dit experiment uitzoeken of de dieren daar beter in zijn dan elektronische speurneuzen. ‘Het is geen drugshond, toch?’
Direct wanneer Nadia Esplugas Muñoz de deur van haar witte busje opent, klinkt getrappel en geblaf. ‘Ja jongen’, zegt ze tegen speurhond Tucker, ‘je mag mee!’ Ze gespt de donkerbruine cockerspaniël aan een vijf meter lange lijn, waarna het dier op straat springt en de vacht eens lekker uitschudt. Tucker is klaar om de Filmwijk in Almere uit te kammen.
Allereerst leidt Esplugas Muñoz de hond naar een bakstenen huisje met een blauwe deur: het verdeelstation van de stadsverwarming. Hier komt onder hoge druk heet water binnen, waarmee het water wordt verwarmd dat via kleinere leidingen naar de woningen in de wijk stroomt.
Over de auteur
Rik Kuiper is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland. Hij maakt graag grote reportages en reconstructies, zoals Liefdesbrieven van een kampbeul.
Ergens in die leidingen bevindt zich momenteel een lek, constateerde energiebedrijf Vattenfall onlangs. Het is aan Esplugas Muñoz van speurhondenbedrijf Scent imprint for dogs om dat te lokaliseren. Van het verdeelstation loopt ze naar de Caprastraat, waar Tucker heen en weer schiet over de stoep, de neus aan de grond. Af en toe wijst de begeleider plekken aan waar de hond ook nog even moet ruiken. Dat doet Tucker trouw.
Vattenfall werkt nu drie jaar met speurhonden. Het is een proefproject; eind dit jaar moet duidelijk worden of lekkages op deze manier sneller en goedkoper kunnen worden opgespoord dan met andere methoden.
Het is voor het eerst dat dit bij een netwerk van stadsverwarming gebeurt. Bij andere nutsvoorzieningen worden honden al veel langer gebruikt. Zo beschikte het Utrechtse gasbedrijf halverwege de jaren vijftig over gashond Kees. Het Algemeen Handelsblad schreef in 1961 dat de hond twee uur nodig had om een lek in een duizend meter lange buis te vinden, iets waar mensen veertig uur over deden. Ook nu nog zoeken honden naar lekkages in gas- en olieleidingen.
Enexis Netbeheer zet al circa tien jaar honden in om kortsluiting in het elektriciteitsnetwerk op te sporen, vooral in het zuiden van Nederland. ‘We gaan bijna dagelijks op pad’, zegt hondenbegeleider Veronique Guit van K9 Scent Tracing Education & Services, naar eigen zeggen het enige bedrijf in Europa dat honden inzet bij stroomstoringen. ‘De honden zoeken een samenstel van meerdere geuren. Welke dat zijn? Dat mag ik niet zeggen.’
Nadat hij las over die kortsluitingshond, kwam technisch specialist Mark Spithorst van Vattenfall op het idee speurhonden ook in te zetten bij de stadsverwarming. Daar kampen ze namelijk geregeld met grotere en kleinere lekkages.
Aanvankelijk werden verschillende honden getraind om verschillende lekkages op te sporen. De ene hond herkende ‘inlatende lekkages’. Daarbij dringt grondwater door tot de isolerende mantel rondom de warmwaterbuizen. Dit water draagt de geur van purschuim.
Andere honden leerden ‘uitlatende lekkages’ te vinden, die ze herkenden aan de specifieke geur van het gedemineraliseerde water in de stadsverwarming. ‘Omdat het zo lang in de leidingen zit, krijgt het een bepaalde geur’, zegt Spithorst. Inmiddels werken ze met honden die beide geuren herkennen.
Of ze ook na de proefperiode van drie jaar doorgaan met de honden, durft Spithorst nog niet te zeggen. Het voordeel van de honden is dat ze snel inzetbaar zijn. Sneller in ieder geval dan de ‘elektronische neuzen’, apparaten die een geur detecteren die in het warmtenet wordt geïnjecteerd. ‘Die moet een week rondstromen, voordat we die met een kastje kunnen detecteren’, zegt Spithorst.
Werken met honden kost ook veel tijd. De begeleiders moeten de ligging van de buizen weten en de signalen van de honden goed herkennen. Ook laat de nauwkeurigheid van de dieren soms te wensen over. ‘Als er al langer een lekkage is, kan het water zich over een groter gebied verspreid hebben’, zegt Spithorst. ‘Er ontstaat een vlek van een paar meter breed. De hond slaat dan vaak aan op de grens van die vlek, omdat daar de geur verandert. Maar dat wil niet zeggen dat de lekkage daar ook precies zit.’
In Almere is Nadia Esplugas Muñoz bij het Ed van der Elskenhof gearriveerd, een ruim opgezet woonerf met vrijstaande huizen. Ze heeft Tucker inmiddels omgewisseld voor zijn broer Trevor, die iets rustiger is. Rond een bouwcontainer begint het dier wat onrustig te worden. ‘Ik merk dat hij blijft hangen’, zegt Esplugas Muñoz, die de hond de tijd en de ruimte geeft om zijn gang te gaan. ‘Kijk, hij gaat weer terug. Ik hoor ook dat hij sneller snuffelt. En ik zie dat hij af en toe met zijn kop draait. Dat betekent dat hij iets op het spoor is.’
Op dat moment komt ook een bewoner poolshoogte nemen. ‘Het is geen drugshond, toch?’ grapt hij.
Trevor scharrelt ondertussen rond de container. Dan blijft hij plotseling staan, waarbij hij zijn baasje verwachtingsvol aankijkt. Esplugas Muñoz geeft Trevor nog geen beloning. Voordat ze de locatie doorgeeft aan Vattenfall, dat er dan gaat graven, wil ze dat de hond dezelfde plek voor de zekerheid nog eens aanwijst. Vaak doet ze ook nog een controle met een andere hond.
Ze roept Trevor bij zich en laat hem daarna opnieuw snuffelen in deze hoek van het woonerf. En ja hoor, de hond kiest dezelfde locatie. Nu gooit Esplugas Muñoz hem een balletje toe, waar hij vrolijk op begint te kauwen. Zijn taak is volbracht.
Source: Volkskrant