Het is een van de opvallendste standpunten van Pieter Omtzigt: hij streeft op 22 november naar een ‘forse nieuwe partij’ in de Tweede Kamer, maar hoeft niet per se de grootste te worden. Het perspectief van 46 zetels, eerder in de zomer gepeild door I&O Research, noemt hij zelfs ‘onverantwoord’ voor een nieuwe partij die drie maanden voor de verkiezingen pas is begonnen aan de zoektocht naar kandidaat-Kamerleden.
Het is immers de nachtmerrie voor elke nieuwe partij: kandidaten op de lijst die onvoldoende zijn gescreend en die soms al voor de verkiezingen problemen veroorzaken. De Lijst Pim Fortuyn, de PVV, 50Plus en Forum voor Democratie bewaren er slechte herinneringen aan.
Omtzigt wil dat koste wat kost voorkomen. ‘Een van onze speerpunten is een nieuwe bestuurscultuur, zei hij zondag in een interview met Tubantia. ‘Daarvan is de afgelopen jaren nog niets terechtgekomen. Als je dat nastreeft, moet je daar zelf ook voor staan. En dat waarmaken. Vergeet niet: het is nu een eenpersoonsgroep met 1,5 fte ondersteuning. Daarvandaan kun je een forse stap maken, maar niet alles.’
Daarom speelt hij met de gedachte om zijn eigen groei bewust af te remmen. Maar hoe voorkom je dat kiezers op je stemmen? De makkelijkste route loopt via de kieskringen. Nederland heeft er twintig. Die spelen in het dagelijks leven geen enkele rol, behalve bij verkiezingen. De kieskringen maken het voor partijen mogelijk om in verschillende kieskringen met verschillende kandidatenlijsten uit te komen en zo het regionale karakter te benadrukken.
Het staat partijen ook vrij om zich niet alle kringen in te schrijven. Wie daarvoor kiest, komt in zo’n kring niet op het stemformulier. Zo kan het gebeuren dat een kiezer in Groningen niet op een partij kan stemmen waarop een kiezer in Zeeland wel kan stemmen.
Van de 37 partijen die in 2021 meededen aan de Tweede Kamerverkiezingen, deden er twintig mee in alle kieskringen. Daaronder waren alle zeventien partijen die een zetel in de Kamer bemachtigden. Dat is geen toeval: wie niet overal meedoet, kiest ervoor duizenden potentiële stemmers bij voorbaat te laten lopen. In Groningen vallen bijvoorbeeld 462.600 stemmen op te halen. Bij de laatste Kamerverkiezingen waren bijna zeventigduizend stemmen nodig voor één zetel.
De meeste nieuwe partijen, die al blij zijn met enkele zetels, kunnen zich niet veroorloven een kieskring links te laten liggen. Voor Omtzigt ligt dat mogelijk anders. Als hij alleen meedoet in de kieskringen in en rond zijn thuisprovincie Overijssel, behaalt hij waarschijnlijk al genoeg stemmen om terug te keren in de Kamer. Al blijft het altijd een gok: de houdbaarheidsduur van opiniepeilingen is beperkt en kiezers zijn grillig.
Omtzigts eigen antwoord op de vraag hoe groot hij wil worden, hangt in hoge mate af van de kwaliteit en loyaliteit van de kandidaten die hij in de komende weken hoopt te werven voor zijn lijst. Daarvoor heeft hij tot begin oktober de tijd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden