Bij de ingang van het Lowlandsterrein staat een ‘statiegeldstemmer’. Publiek dat er langs loopt kan in twee afvalbakken een leeg bierblik smijten. Boven bak één staat: Billie Eilish. Bak twee: De Jeugd van Tegenwoordig. Oftewel: voor wie gaat de Lowlandsganger op zondag?
De uitkomst is verrassend. De blikkenbak van De Jeugd puilt uit, die van Eilish is halfleeg. Maar de echte opiniepeiling komt natuurlijk pas na de toegift van de laatste artiest op het hoofdpodium. Billie Eilish sluit Lowlands op zondag af in de Alpha, haar tweede grote show in die tent (in 2019 stond ze er ook).
Maar eerst mag de Amsterdamse band er huishouden. Als je de tent en het terrein er ver omheen ziet vollopen, vraag je je af hoe Nederland überhaupt heeft kunnen overleven zónder De Jeugd. Bas Bron, Willie Wartaal, Faberyayo en Vjèze Fur gunden zichzelf de afgelopen vijf jaar een luxe time-out. Ze namen de tijd voor andere projecten en dat mocht ook weleens want zelfs De Jeugd heeft niet de eeuwige jeugd en de bijdehante hiphop-met-humor-band was ook al vanaf 2005 op een doorlopende tournee langs de grootste festivalpodia.
Die werden dan kennelijk toch gemist. Twee weken geleden verscheen het heerlijke comebackalbum Moderne manieren, vol scherpe, nog steeds enorm geestige en bovendien muzikaal fijne liedjes.
Op het podium in de Alpha, waar héél Lowlands nu tegen elkaar staat geperst en waaruit geen ontsnappen meer mogelijk is, maakt De Jeugd ook geen versleten indruk. ‘Wat leuk dat jullie allemaal komen kijken naar deze ouwe mannetjes, allemaal in de zeventig,’ zegt Willie Wartaal. Om er daarna het energiek stuiterende steeldrumtrackje Dat mag niet uit te gooien, vanaf een catwalk die de tent doormidden snijdt. Wát mag niet? ‘Buiten plassen, binnen roken, bitches wiepen in het klooster.’
Bij het oude werk trilt heel Biddinghuizen. Watskeburt krijgt een neurotische gabberbehandeling van producer Bas Bron. En bij het bassende geweld van Ik kwam haar tegen in de moshpit maak je je serieus zorgen over de tentharingsituatie. Alles beweegt. Het mag een feest van herkenning zijn: het blijft een feest, een beetje rommelig en anarchistisch zoals dat hoort bij De Jeugd. Niets meer, niets minder.
Zo onvoorstelbaar druk als het bij De Jeugd is, was het in 2019 in dezelfde Alpha bij het Nederlandse festivaldebuut van Billie Eilish: heel Lowlands in en rond die ene grote muziekschelp. Een roedel BN’ers kwam, al dan niet met idolaat kroost in het kielzog, een dagje naar Biddinghuizen: iedereen wilde Billie zien.
Vier jaar later is de Eilish-hype tot normale proporties geslonken: na de zegetocht van De Jeugd van Tegenwoordig begint de exodus van Lowlands 2023. In en rond de Alpha is het druk, maar niet meer idioot druk, als de nog altijd pas 21-jarige Californische de bühne betreedt. En al snel kunnen we vaststellen: de temperatuur van de hype mag dan ietsje gedaald zijn, Eilish is eigenlijk alleen maar beter geworden.
Geen grote popvrouw van dit moment beweegt zich zo ontspannen en spontaan over het podium, waarop een soort schans is verrezen, een klimhelling waarop ze zich met krachtige tred begeeft. Weinigen kunnen zo achteloos verschillende gedaanten aannemen als Billie Eilish: ze heeft er geen verkleedpartijen of overdreven productioneel spektakel voor nodig. Ze doet het met muziek en haar stem.
Opener Bury a Friend en even later Therefore I Am zijn donker, broeierig en elektronisch, met vele vocale lagen: één laag zingt Eilish live, de andere komen uit een kastje en vouwen zich verleidelijk om de live-laag heen. Dat is één gedaante, de bekendste eigenlijk, maar Billie Eilish kan ook een vrolijke gothic-Pippi Langkous die het publiek uitnodigt voor een rondje opwarmgymnastiek: springen, sneller, roffelen met je voeten!
Weer wat later zingt ze What Was I Made For?, haar bijdrage aan de Barbie-speelfilm die alle records breekt. Wéér een heel andere Billie, eentje die helder zingt, en in de refreinen een eindje opschuift richting het muzikale en vocale territorium van collega Lana Del Rey.
Dan is het tijd voor Billies broer Finneas O’Connell om af te dalen van de helling. Daar zitten ze, broer en zus, gewapend met akoestische gitaren voor een paar kleine liedjes, waaronder het prachtig gezongen Your Power.
En daar is de bekendste Billie-gedaante weer, in Bad Guy, de grote hit met het elektronische riedeltje waarop je wel móet dansen. Achter en aan weerszijden van de Alpha schiet siervuurwerk de lucht in. Mooi, maar Billie Eilish heeft het helemaal niet nodig: dat vuurwerk was er al even, in muziekvermomming, op het podium.
De publieksprijs is voor De Jeugd, maar de juryprijs gaat naar de ongenaakbare en innemende Eilish: de ergste hype voorbij, maar voor Lowlands een headliner die alles in zich verenigt dat je in een festivalweekend zoekt: donker en licht, pulserende beats en akoestische gitaarakkoorden, visueel spektakel, maar ook muzikaal vernuft, een eigen geluid en prachtige zang. Billie biedt het allemaal − en Lowlands bood het ons.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden