Je wilt gaan samenwonen met vrienden. Fijn, want of het nu met een hartsvriendin of met een hele vriendengroep is, een huis kopen met meerdere mensen – en meer geld – kan je kansen op de woningmarkt vergroten.
Er is alleen een klein probleem. Waar samen een huis kopen vrij gebruikelijk is met een partner, geldt dat (nog) niet voor het kopen met vrienden. ‘Het komt zeker voorbij’, vertelt hypotheekadviseur Boudewijn de Jong van De Hypotheker, die al meerdere bevriende stellen adviseerde. ‘Maar dat zijn wel uitzonderingen.’
Eenzelfde geluid klinkt bij makelaar Chris van Zantwijk, vicevoorzitter van NVM Wonen. ‘Onlangs heb ik twee oudere vriendinnen geholpen bij de zoektocht naar een woning.’ De missie slaagde, maar alle extra zaken die daarbij aan de orde kwamen, bevestigden wat Van Zantwijk allang wist. ‘Het kopen van een huis met vrienden? Daar is onze samenleving niet op ingericht.’
Wie het woningdelen overweegt, kan zich dus opmaken voor wat extra hindernissen. Te beginnen met de zoektocht naar een geschikt huis. Waar je met je partner of kinderen (waarschijnlijk) zoekt naar een woning met één gedeelde keuken en woonkamer, kan dat bij vrienden anders zijn. Het is dan ook goed om vooraf te bedenken wat bij jullie past: echt samenwonen of een woning met aparte leefruimtes? De Jong: ‘En in dat laatste geval is het aanbod natuurlijk veel kleiner.’
Gelukkig is het mogelijk om een bestaande woning te splitsen in afzonderlijke woningen. Zeker onder vriendengroepen of bevriende stellen is dit een geliefde optie. Maar ook een ingewikkelde, waarschuwt makelaar Van Zantwijk. ‘Het pand moet bouwkundig geschikt zijn en je hebt een omgevingsvergunning nodig.’ Omdat niet alle gemeenten daar even happig op zijn, is het kopen van een ‘splitswoning’ een risico. ‘In de praktijk is de koop vaak al rond voor er een vergunning ligt.’
Wanneer je een woning op het oog hebt, komt de volgende hindernis om de hoek kijken: de gezamenlijke financiering. Banken lopen immers niet per se warm voor bijzondere financieringsconstructies.
Of wel? Uit navraag bij de grote hypotheekverstrekkers blijkt dat onder meer ASR, ING, Rabobank en ABN Amro ‘gewoon’ een hypotheek verlenen wanneer twee vrienden bij hen aankloppen. ‘De relatie tussen deze mensen is voor de hypotheek niet relevant’, laat een woordvoerder van ABN Amro weten. Logisch, zegt De Jong, ‘want in de basis zijn er twee inkomens en daarmee wordt een huis gekocht.’ Voor geldverstrekkers zijn non-geliefden dus niet per definitie een risico. ‘Geliefden gaan misschien nog wel sneller uit elkaar dan vrienden.’
Het wordt lastiger wanneer er meer dan twee vrienden (schuldenaren) een hypotheek willen afsluiten. Van de bekende hypotheekverstrekkers verklaren alleen Rabobank en ING een hypotheek te hebben voor groepen. ASR zegt ‘weinig situaties te zien’ waarbij een hypotheek met meer dan twee schuldenaren verstandig is. ‘De uitdaging is dat inkomens van alle bewoners nodig zijn om de hypotheek te betalen’, legt een woordvoerder uit. Dat kan problemen veroorzaken als iemand verhuist en de rest de lasten niet kan opbrengen.
Geheel ten onrechte zijn die zorgen niet. Wanneer meerdere personen een hypotheek afsluiten, wordt ieder van hen hoofdelijk aansprakelijk voor de schuld. Niet alleen als hypotheekverstrekker, maar ook als koper is het dus goed om te realiseren dat de financiën, ongeacht de afspraken, enigszins verstrengeld zullen raken bij het aangaan van een hypotheekschuld. Denk daarbij ook aan fiscale voordelen en toegang tot sociale voorzieningen. Van Zantwijk: ‘Voor ouderen is het bijvoorbeeld minder aantrekkelijk om samen te gaan wonen, omdat zij worden gekort op hun AOW.’
Wanneer je de woning juridisch wil splitsen, geldt bovenstaande overigens niet. In dat geval kan er voor elke afzonderlijke woning een individuele hypotheek worden afgesloten. Al zijn banken ook hier terughoudend. ‘Je hebt een goed plan nodig inclusief conceptakte en tekeningen’, legt Van Zantwijk uit. Maar proberen kan nooit kwaad, denkt De Jong: ‘Waarschijnlijk vallen er veel hypotheekverstrekkers af, maar er is bijna altijd een partij die mogelijkheden biedt.’
Het laatste – en misschien wel belangrijkste – punt van aandacht zijn de onderlinge afspraken. ‘Hoe ga je bijvoorbeeld verder als iemand de woning wil verlaten?’, legt Hans André de La Porte van de Vereniging Eigen Huis uit. ‘Zeker bij starters kan dat snel gebeuren.’ Ook branchegenoten en hypotheekverstrekkers wijzen op onverwachte gebeurtenissen waarmee kopers rekening moeten houden, zoals een overlijden, baanverlies of een conflict. Van Zantwijk: ‘Natuurlijk ga je er niet van uit, maar ik zeg altijd: je bent beste vrienden, tot je het niet meer bent.’
Het is dan ook goed om vooraf alle mogelijke scenario’s door te nemen en alles vast te leggen. ‘Dat kan onderhands, maar het is verstandig om naar een notaris te gaan’, zegt De Jong. Daar kun je bijvoorbeeld vastleggen wat er met overwaarde gebeurt als iemand vertrekt. Of dat bij een overlijden erfgenamen het woondeel van de overleden huisgenoot eerst moeten aanbieden aan de achterblijvende huisgenoten. ‘Zo voorkom je misverstanden en problemen.’
Eenvoudig zal de aankoop van een gezamenlijke woning misschien niet worden. Maar als dat ‘vriendenhuis’ er komt, is dat niet alleen goed nieuws voor de gelukkige nieuwe eigenaren, maar ook voor de krappe huizenmarkt in een land waar ruim 3,2 miljoen mensen alleen wonen.
Als het aan de NVM ligt, is versoepelde regelgeving van zowel overheden als banken meer dan welkom om de huidige woningvoorraad efficiënter in te zetten. ‘We moeten het juist aanmoedigen’, denkt Van Zantwijk. ‘Wie weet er nou beter hoe en met wie je wilt wonen dan jijzelf?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden